Şikayete Bağlı Suçlar Listesi (TCK 73) | 2026
Takibi şikayete bağlı suçlar, savcılığın ancak mağdurun veya suçtan zarar görenin şikayeti üzerine soruşturma ve kovuşturma yapabildiği suçlardır; bir suçun bu niteliği ancak kanunda açıkça yazılmışsa kabul edilir, aksi halde suç resen takip edilir. TCK m.73 uyarınca şikayet süresi, şikayet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu öğrendiği günden itibaren 6 aydır ve her halde dava zamanaşımı süresini aşamaz; süre hak düşürücüdür, kesilmez ve durmaz. Başlıca şikayete bağlı suçlar şunlardır: basit kasten yaralama (86/2), bilinçli taksir hariç taksirle yaralama (89), cinsel saldırının temel hali (102/1), reşit olmayanla cinsel ilişki (104/1), cinsel taciz (105), basit tehdit (106/1 ikinci cümle), konut dokunulmazlığının ihlali (116), iş ve çalışma hürriyetinin ihlali (117/1), kişilerin huzur ve sükununu bozma (123), ısrarlı takip (123/A), kamu görevlisine karşı olanlar hariç hakaret (125), haberleşmenin gizliliği ile özel hayatın gizliliği gibi özel hayata karşı suçlar (132-134), paydaş malında ve alacak tahsili amacıyla hırsızlık (144), basit mala zarar verme (151), güveni kötüye kullanmanın temel hali (155/1), bedelsiz senedi kullanma (156), kaybolmuş eşya üzerinde tasarruf (160), belirli akrabalar arasındaki malvarlığı suçları (167/2), aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüğün ihlali (233) ve ticari sır ifşası (239). Kanunda aksine hüküm yoksa şikayetten vazgeçme davayı düşürür; ancak vazgeçmeyi kabul etmeyen sanığı etkilemez, suça iştirak edenlerden biri hakkındaki vazgeçme diğerlerini de kapsar ve hüküm kesinleştikten sonraki vazgeçme infazı engellemez. Şikayete bağlı suçların çoğunda dava açılmadan önce uzlaştırma zorunludur.
Altı Ayın Sessizliği: Şikayet Hakkı Neden Kaybedilir?
Komşusu tarafından bahçe kapısının kırıldığını ve hakaret edildiğini gören bir kişi, aradaki ilişkiyi bozmamak için beklemeyi tercih eder. Yedi ay sonra olaylar tekrarlanınca savcılığa gider; ancak ilk olaydan doğan mala zarar verme ve hakaret suçları için şikayet süresi çoktan dolmuştur ve savcılık bu fiiller hakkında işlem yapamaz. Aynı hafta, başka bir dosyada sanık, mağdurun duruşmada şikayetinden vazgeçtiğini duyunca rahatlar; oysa yargılandığı suç şikayete bağlı değildir ve dava devam eder. Şikayete bağlı suçlar, ceza hukukunda mağdurun iradesinin en belirleyici olduğu alandır: şikayet etmezseniz devlet harekete geçemez, vazgeçerseniz dava düşer. Bu yazı; şikayete bağlı suçların güncel listesini, resen takip edilen suçlarla farkını, 6 aylık sürenin ne zaman başlayıp bittiğini, zamanaşımıyla ilişkisini, şikayetin nasıl yapılacağını ve şikayetten vazgeçmenin sonuçlarını Yargıtay ilkeleriyle birlikte anlatır.
Hukuki Dayanak: TCK 73 ve Şikayete Bağlılık Ne Demek?
m.73
Şikayet, soruşturmanın ön şartıdır
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.73 uyarınca soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı olan suç hakkında yetkili kimse altı ay içinde şikayette bulunmadıkça soruşturma ve kovuşturma yapılamaz. Süre, şikayet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği günden başlar ve her halde dava zamanaşımı süresini aşamaz. Suçtan zarar gören birden fazla kişiden birinin şikayette bulunmaması diğerlerinin şikayet hakkını etkilemez. Kanunda aksi yazılı olmadıkça vazgeçme davayı düşürür; hükmün kesinleşmesinden sonraki vazgeçme infaza engel olmaz. Vazgeçme, bunu kabul etmeyen sanığı etkilemez; suça iştirak edenlerden biri hakkındaki vazgeçme diğerlerini de kapsar. Kural şudur: bir suçun şikayete bağlı olduğu, suç tanımında şikayet üzerine veya şikayete bağlıdır ifadesiyle açıkça yazılmalıdır; yazılmamışsa suç resen takip edilir. Aynı maddenin farklı fıkraları farklı rejime tabi olabilir: basit yaralama şikayete bağlıyken silahla yaralama resen takip edilir.
Yaygın Yanılgı Düzeltmesi
İnternette ve yapay zeka özetlerinde sık karışan üç nokta
Birinci yanılgı: şikayet süresi suçun işlendiği günden başlar. Eksik; 6 aylık süre, fiilin ve failin kim olduğunun öğrenildiği günden başlar; fail sonradan öğrenilirse süre o tarihten işler, ancak her halde dava zamanaşımı içinde kalmak zorundadır. İkinci yanılgı: tehdit ve yaralama şikayete bağlıdır. Eksik; yalnızca basit tehdit (106/1 ikinci cümle) ve basit yaralama (86/2) şikayete bağlıdır; hayata yönelik tehdit, silahla tehdit, silahla veya ağır yaralama resen takip edilir. Üçüncü yanılgı: mağdur şikayetinden vazgeçerse her dava düşer. Yanlış; vazgeçme yalnızca şikayete bağlı suçlarda davayı düşürür, resen takip edilen suçlarda yalnız katılan sıfatı sona erer; ayrıca vazgeçmeyi kabul etmeyen sanık yönünden de dava düşmez.
Şikayete Bağlı Suçlar Listesi 2026: TCK ve Özel Kanunlar
| Suç | TCK Maddesi | Not ve Rehber |
|---|---|---|
| Basit kasten yaralama | 86/2 | Silahla ve nitelikli haller resen |
| Taksirle yaralama | 89 | Bilinçli taksir halleri resen |
| Cinsel saldırının temel hali, eşe karşı cinsel saldırı | 102/1-2 | Nitelikli haller resen |
| Reşit olmayanla cinsel ilişki | 104/1 | 15-18 yaş, cebirsiz |
| Cinsel taciz | 105 | Mağdurun şikayeti üzerine |
| Basit tehdit | 106/1 ikinci cümle | Hayata yönelik ve silahla tehdit resen |
| Konut dokunulmazlığının ihlali | 116 | Cebir, tehdit veya gece hallerinde ayrıca değerlendirme |
| İş ve çalışma hürriyetinin ihlali | 117/1 | Temel hal |
| Kişilerin huzur ve sükununu bozma | 123 | Temel hal |
| Israrlı takip | 123/A | Uzlaştırma yok |
| Hakaret | 125 | Kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret resen |
| Haberleşmenin gizliliği, konuşmaların dinlenmesi, özel hayatın gizliliği | 132-134 | Kişisel veri suçları (135-138) resen |
| Paydaş malında ve alacak tahsili amacıyla hırsızlık | 144 | Diğer hırsızlık halleri resen |
| Basit mala zarar verme | 151/1 | Nitelikli haller resen |
| Güveni kötüye kullanmanın temel hali | 155/1 | Hizmet ilişkisi kaynaklı nitelikli hal resen |
| Bedelsiz senedi kullanma | 156 | Temel hal |
| Kaybolmuş eşya üzerinde tasarruf | 160 | Temel hal |
| Belirli akrabalar arasında malvarlığı suçları | 167/2 | Ayrı yaşayan eşler, aynı konutta yaşayan kardeşler vb. |
| Aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüğün ihlali | 233 | Nafaka yükümlülüğüyle bağlantılı |
| Ticari sır ve müşteri sırlarının ifşası | 239 | Temel hal |
Özel kanunlarda da şikayete bağlı suçlar vardır: telif hakkı ihlali (FSEK m.71), marka hakkına tecavüz suçu (SMK m.30), karşılıksız çek keşide etme ve İcra ve İflas Kanunundaki suçların önemli bölümü. Özel kanunlar kendi şikayet sürelerini koyabilir: İcra ve İflas Kanunu suçlarında şikayet süresi 3 aydır. Listedeki suçların önemli bir kısmında şikayetin yanında uzlaştırma da zorunludur.
Avukata Sor
Şikayet Dilekçesi ve Süre Analizi ve benzeri uyuşmazlıklarda durumunuzu bir avukatla değerlendirin; her dosyada süreler, deliller ve doğru başvuru sırası farklı işler.
Takibi Şikayete Bağlı Olmayan (Resen Takip Edilen) Suçlar
Resen Takip
Devlet, mağdurun iradesinden bağımsız hareket eder
Kanunda şikayete bağlı olduğu açıkça yazılmayan her suç resen takip edilir: savcılık suçu ihbar, basın, kolluk tutanağı veya başka herhangi bir yoldan öğrendiği anda soruşturma başlatmak zorundadır; süre sınırı yalnızca dava zamanaşımıdır. Tipik örnekler: kasten öldürme ve teşebbüsü, silahla veya nitelikli halleriyle kasten yaralama, çocukların cinsel istismarı ve nitelikli cinsel saldırı, hırsızlığın temel ve nitelikli halleri, yağma, dolandırıcılık, nitelikli mala zarar verme, silahla veya birden fazla kişiyle tehdit, kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret, kişisel verilerin kaydedilmesi ve yayılması, uyuşturucu suçları, rüşvet, zimmet, sahtecilik ve trafik güvenliğini tehlikeye sokma. Bu suçlarda mağdurun şikayetinden vazgeçmesi davayı düşürmez; yalnızca mağdurun katılan sıfatı sona erer. Yargılama sırasında suç vasfı değişip şikayete bağlı bir suça dönüşürse, mahkeme mağdurun şikayetçi olup olmadığını ve uzlaştırma iradesini ayrıca sormak zorundadır.
Şikayet Süresi ve Zamanaşımı: 6 Ay Ne Zaman Başlar, Ne Zaman Biter?
| Durum | Şikayet Süresi | Açıklama |
|---|---|---|
| Fiil ve fail aynı gün öğrenildi | Olay gününden itibaren 6 ay | En sık görülen durum |
| Fiil öğrenildi, fail sonradan belirlendi | Failin öğrenildiği günden itibaren 6 ay | Örneğin sosyal medyadaki sahte hesabın sahibinin tespit tarihi |
| Fiil geç öğrenildi | Öğrenme gününden itibaren 6 ay | Öğrenme tarihi ispat edilebilir olmalı |
| Suç tarihinden itibaren dava zamanaşımı doldu | Şikayet artık sonuç doğurmaz | 73/2: süre her halde dava zamanaşımını aşamaz; çoğu suçta 8 yıl |
| Süregelen fiiller (ısrarlı takip, huzur bozma) | Her yeni eylem yönünden değerlendirilir | Riske girmeden ilk tespitte şikayet edilmeli |
| İcra ve iflas suçları | 3 ay | Özel kanun hükmü |
Şikayet süresi hak düşürücüdür: kesilmez, durmaz ve uzatılamaz; mahkeme ve savcılık bu süreyi resen gözetir. Yargıtay, öğrenme tarihinin kesin olarak belirlenemediği dosyalarda şikayetin süresinde yapıldığını kabul eder ve sürenin geçtiğinin kuşkuya yer vermeyecek biçimde ortaya konulmasını arar. Dava zamanaşımı ise ayrı bir sınırdır: şikayete bağlı suçların çoğunda cezanın üst sınırı 5 yılı geçmediğinden olağan süre 8 yıl, kesme sebebi varsa en fazla 12 yıldır; ayrıntılar için ceza davalarında zamanaşımı ve süre hesabının pratiği için şikayet süresi rehberlerimize bakınız.
Şikayet Nasıl ve Nereye Yapılır? Hangi Suçlar Savcılığa Şikayet Edilir?
Başvuru Yolları
Her suç bildirilebilir, ama sonuç farklıdır
Şikayet veya suç duyurusu 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.158 uyarınca Cumhuriyet başsavcılığına, polis veya jandarmaya, valilik ya da kaymakamlığa ve mahkemeye yazılı veya sözlü yapılabilir; yurt dışında konsolosluklar da başvuru alır, e-Devlet üzerinden elektronik başvuru imkanı da vardır. Şikayete bağlı suçlarda başvuru, soruşturmanın ön şartı olan şikayettir; resen takip edilen suçlarda ise hukuken ihbar niteliğindedir. Kollukta ifade verirken kullanılan şikayetçi değilim beyanı, şikayet süresi dolmadıkça sonradan şikayetçi olmaya engel değildir; ancak açık bir vazgeçme beyanı niteliği taşıyorsa sonuç doğurabileceğinden ifadede kullanılan kelimeler dikkatle seçilmelidir. İyi bir şikayet dilekçesi; olayın tarih ve yerini, failin kimliğini veya tespitine yarayacak bilgileri, delilleri ve açık şikayet iradesini içerir; uygulamalı rehber için şikayet dilekçesi, savcılığa şikayet nasıl yapılır ve suç duyurusu dilekçesi yazılarımıza bakınız.
Şikayetten Vazgeçme, Uzlaştırma ve Yargıtay İlkeleri
Vazgeçme ve Uzlaştırma
İki farklı sona erme yolu
Şikayetten vazgeçme, şikayete bağlı suçlarda davayı düşüren tek taraflı bir irade beyanıdır; kesin ve kayıtsız olmalı, koşula bağlanmamalıdır ve bir kez sonuç doğurduktan sonra geri alınamaz. Uzlaştırma ise CMK 253 kapsamında, uzlaştırmacı aracılığıyla yürütülen ve çoğu şikayete bağlı suçta dava açılmadan önce zorunlu olan bir süreçtir; edim (tazminat, özür, belirli bir davranış) karşılığında sonuçlanır ve edim yerine getirilmezse dava yeniden işler. Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ve ısrarlı takip, şikayete bağlı olmalarına rağmen uzlaştırma kapsamı dışındadır. Ödeme sözü karşılığında yapılan vazgeçme riskli bir tercihtir; güvenceli çözüm için uzlaştırma süreci, vazgeçmenin usulü için şikayetten vazgeçme nasıl olur rehberlerimize bakınız.
| Yargıtay’ın Yerleşik İlkesi | Uygulamadaki Karşılığı |
|---|---|
| Bir suçun şikayete bağlı olduğu kanunda açıkça yazılmalıdır | Açık hüküm yoksa suç resen takip edilir; kıyasla şikayete bağlılık kurulamaz |
| Şikayet süresinin geçtiği kuşkuya yer vermeyecek biçimde belirlenmelidir | Öğrenme tarihi belirsizse şikayet süresinde kabul edilir |
| Vazgeçme halinde sanığa vazgeçmeyi kabul edip etmediği sorulmalıdır | Sorulmadan verilen düşme kararı bozma sebebidir |
| Suç vasfı değişip şikayete bağlı suça dönüşürse mağdurun şikayeti ve uzlaştırma iradesi sorulmalıdır | Sorulmadan kurulan hüküm bozma sebebidir |
| İştirakçilerden biri hakkındaki vazgeçme diğerlerini de kapsar | Tek sanık yönünden düşme verilip diğerlerinin mahkum edilmesi bozma sebebidir |
| Resen takip edilen suçta vazgeçme davayı düşürmez | Yalnız katılan sıfatı sona erer |
| Vazgeçme hüküm kesinleşene kadar, Yargıtay aşamasında da yapılabilir | Kesinleşmeden önceki vazgeçme üzerine düşme kararı verilir |
Uygulama Hataları ve Doğru Strateji
Beş Hata
Şikayet hakkını ve davayı kaybettiren alışkanlıklar
Mağdur tarafında: 1) Arabulucu, aile büyükleri veya karşı tarafın vaatleri nedeniyle beklemek ve 6 aylık süreyi kaçırmak. 2) Failin öğrenildiği tarihi belgelememek; özellikle sosyal medya ve internet kaynaklı suçlarda tespit tarihinin kanıtı olmadan sürenin başlangıcını ispat edememek. 3) Ödeme sözü karşılığında şikayetten vazgeçip edim yerine getirilmeyince hiçbir güvenceye sahip olmamak. Sanık tarafında: 4) Mağdurun vazgeçmesine rağmen beraat hakkı için vazgeçmeyi kabul etmeme seçeneğini değerlendirmemek. 5) Resen takip edilen bir suçta mağdurun vazgeçmesine güvenip savunma yapmamak. Doğru strateji; suç ve fail öğrenildiği anda tarihli delillerle şikayet dilekçesi vermek, uzlaştırma teklifini edim güvencesiyle değerlendirmek, sanık açısından ise suçun şikayete bağlı olup olmadığını, sürenin geçip geçmediğini ve suç vasfının doğru belirlendiğini ilk ifadeden itibaren denetlemektir.
Şikayet, Vazgeçme ve Uzlaştırma Süreçleri ve Avukat Desteği
Şikayete bağlı suçlarda 6 aylık süre, doğru dilekçe ve vazgeçme veya uzlaştırma tercihi dosyanın sonucunu belirler. Müşteki vekilliği veya şüpheli müdafiliği için Ankara ceza avukatı desteği almak üzere büromuzla iletişime geçebilirsiniz.
Uyarı: Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık yerine geçmez. Avukatlık hizmeti ve danışmanlık ücretlidir; ücretler TBB Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi altında olmamak üzere belirlenir.
Sık Sorulan Sorular
Soruşturma ve kovuşturması şikayete bağlı suçlar nelerdir?
TCK’daki başlıca şikayete bağlı suçlar şunlardır: basit kasten yaralama (86/2), bilinçli taksir hariç taksirle yaralama (89), cinsel saldırının temel hali ve eşe karşı cinsel saldırı (102), 15-18 yaş arasındaki çocukla cebir ve tehdit olmaksızın reşit olmayanla cinsel ilişki (104/1), cinsel taciz (105), basit tehdit (106/1 ikinci cümle), konut dokunulmazlığının ihlali (116), iş ve çalışma hürriyetinin ihlali (117/1), kişilerin huzur ve sükununu bozma (123), ısrarlı takip (123/A), kamu görevlisine görevinden dolayı olanlar hariç hakaret (125), haberleşmenin gizliliğinin ihlali, kişiler arasındaki konuşmaların dinlenmesi ve özel hayatın gizliliğinin ihlali (132-134), paydaş malında veya alacak tahsili amacıyla hırsızlık (144), basit mala zarar verme (151/1), güveni kötüye kullanmanın temel hali (155/1), bedelsiz senedi kullanma (156), kaybolmuş eşya üzerinde tasarruf (160), belirli akrabalar arasında işlenen malvarlığı suçları (167/2), aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüğün ihlali (233) ve ticari sır ifşası (239). Özel kanunlarda ise telif ve marka suçları, karşılıksız çek ve icra-iflas suçları şikayete bağlıdır.
Takibi şikayete bağlı olmayan suçlar nelerdir?
Kanunda şikayete bağlı olduğu açıkça yazılmayan her suç resen takip edilir: savcılık suçu herhangi bir yoldan öğrendiği anda, mağdurun isteğinden bağımsız olarak soruşturma başlatmak zorundadır. Tipik örnekler; kasten öldürme ve teşebbüsü, silahla veya nitelikli halleriyle kasten yaralama, çocukların cinsel istismarı ve nitelikli cinsel saldırı, hırsızlığın temel ve nitelikli halleri, yağma, dolandırıcılık, nitelikli mala zarar verme, silahla veya birden fazla kişiyle tehdit, kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret, kişisel verilerin kaydedilmesi ve yayılması, uyuşturucu suçları, rüşvet, zimmet, sahtecilik ve trafik güvenliğini tehlikeye sokmadır. Bu suçlarda mağdurun şikayetten vazgeçmesi davayı düşürmez; yalnızca mağdurun katılan sıfatı sona erer ve yargılama devam eder.
Şikayete bağlı suçlar için zamanaşımı süresi ne kadardır?
İki ayrı süre birlikte işler ve karıştırılmamalıdır. Birincisi şikayet süresi: TCK 73/2 uyarınca şikayet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu öğrendiği günden itibaren 6 aydır; bu süre hak düşürücüdür, kesilmez ve durmaz. İkincisi dava zamanaşımı: şikayete bağlı suçların büyük bölümünün cezası 5 yılı geçmediğinden olağan dava zamanaşımı 8 yıl, kesme sebebi varsa uzamış süre 12 yıldır. Kanun iki süreyi şöyle bağlar: fail geç öğrenilse bile şikayet her halde dava zamanaşımı süresi içinde yapılmalıdır. Örneğin 9 yıl önce işlenen bir hakaret fiilinin faili bugün öğrenilse bile, dava zamanaşımı dolduğu için şikayet artık sonuç doğurmaz. İcra ve iflas suçlarında ise özel kanun 3 aylık şikayet süresi öngörür.
Hangi suçlar savcılığa şikayet edilir?
Her suç savcılığa bildirilebilir; ancak hukuki sonuç suçun türüne göre değişir. Şikayete bağlı suçlarda şikayet, soruşturmanın ön şartıdır: mağdur 6 ay içinde şikayet etmezse savcılık işlem yapamaz ve kovuşturmaya yer olmadığına karar verir. Resen takip edilen suçlarda ise yapılan başvuru hukuken ihbar veya suç duyurusu niteliğindedir; savcılık zaten soruşturma yapmak zorundadır ve başvurucu vazgeçse bile süreç devam eder. Şikayet veya suç duyurusu; Cumhuriyet başsavcılığına, polis veya jandarmaya, valilik ya da kaymakamlığa, mahkemeye ve yurt dışında konsolosluklara yapılabilir; e-Devlet üzerinden elektronik başvuru da mümkündür. Şikayetin yazılı, olayı ve failini açıkça gösteren ve delilleri listeleyen bir dilekçeyle yapılması, soruşturmanın hızını ve sonucunu doğrudan etkiler.
Şikayetten vazgeçince dava hemen düşer mi, geri dönülebilir mi?
Kanunda aksine hüküm yoksa şikayetten vazgeçme, şikayete bağlı suçlarda davayı düşürür; soruşturma aşamasında kovuşturmaya yer olmadığına, kovuşturma aşamasında düşmeye karar verilir. Üç sınır vardır: vazgeçmeyi kabul etmeyen sanık bakımından vazgeçme sonuç doğurmaz ve yargılama beraat hakkı için devam eder; suça iştirak eden kişilerden biri hakkındaki vazgeçme diğerlerini de kapsar; hüküm kesinleştikten sonraki vazgeçme cezanın infazına engel olmaz. Vazgeçme kesin ve kayıtsız olmalıdır; koşula bağlanan vazgeçme geçerli sayılmaz. Vazgeçme bir kez yapılıp sonuç doğurduktan sonra geri alınamaz ve aynı fiil için yeniden şikayette bulunulamaz. Bu nedenle özellikle ödeme sözü karşılığı vazgeçme yerine, edimin güvence altına alındığı uzlaştırma yolu tercih edilmelidir.
