Sözleşmeler Hukuku
Bu İçeriğimizin Ana Başlıkları
- Ankara Sözleşme Avukatı Kimdir, Ne Yapar?
- Sözleşmeler Hukuku Nedir?
- Sözleşmenin Kurulması ve Geçerlilik Şartları
- Sık Karşılaşılan Sözleşme Türleri
- Sözleşmenin Feshi, Dönme ve Uyarlama
- Sözleşmeden Doğan Uyuşmazlıklar ve Zamanaşımı
- Ankara Sözleşme Avukatı Ücretleri 2026
- İyi Bir Sözleşme Avukatı Nasıl Seçilir?
- Sıkça Sorulan Sorular
Ankara Sözleşme Avukatı Kimdir, Ne Yapar?
Ankara sözleşme avukatı, sözleşmeler hukuku alanında tecrübe sahibi olan ve sözleşme süreçlerinde taraflara hukuki destek veren avukattır. Hukukumuzda avukatlık mesleğinde resmi bir branşlaşma bulunmadığından "sözleşme avukatı" hukuken tanımlı bir unvan değildir; uygulamada ağırlıklı olarak sözleşme hazırlama ve uyuşmazlık dosyaları takip eden meslektaşlar bu şekilde anılır. İyi hazırlanmış bir sözleşme, ileride doğabilecek uyuşmazlıkların büyük bölümünü baştan önler. Sözleşme avukatının başlıca görevleri şunlardır:
- Tarafların ihtiyaçlarına ve iradesine uygun sözleşme metni hazırlama
- Mevcut sözleşmeleri inceleme, riskleri tespit etme ve revize etme
- Sözleşme müzakerelerinde tarafı temsil etme
- Sözleşmenin hukuka ve mevzuata uygunluğunu denetleme
- Cezai şart, gizlilik, rekabet yasağı, fesih gibi kritik hükümleri kurgulama
- Sözleşmeye aykırılık ve fesih hâlinde dava ve icra süreçlerini yürütme
- İhtarname hazırlama ve ifa/tazminat taleplerini takip etme
Sözleşme Süreciniz İçin Avukata Sorun
Sözleşme hazırlama, inceleme ya da uyuşmazlık; dosyanızın koşullarını Kült Avukatlık ekibiyle değerlendirin.
Sözleşmeler Hukuku Nedir?
Sözleşmeler hukuku, iki veya daha fazla kişinin karşılıklı hak ve yükümlülükler doğuran anlaşmalarını düzenleyen hukuk dalıdır. Temel kaynağı 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'dur (TBK). Bir sözleşmenin tarafı olan kişiler, kurdukları sözleşmeye hukuken bağlanır; bu, hukukun temel ilkelerinden biri olan "ahde vefa" (sözleşmeye bağlılık) ilkesinin yansımasıdır.
Sözleşmeler, mal veya hizmet alım satımından kiraya, iş ilişkisinden inşaat ve danışmanlığa kadar günlük hayatın ve iş dünyasının hemen her alanında karşımıza çıkar. Türk hukukunda kural sözleşme serbestisidir: taraflar, kanunun emredici hükümlerine, ahlaka, kamu düzenine ve kişilik haklarına aykırı olmamak kaydıyla sözleşmelerinin içeriğini diledikleri gibi belirleyebilir. Sözleşmelerin özenli hazırlanması, hem hakların korunmasına hem de uyuşmazlıkların önlenmesine yardımcı olur.
Sözleşmenin Kurulması ve Geçerlilik Şartları
TBK'ya göre bir sözleşme, tarafların karşılıklı ve birbirine uygun irade beyanlarıyla (öneri/icap ve kabul) kurulur. Sözleşmenin geçerli olarak hüküm doğurması için belirli şartların bulunması gerekir:
| Geçerlilik Şartı | Açıklama |
|---|---|
| Ehliyet | Tarafların fiil ehliyetine (ayırt etme gücü, ergin olma, kısıtlı olmama) sahip olması |
| İrade sağlığı | İradenin hata, hile (aldatma) veya korkutma (tehdit) ile sakatlanmamış olması |
| Konunun hukuka uygunluğu | Sözleşmenin konusunun emredici hükümlere, ahlaka, kamu düzenine ve kişilik haklarına aykırı/imkânsız olmaması |
| Şekil | Kanunun şekil öngördüğü sözleşmelerde (örneğin taşınmaz satışı resmî şekil) bu şekle uyulması |
Şekil serbestisi ve istisnaları: Türk hukukunda kural, sözleşmelerin herhangi bir şekle bağlı olmadan kurulabilmesidir; yani sözlü sözleşmeler de geçerlidir. Ancak kanunun açıkça şekil şartı öngördüğü hâllerde (örneğin taşınmaz satış sözleşmesinin tapuda resmî senetle yapılması) bu şekle uyulmaması sözleşmeyi geçersiz kılar. Şekil şartı olmasa dahi, ispat kolaylığı sağladığından önemli sözleşmelerin yazılı yapılması güçlü biçimde önerilir.
Geçerlilik şartlarındaki eksiklik, sözleşmenin niteliğine göre kesin hükümsüzlük (butlan), iptal edilebilirlik ya da tek taraflı bağlamazlık gibi farklı sonuçlar doğurur. Bu ayrımların doğru değerlendirilmesi teknik bir konudur.
Sık Karşılaşılan Sözleşme Türleri
Sözleşmeler hukuku çok geniş bir alandır ve her sözleşme türünün kendine özgü kuralları vardır. Uygulamada sık hazırlanan ve uyuşmazlığa konu olan başlıca sözleşmeler şunlardır:
- Satış sözleşmeleri: Taşınır/taşınmaz satışı, gayrimenkul satış vaadi, araç satışı
- Kira sözleşmeleri: Konut ve çatılı işyeri kira sözleşmeleri
- Eser (istisna) ve inşaat sözleşmeleri: Kat karşılığı inşaat, yapım işleri
- Hizmet ve danışmanlık sözleşmeleri
- İş sözleşmeleri (belirli/belirsiz süreli)
- Ticari sözleşmeler: Tedarik, distribütörlük, franchise, bayilik
- Aile hukukuna ilişkin sözleşmeler: Mal rejimi (evlilik) sözleşmesi, boşanma protokolü
- Şirketler hukukuna ilişkin sözleşmeler: Ortaklık ve hisse devir sözleşmeleri
Her sözleşme türünün ayrı bir hukuki çerçevesi ve özel hükümleri olduğundan, hazır şablonlar çoğu zaman somut ihtiyaca uymaz; sözleşmenin işin gerçek akışına göre uyarlanması gerekir.
Avukata Sor
Sözleşmenizin türüne uygun, riskleri dengeli dağıtan bir metin için Ankara'daki ekibimizle iletişime geçin.
Sözleşmenin Feshi, Dönme ve Uyarlama
Sözleşme ilişkisinin sona ermesi farklı yollarla gerçekleşebilir ve bu kavramların doğru kullanılması önemlidir:
- Dönme: Ani edimli (tek seferde ifa edilen) sözleşmelerde, borca aykırılık halinde sözleşmeyi geçmişe etkili olarak ortadan kaldırır; taraflar aldıklarını iade eder.
- Fesih: Sürekli edimli (kira, iş gibi süreklilik arz eden) sözleşmelerde, ilişkiyi ileriye etkili olarak sona erdirir; geçmişteki ifalar geçerli kalır.
- İfa imkânsızlığı: Borcun ifası borçludan kaynaklanmayan bir sebeple imkânsız hale gelirse borç sona erer.
Aşırı ifa güçlüğü ve uyarlama (TBK m.138): Sözleşmenin kurulduğu sırada öngörülmeyen ve öngörülmesi de beklenmeyen olağanüstü bir durum (örneğin ağır ekonomik kriz, döviz kurundaki olağanüstü dalgalanma, pandemi gibi), borçludan kaynaklanmayan bir sebeple edim dengesini borçlu aleyhine dürüstlük kuralına aykırı derecede bozarsa, borçlu hâkimden sözleşmenin yeni koşullara uyarlanmasını isteyebilir. Önemli kural şudur: borçlu doğrudan fesih/dönme yoluna gidemez; önce mahkemeden uyarlama talep etmeli, uyarlama mümkün değilse ancak o zaman dönme (sürekli sözleşmelerde fesih) gündeme gelir. Bu hüküm yabancı para (döviz) borçlarında da uygulanır.
Yargıtay uygulamasında uyarlama talepleri en sık kira sözleşmeleri ile dövize endeksli kredi sözleşmelerinde görülür. Haklı feshi ileri süren tarafın, fesih sebebini ve usulüne uygunluğu ispatlaması gerekir. Fesih sonrası cezai şart talep edilmişse, fahiş (aşırı) cezai şartların hâkim tarafından indirilebileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.
Sözleşmeden Doğan Uyuşmazlıklar ve Zamanaşımı
Sözleşmeye aykırılık halinde alacaklının başlıca seçenekleri; aynen ifa ve gecikme tazminatı talep etmek, ifadan vazgeçip müspet zararının tazminini istemek ya da koşulları varsa sözleşmeden dönmektir. Bu taleplerde zamanaşımı sürelerine dikkat edilmelidir:
| Alacak Türü | Zamanaşımı Süresi |
|---|---|
| Genel sözleşmesel alacaklar (TBK m.146) | 10 yıl |
| Kira bedeli, faiz, ücret gibi dönemsel edimler (TBK m.147) | 5 yıl |
| Konaklama, yeme-içme, perakende satış gibi alacaklar | 5 yıl |
Zamanaşımı, alacağın muaccel olduğu (istenebilir hale geldiği) tarihten itibaren işlemeye başlar. Önemli bir nokta, zamanaşımının kendiliğinden dikkate alınmamasıdır; mahkeme zamanaşımını resen göz önüne almaz, ancak karşı tarafça ileri sürülürse değerlendirir. Sözleşmeden doğan para alacağı uyuşmazlıkları, niteliğine göre asliye hukuk veya tüketici/ticaret mahkemelerinde görülür; ticari nitelikteki para alacağı ve tazminat davalarında dava açmadan önce arabuluculuk dava şartı olabilir. Ankara'da yerleşik kişi ve şirketler, sözleşme uyuşmazlıklarını Ankara'daki ilgili mahkemelerde takip edebilir.
Ankara Sözleşme Avukatı Ücretleri 2026
Sözleşme avukatı ücreti; işin türüne (sözleşme hazırlama, inceleme, dava), sözleşmenin kapsam ve değerine ve harcanacak emeğe göre avukat ile müvekkil arasında serbestçe belirlenir. Ancak hiçbir koşulda Türkiye Barolar Birliği'nce yayımlanan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin altına inilemez.
| Kalem | 2025-2026 Yaklaşık Tutar |
|---|---|
| Sözleşme hazırlama/danışmanlık | Kapsama göre, tarifeye uygun olarak belirlenir |
| Asliye Hukuk Mahkemesinde maktu vekalet ücreti | 45.000,00 TL |
| Konusu para olan davalarda (alacak, tazminat) | Dava değerine göre nispi tarife |
Bu rakamlar yasal alt sınırı gösterir; avukatlık ücretine KDV ayrıca eklenir. Mahkeme harç ve giderleri ayrı kalemlerdir. Sözleşme hazırlama gibi danışmanlık işlerinde ücret çoğu zaman peşin ve maktu belirlenir. Güncel ve resmi tutarlar için TBB Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi esas alınmalıdır.
İyi Bir Sözleşme Avukatı Nasıl Seçilir?
İyi hazırlanmış bir sözleşme ileride büyük kayıpları önlediğinden, doğru avukatı seçmek önemlidir. Dikkat edilmesi gereken unsurlar şunlardır:
- Sözleşme tecrübesi: İlgili sözleşme türünde (ticari, gayrimenkul, inşaat vb.) deneyim
- Risk öngörüsü: Olası uyuşmazlıkları baştan görüp önleyici hükümler kurgulayabilme
- Müzakere yeteneği: Tarafın menfaatlerini dengeli biçimde koruyabilme
- Güncel mevzuat bilgisi: TBK ve ilgili özel kanunlara hâkimiyet
- Şeffaflık: Ücret ve süreç konusunda açık ve yazılı sözleşmeye dayalı çalışma
Ankara'da sözleşme süreciniz için profesyonel destek almak isterseniz Kült Avukatlık ekibiyle iletişime geçebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Sözlü sözleşme geçerli midir?
Türk hukukunda kural sözleşme serbestisi ve şekil serbestisidir; yani aksine bir kanun hükmü bulunmadıkça sözleşmeler herhangi bir şekle bağlı olmadan, sözlü olarak da geçerli biçimde kurulabilir. Dolayısıyla sözlü olarak yapılan birçok sözleşme hukuken bağlayıcıdır. Ancak bunun iki önemli istisnası vardır. Birincisi, kanunun açıkça şekil şartı öngördüğü sözleşmelerdir; örneğin taşınmaz (gayrimenkul) satış sözleşmesinin tapu müdürlüğünde resmî senetle yapılması zorunludur ve bu şekle uyulmadan yapılan satış geçersizdir. İkincisi, geçerli olsa bile sözlü sözleşmelerin ispatıdır: bir uyuşmazlık çıktığında sözlü anlaşmanın içeriğini ve şartlarını kanıtlamak çok güçtür ve belirli tutarın üzerindeki işlemlerde kanun yazılı delil arayabilir. Bu nedenle, şekil şartı olmasa dahi, özellikle önemli ve yüksek değerli işlemlerde sözleşmenin yazılı yapılması, tarafların haklarını koruması ve olası uyuşmazlıkta ispat kolaylığı sağlaması bakımından güçlü biçimde önerilir.
Karşı taraf sözleşmeye uymazsa ne yapabilirim?
Sözleşmeye aykırılık (borcun hiç ya da gereği gibi ifa edilmemesi) halinde alacaklının elinde birkaç seçenek bulunur. Öncelikle, çoğu durumda karşı tarafa noter aracılığıyla ihtarname gönderilerek borcun ifası için uygun bir süre verilir; bu hem ifaya davet işlevi görür hem de ileride açılacak davada temerrüt (gecikme) ve ispat açısından önem taşır. Süreye rağmen ifa gerçekleşmezse alacaklı, kural olarak aynen ifa ile birlikte gecikme tazminatı talep edebilir, ifadan vazgeçip uğradığı zararın (müspet zarar) tazminini isteyebilir ya da koşulları varsa sözleşmeden dönebilir; sürekli edimli sözleşmelerde dönme yerine fesih söz konusu olur. Sözleşmede cezai şart kararlaştırılmışsa, ayrıca bu da talep edilebilir. Para alacaklarında icra takibi başlatmak da mümkündür. Hangi yolun seçileceği; sözleşmenin türüne, aykırılığın niteliğine ve elde edilmek istenen sonuca göre değişir ve teknik bir değerlendirme gerektirir. Sürelerin ve usulün doğru yönetilmesi için bir avukattan destek almak yararlı olur.
İmzaladığım sözleşmeden tek taraflı çıkabilir miyim?
Sözleşmeye bağlılık (ahde vefa) ilkesi gereği, kural olarak taraflar imzaladıkları sözleşmeye uymak zorundadır ve hiçbir gerekçe göstermeden tek taraflı olarak sözleşmeden çıkmak mümkün değildir. Bununla birlikte, belirli hukuki sebepler varsa sözleşmeden kurtulmak mümkün olabilir. Örneğin; iradeniz hata, hile (aldatma) veya korkutma (tehdit) ile sakatlanmışsa sözleşmeyi iptal ettirebilir, karşı taraf borcunu ifa etmiyorsa borca aykırılık hükümlerine dayanarak dönme/fesih yoluna gidebilir, sözleşmede sizin lehinize bir fesih hakkı tanınmışsa bunu kullanabilir, ya da öngörülemeyen olağanüstü bir durum edim dengesini katlanılamaz ölçüde bozmuşsa TBK m.138 kapsamında önce uyarlama, mümkün değilse fesih talep edebilirsiniz. Ayrıca bazı sözleşme türlerinde kanun özel fesih imkânları tanır. Hangi sebebin sizin durumunuza uyduğu ve hangi usulün izleneceği somut olaya göre değişir; yanlış bir fesih, sizi tazminat ve cezai şartla karşı karşıya bırakabileceğinden, adım atmadan önce bir avukata danışmanız önemlidir.
Ekonomik kriz ya da döviz artışı nedeniyle sözleşmem dengesini kaybetti; ne yapabilirim?
Bu durum, TBK m.138'de düzenlenen "aşırı ifa güçlüğü" ve sözleşmenin uyarlanması kurumunu gündeme getirir. Sözleşmenin kurulduğu sırada öngörülmeyen ve öngörülmesi de beklenmeyen olağanüstü bir durum (ağır ekonomik kriz, döviz kurunda olağanüstü dalgalanma, pandemi gibi), sizden kaynaklanmayan bir sebeple ortaya çıkmış ve sözleşmedeki edim dengesini sizin aleyhinize, aynen ifayı dürüstlük kuralına aykırı kılacak ölçüde bozmuşsa, hâkimden sözleşmenin yeni koşullara uyarlanmasını talep edebilirsiniz. Burada uyulması gereken önemli bir sıra vardır: doğrudan sözleşmeyi feshedemez ya da ödemeyi durduramazsınız; önce mahkemeden uyarlama istemeniz, uyarlama objektif olarak mümkün değilse ancak o zaman dönme (sürekli sözleşmelerde fesih) talep etmeniz gerekir. Bu kurum yabancı para (döviz) borçlarında da uygulanır. Ancak her ekonomik dalgalanma otomatik olarak uyarlama hakkı vermez; durumun gerçekten öngörülemez ve olağanüstü olması, riskin baştan üstlenilmemiş olması ve dengenin katlanılamaz ölçüde bozulmuş olması aranır. Bu şartların somut olayınızda gerçekleşip gerçekleşmediğinin değerlendirilmesi için bir avukata danışmanız yerinde olur.
Sözleşmeyi avukata mı hazırlatmalıyım, hazır örnek yeterli mi?
İnternette bulunan hazır sözleşme örnekleri ilk bakışta pratik görünse de, çoğu zaman somut işin gerektirdiği özel düzenlemeleri karşılamaz ve ciddi riskler barındırır. Her sözleşme türünün (kira, eser, tedarik, hizmet, ortaklık gibi) kendine özgü kuralları, her somut ilişkinin ise kendine has gerçekleri vardır; hazır bir şablon bu özel ihtiyaçları ve riski adil biçimde dağıtacak hükümleri içermeyebilir. İyi hazırlanmış bir sözleşme; geçerlilik şartlarını eksiksiz karşılayan, tarafların hak ve borçlarını net tanımlayan, riskleri dengeli paylaştıran, fesih, cezai şart, gizlilik, uyuşmazlık çözümü (yetkili mahkeme/tahkim) ve gerektiğinde mücbir sebep gibi kritik hükümleri içeren, belirsizliği azaltan ve ispatı kolaylaştıran bir metindir. Özellikle yüksek değerli, uzun süreli ya da ticari sözleşmelerde, sözleşmenin baştan bir avukat tarafından hazırlanması veya en azından incelenmesi; ileride çok daha maliyetli ve uzun sürecek uyuşmazlıkların büyük bölümünü önler. Kısacası sözleşme hazırlatmak bir masraf değil, riski baştan yöneten bir yatırımdır.
Sözleşmeden doğan alacaklarda zamanaşımı ne kadardır?
Sözleşmeden doğan alacaklarda zamanaşımı süresi, alacağın türüne göre değişir. Türk Borçlar Kanunu'na göre genel kural, aksine bir düzenleme bulunmayan sözleşmesel alacaklarda 10 yıllık zamanaşımıdır (TBK m.146). Buna karşılık bazı dönemsel ve belirli nitelikteki alacaklar için 5 yıllık daha kısa bir süre öngörülmüştür (TBK m.147); kira bedelleri, anapara faizleri, ücret gibi dönemsel edimler, konaklama ve yeme-içme bedelleri ile küçük çaplı perakende satış ve sanat işlerinden doğan alacaklar bu kapsamdadır. Zamanaşımı, alacağın muaccel olduğu, yani istenebilir hale geldiği tarihten itibaren işlemeye başlar. Önemli bir nokta, zamanaşımının hâkim tarafından kendiliğinden dikkate alınmamasıdır; ancak borçlu tarafından def'i olarak ileri sürülürse sonuç doğurur. Ayrıca zamanaşımı belirli hâllerde durabilir veya kesilebilir (örneğin borcun ikrarı, dava açılması, icra takibi gibi). Süreler ve bunların başlangıcı teknik bir konu olduğundan, hak kaybı yaşamamak için alacağınızı zamanında talep etmeniz ve gerektiğinde bir avukata danışmanız önemlidir.
Sözleşme Uyuşmazlığınızı Avukata Sorun
Ankara'da sözleşme hazırlama ve uyuşmazlık süreçlerinde destek almak için Kült Avukatlık'a ulaşabilirsiniz. Danışmanlık hizmeti ücrete tabidir.