Uzlaşma Nedir? Ceza Davasında Uzlaştırma Süreci, Şartları ve Yargıtay Kararları 2026
Uzlaşma (uzlaştırma), ceza hukukunda fail ile mağdurun devletin görevlendirdiği bir uzlaştırmacı aracılığıyla anlaşmaya varmasıdır ve CMK 253-255’te düzenlenir. Uzlaşma sağlanırsa soruşturmada kovuşturmaya yer olmadığına, kovuşturmada davanın düşmesine karar verilir. Uzlaşmaya tabi suçlar: tüm şikayete bağlı suçlar ve şikayete bağlı olup olmadığına bakılmaksızın kasten yaralama (TCK 86/1-2, 88), hırsızlık (TCK 141), dolandırıcılık (TCK 157), güveni kötüye kullanma (TCK 155), mala zarar verme (TCK 151) ve diğerleri. Uzlaşma teklifi yapıldığında kabul veya ret için 7 gün süre verilir. Uzlaştırma süreci en fazla 30 gündür, 20 gün daha uzatılabilir. Uzlaşma sabıka kaydına işlemez. Uzlaşma raporu İcra ve İflas Kanunu’na göre ilam niteliğindedir. Birden fazla sanık varsa uzlaşma yalnızca uzlaşan kişiyi kapsar; diğerlerinin yargılaması devam eder (CMK 255). Uzlaşma yapılmadan dava açılmışsa mahkeme dosyayı uzlaştırma bürosuna göndermek zorundadır; aksi bozma sebebidir.
Uzlaşma (Uzlaştırma) Nedir?
Birisi sizi dolandırdı ve savcılığa şikayette bulundunuz. Veya hakaret davasında sanık olarak yargılanıyorsunuz. Uzlaştırmacıdan bir teklif geldi. Kabul etmeli misiniz? Uzlaştırma, ceza yargılamasında mahkemeye gitmeden veya mahkumiyet olmadan uyuşmazlığı çözmenin yoludur. Fail zararı tazmin eder veya özür diler; mağdur kabul ederse dava düşer, sabıka kaydı oluşmaz.
Kanunun güncel metnini mevzuat.gov.tr üzerindeki 5271 sayılı CMK kaynağından inceleyebilirsiniz.
Uzlaşmaya Tabi Suçlar
| Suç | TCK Maddesi |
|---|---|
| Tüm şikayete bağlı suçlar | Basit hakaret, basit tehdit, BTM yaralama, huzur bozma vb. |
| Kasten yaralama (basit, nitelikli 86/3 hariç) | 86/1, 86/2, 88 |
| Taksirle yaralama | 89 |
| Hırsızlık | 141 |
| Dolandırıcılık (basit) | 157 |
| Güveni kötüye kullanma | 155 |
| Mala zarar verme | 151 |
| Konut dokunulmazlığının ihlali | 116 |
| Kişisel verilerin kaydedilmesi | 135 |
| Suça sürüklenen çocuklar: üst sınırı 3 yılı geçmeyen suçlar | CMK 253/1-c |
Etkin pişmanlık hükümlerine yer verilen suçlarda, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda ve kamu tüzel kişilerine karşı suçlarda uzlaştırma yoluna gidilmez.
Ankara Ceza Avukatı Desteği
Uzlaşma teklifini kabul etmek veya reddetmek sonuç değiştiren bir karardır. Edimin miktarı, şekli ve tazminat hakkının korunması açısından uzman ceza avukatı desteği önemlidir.
Uzlaştırma Süreci: Adım Adım
Uzlaştırma Süreci: Adım Adım
| Adım | Açıklama |
|---|---|
| 1. Tespit | Savcılık veya mahkeme, suçun uzlaşmaya tabi olduğunu tespit eder |
| 2. Uzlaştırma bürosuna gönderme | Dosya uzlaştırma bürosuna gönderilir, uzlaştırmacı görevlendirilir |
| 3. Teklif | Uzlaştırmacı, taraflara uzlaşma teklifini yapar; kabul/ret için 7 gün süre verilir |
| 4. Müzakere | Taraflar kabul ederse uzlaştırmacı müzakereyi yürütür; süre en fazla 30 gün, 20 gün uzatılabilir |
| 5. Anlaşma | Taraflar edim üzerinde anlaşırsa uzlaşma raporu düzenlenir |
| 6. Edimin yerine getirilmesi | Edim derhal yerine getirilirse düşme; taksitli veya ileri tarihli ise durma kararı |
| 7. Sonuç | Soruşturmada KYOK, kovuşturmada düşme kararı verilir |
Uzlaşma Şartları
| Şart | Açıklama |
|---|---|
| Uzlaşmaya tabi suç | CMK 253’teki listede yer alan suçlardan biri olmalıdır |
| Mağdur gerçek veya özel hukuk tüzel kişisi | Kamu tüzel kişilerine karşı suçlarda uzlaşma yapılamaz |
| Her iki tarafın kabulü | Hem fail hem mağdur teklifi kabul etmelidir; biri reddetse uzlaşma gerçekleşmez |
| Tüm mağdurların kabulü | Birden fazla mağdur varsa tümünün kabul etmesi gerekir |
| Uzlaşmayı engelleyen suç birliği yok | Uzlaşmaya tabi suç ile tabi olmayan suç birlikte işlenmişse uzlaşma yapılmaz (istisna: beraat/düşme ile bağın kalkmaması) |
Uzlaşmanın Sonuçları
| Sonuç | Açıklama |
|---|---|
| Dava düşer | Edim derhal yerine getirilirse düşme, taksitli ise durma kararı |
| Sabıka kaydı | Uzlaşma adli sicile işlemez |
| Tazminat davası | Uzlaşma anında tespit edilemeyen veya sonradan ortaya çıkan zararlar hariç, tazminat davası açılamaz |
| Uzlaşma raporu | İcra ve İflas Kanunu’na göre ilam niteliğindedir; icra takibine konulabilir |
| Birden fazla sanık | Yalnızca uzlaşan kişi yararlanır; diğerlerinin yargılaması devam eder (CMK 255) |
| Edim yerine getirilmezse | Yargılama kaldığı yerden devam eder |
Uzlaşma ile Şikayetten Vazgeçme Farkı
| Ölçüt | Uzlaşma | Şikayetten Vazgeçme |
|---|---|---|
| Taraf sayısı | Her iki tarafın kabulü gerekli | Mağdurun tek taraflı iradesi (sanık kabul ederse) |
| Edim | Fail zararı tazmin eder, özür diler veya başka edim üstlenir | Edim yoktur |
| Uzlaştırmacı | Devletin görevlendirdiği uzlaştırmacı aracılığıyla | Doğrudan savcılık/mahkemeye |
| Kapsam | CMK 253’teki tüm uzlaşmaya tabi suçlar | Yalnızca şikayete tabi suçlar |
| Tazminat | Uzlaşma ile tazminat hakkı sona erer (sonradan ortaya çıkan zararlar hariç) | Kişisel haklardan vazgeçilmezse tazminat hakkı saklı |
| Sirayet | Uzlaşma yalnızca uzlaşan kişiyi kapsar | Birine karşı vazgeçme diğerlerine sirayet eder |
Emsal Yargıtay Kararları
Emsal Yargıtay Kararları
Uzlaşmaya tabi suçta uzlaştırma işlemi yapılmadan hüküm kurulamaz
Uzlaşmaya tabi suçtan kamu davası açılıp uzlaştırma işlemi yapılmadan mahkumiyet hükmü kurulduğu olayda Yargıtay; CMK 253 ve 254 uyarınca uzlaşmaya tabi suçlarda uzlaştırma işleminin zorunlu olduğunu, dosyanın uzlaştırma bürosuna gönderilmeden yargılama yapılmasının hukuka aykırı olduğunu belirterek hükmü bozmuştur.
Sanık müdafiine yapılan teklif sanığın kendisine yapılmış sayılmaz
Uzlaşma teklifinin sanık yerine yalnızca müdafiine yapıldığı olayda Yargıtay; uzlaşma teklifinin bizzat sanığa usulüne uygun biçimde yapılması gerektiğini, müdafiye yapılan teklifle yetinilmesinin CMK 253’e aykırı olduğunu belirterek hükmü bozmuştur.
Beraat ile uzlaşmaya tabi olmayan suçun bağı kalkarsa uzlaştırma yapılmalıdır
Sanık hakkında uzlaşmaya tabi olmayan iftira suçuyla birlikte açılan özel hayatın gizliliğini ihlal davasında iftiradan beraat verilmesi üzerine Yargıtay 12. Ceza Dairesi; uzlaşmaya tabi olan suçun, tabi olmayan suçla bağının beraatle kalktığını, bu durumda dosyanın uzlaştırma bürosuna gönderilerek uzlaşma işleminin yapılması gerektiğini belirterek hükmü bozmuştur.
Edim taksitli ise düşme değil durma kararı verilir
Uzlaşma sonucu sanığın tazminatı taksitle ödemeyi kabul ettiği olayda mahkemenin doğrudan düşme kararı verdiği dosyada Yargıtay; CMK 254/2 uyarınca edimin taksitle yerine getirilmesi veya ileri tarihe bırakılması halinde düşme değil durma kararı verilmesi gerektiğini, edim tamamlanmadıkça davanın düşürülemeyeceğini, edim yerine getirilmezse yargılamaya devam edilmesi gerektiğini belirterek hükmü bozmuştur.
Tebligat yapılamaması uzlaşma yoluna gidilmeksizin sonlandırmayı gerektirir
Uzlaştırmacının taraflardan birine ulaşamadığı olayda Yargıtay 12. Ceza Dairesi; CMK 253/6 uyarınca resmi mercilere beyan edilmiş adreste bulunmama veya yurt dışında olma halinde uzlaştırma girişiminin olumsuz sonuçlandığının tutanakla tespit edilerek dosyaya konulacağını ve soruşturma veya kovuşturmanın uzlaştırma yapılmaksızın sonuçlandırılacağını belirtmiştir.
Uzlaşmaya Tabi Olmayan Haller ve İstisnalar
| Hal | Açıklama |
|---|---|
| Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar | Uzlaştırma yapılamaz |
| Kamu tüzel kişisi mağdur | Devlet, belediye gibi kamu tüzel kişilerine karşı suçlarda uzlaşma yok |
| Etkin pişmanlık hükümleri | Etkin pişmanlık düzenlenen suçlarda uzlaştırma uygulanmaz |
| Uzlaşmaya tabi olmayan suçla birlikte işlenme | Uzlaşmaya tabi suç ile tabi olmayan suç birlikte işlenmişse uzlaşma yapılmaz (beraat/düşme ile bağ kalkarsa istisna) |
Avukat’a Sor
Uzlaşma teklifini kabul veya reddetme, edimin miktarı ve tazminat hakkınızın durumu sonucu doğrudan etkiler. Hem fail hem mağdur tarafında durumunuzu bir ceza avukatıyla değerlendirin.
Sık Sorulan Sorular
Uzlaşma sabıka kaydına işler mi?
Hayır. Uzlaşma sonucu verilen düşme veya KYOK kararı adli sicile işlemez. Sabıka kaydınız temiz kalır. Bu, uzlaşmanın en önemli avantajlarından biridir.
Uzlaşma teklifini kabul etmek zorunda mıyım?
Hayır. Uzlaşma teklifini kabul veya reddetmek tamamen iradeye bağlıdır. Reddederseniz yargılama devam eder. 7 gün içinde yanıt vermezseniz teklif reddedilmiş sayılır.
Uzlaşmada ne isteyebilirim?
Maddi tazminat, manevi tazminat, özür, zararın giderilmesi, belirli bir işin yapılması veya yapılmaması gibi her türlü edim üzerinde anlaşılabilir. Edim tarafların serbest iradesine bırakılmıştır.
Uzlaşmadan sonra tazminat davası açabilir miyim?
Kural olarak hayır. Uzlaşma sağlandığında, uzlaşma anında tespit edilemeyen veya uzlaşmadan sonra ortaya çıkan zararlar hariç, soruşturma konusu suç nedeniyle tazminat davası açılamaz (CMK 253/19).
Birden fazla sanık varsa hepsi uzlaşmak zorunda mı?
Hayır. CMK 255 uyarınca birden fazla kişi tarafından işlenen suçlarda yalnızca uzlaşan kişi uzlaşmadan yararlanır; diğer sanıkların yargılaması devam eder. Bu, şikayetten vazgeçmedeki sirayet kuralından farklıdır.
