Fikri ve Sınai Haklar Hukuku
Bu İçeriğimizin Ana Başlıkları
- Ankara Fikri ve Sınai Haklar Avukatı Kimdir, Ne Yapar?
- Fikri ve Sınai Haklar Hukuku Nedir?
- Marka, Patent ve Tasarım Koruma Süreleri
- Marka Hakkına Tecavüz ve Hukuki Yollar
- Cezai Boyut ve E-Ticarette Marka İhlali
- Görevli Mahkeme ve TÜRKPATENT Kararları
- Ankara Fikri ve Sınai Haklar Avukatı Ücretleri 2026
- İyi Bir Fikri Mülkiyet Avukatı Nasıl Seçilir?
- Sıkça Sorulan Sorular
Ankara Fikri ve Sınai Haklar Avukatı Kimdir, Ne Yapar?
Ankara fikri ve sınai haklar avukatı, fikri mülkiyet hukuku alanında tecrübe sahibi olan ve marka, patent, tasarım ile telif haklarına ilişkin uyuşmazlıkları takip eden avukattır. Hukukumuzda avukatlık mesleğinde resmi bir branşlaşma bulunmadığından "fikri mülkiyet avukatı" hukuken tanımlı bir unvan değildir; uygulamada ağırlıklı olarak bu dosyaları takip eden meslektaşlar bu şekilde anılır. Fikri ve sınai haklar avukatının başlıca görevleri şunlardır:
- Marka, patent, faydalı model ve tasarım tescil sürecinin yürütülmesi ve TÜRKPATENT nezdinde temsil
- Marka, patent ve tasarım hakkına tecavüz davalarının takibi
- Tecavüzün tespiti, durdurulması (men), tazminat ve ürünlerin imhası talepleri
- Marka itiraz, hükümsüzlük ve iptal süreçleri
- Lisans, devir ve franchise sözleşmelerinin hazırlanması
- Telif hakkı (FSEK) uyuşmazlıkları ve haksız rekabet davaları
- E-ticaret platformlarında marka ihlali ve taklit ürün şikâyetleri
- Sahte/taklit ürünlerde gümrük ve cezai işlemlerin organizasyonu
Fikri Mülkiyet Uyuşmazlığınız İçin Avukata Sorun
Marka tecavüzü, tescil ya da taklit ürün; dosyanızın koşullarını Kült Avukatlık ekibiyle değerlendirin.
Fikri ve Sınai Haklar Hukuku Nedir?
Fikri ve sınai haklar hukuku, insan zihninin yarattığı değerlerin korunmasını düzenleyen hukuk dalıdır. İki ana kategoriden oluşur:
- Sınai mülkiyet hakları: Marka, patent, faydalı model, endüstriyel tasarım ve coğrafi işaret. Bunlar 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) ile düzenlenir. SMK 2017 yılında yürürlüğe girmiş ve daha önce ayrı kanun hükmünde kararnamelerle düzenlenen bu konuları tek çatı altında toplamıştır.
- Fikir ve sanat eserleri (telif hakkı): Edebî, müzikal, görsel ve benzeri eserler. Bunlar 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) kapsamındadır.
Bu hakların korunması; inovasyonu teşvik etmek, yaratıcılığı ödüllendirmek ve adil rekabeti sağlamak amacı taşır. Sınai mülkiyet haklarının tescili için başvurular TÜRKPATENT'e (Türk Patent ve Marka Kurumu) yapılır.
Marka, Patent ve Tasarım Koruma Süreleri
Her sınai mülkiyet hakkının koruma süresi ve niteliği farklıdır. Aşağıdaki tablo temel hakların koruma sürelerini özetler:
| Hak Türü | Koruma Süresi | Yenileme |
|---|---|---|
| Marka | 10 yıl | Süresiz olarak 10'ar yıl yenilenebilir |
| Patent | 20 yıl | Yenilenemez (süre sonunda kamuya mal olur) |
| Faydalı model | 10 yıl | Yenilenemez |
| Endüstriyel tasarım | 5 yıl | 5'er yıllık dönemlerle toplam 25 yıla kadar |
Önemli: Marka tescilinde Nice Sınıflandırması kullanılır ve 45 farklı mal/hizmet sınıfı vardır. Koruma kapsamı seçilen sınıflarla sınırlıdır. Marka koruması, tescil kararının verildiği tarihten değil, başvurunun yapıldığı an itibarıyla başlar; bu nedenle erken başvuru kritik önem taşır. Uluslararası koruma için Madrid Protokolü kapsamında tek başvuruyla birden fazla ülkede tescil mümkündür.
Patent, teknik bir soruna getirilen yeni ve buluş basamağı içeren çözümleri korur; faydalı model ise daha düşük buluş seviyesi gerektiren yenilikler için kullanılır. Patent başvuru süreci; başvuru, şekli inceleme, araştırma raporu, yayın, esas inceleme ve tescil aşamalarından oluşur.
Marka Hakkına Tecavüz ve Hukuki Yollar
Marka hakkına tecavüz, tescilli bir markanın hak sahibinin izni olmaksızın ticari amaçla kullanılması, taklit edilmesi veya karıştırılmaya yol açacak şekilde benzerinin kullanılmasıdır. SMK'nın 29. maddesi tecavüz sayılan fiilleri açıkça düzenler; tescilli markayla aynı ya da ayırt edilemeyecek kadar benzer bir işaretin, aynı/benzer mal veya hizmetler için kullanılması başlıca tecavüz biçimidir.
Marka hakkı tecavüze uğrayan hak sahibi, SMK m.149 ve devamı uyarınca şu hukuk davalarını açabilir:
- Tecavüzün tespiti: İhlalin varlığının mahkemece saptanması
- Men (durdurma) ve önleme: Tecavüzün durdurulması ve tekrarının engellenmesi
- Maddi ve manevi tazminat: Uğranılan zararın giderilmesi
- El koyma ve imha: Taklit ürünlere el konulması ve imhası
- İhtiyati tedbir: Dava sonuçlanana kadar tecavüzün geçici olarak durdurulması
Maddi tazminatta yoksun kalınan kazanç, SMK m.151 uyarınca hak sahibinin seçimine göre farklı yöntemlerle (örneğin tecavüz edenin elde ettiği net kazanç ya da ödenmesi gereken lisans bedeli üzerinden) hesaplanabilir. Sürecin ilk adımı genellikle dijital delillerin tespiti, noter aracılığıyla ihtarname gönderilmesi ve gerekli hallerde ihtiyati tedbir talebidir.
Avukata Sor
Markanıza tecavüz mü edildi? Ankara'daki ekibimizle iletişime geçin.
Cezai Boyut ve E-Ticarette Marka İhlali
Marka hakkına tecavüzün hukuki boyutu yanında cezai boyutu da vardır. SMK m.30 uyarınca, başkasına ait marka hakkına iktibas (birebir kopyalama) veya iltibas (karıştırılma) suretiyle tecavüz ederek mal üreten, satan, ithal/ihraç eden, depolayan veya nakleden kişi, 1 yıldan 3 yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır.
Kritik süreler ve şartlar: Marka tecavüzü suçu şikâyete bağlıdır; marka sahibinin fiili ve faili öğrendiği tarihten itibaren 6 ay içinde Cumhuriyet Başsavcılığı'na şikâyette bulunması gerekir. Cezai korumadan yararlanabilmek için markanın TÜRKPATENT'e tescilli olması zorunludur. Tescilsiz markalar yalnızca Türk Ticaret Kanunu'nun haksız rekabet hükümleri (m.54-63) ile sınırlı koruma görür.
E-ticaretin yaygınlaşmasıyla marka ihlalleri çevrim içi platformlara da taşınmıştır. Tescilli bir markanın izinsiz olarak alan adı, anahtar sözcük ya da e-ticaret platformlarında ticari etki yaratacak biçimde kullanılması da marka hakkına tecavüz sayılır. Bu durumda hak sahibi; dijital delilleri e-tespit yoluyla güvence altına alabilir, Trendyol, Hepsiburada gibi platformlara doğrudan ihlal bildirimi yapabilir, eş zamanlı olarak ihtiyati tedbir ve tazminat davası açıp savcılığa şikâyette bulunabilir.
Görevli Mahkeme ve TÜRKPATENT Kararları
Fikri ve sınai haklar uyuşmazlıklarında görevli mahkemeler ihtisas mahkemeleridir. SMK m.156 uyarınca hukuk davalarında Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi, ceza davalarında ise Fikri ve Sınai Haklar Ceza Mahkemesi görevlidir. Bu ihtisas mahkemelerinin bulunmadığı yerlerde sırasıyla asliye hukuk ve asliye ceza mahkemeleri bu sıfatla görev yapar.
Önemli bir özel kural, TÜRKPATENT kararlarına ilişkindir: Kurumun SMK hükümlerine göre aldığı kararlara karşı açılacak davalarda ve Kurum aleyhine açılacak davalarda görevli ve yetkili mahkeme Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'dir. Bu yönüyle Ankara, fikri mülkiyet uyuşmazlıklarında merkezî bir konuma sahiptir; TÜRKPATENT'in itiraz ve tescil kararlarına karşı yürütülecek süreçler Ankara'da takip edilir. Ankara'da yerleşik marka ve patent sahipleri için bu yakınlık önemli bir avantaj oluşturur.
Ankara Fikri ve Sınai Haklar Avukatı Ücretleri 2026
Fikri mülkiyet avukatı ücreti; işin türüne (tescil takibi, dava, danışmanlık), dava değerine ve harcanacak emeğe göre avukat ile müvekkil arasında serbestçe belirlenir. Ancak hiçbir koşulda Türkiye Barolar Birliği'nce yayımlanan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin altına inilemez. Tescil ve danışmanlık işlerinde ayrıca TÜRKPATENT'in resmi harç ve ücretleri devreye girer.
| Kalem | 2026 Yaklaşık Tutar |
|---|---|
| Fikri ve Sınai Haklar Mahkemesinde maktu vekalet ücreti | 45.000,00 TL ve üzeri |
| Konusu para olan davalarda (tazminat) | Dava değerine göre nispi tarife |
| Marka tescil resmi ücreti (tek sınıf, 2026) | Yaklaşık 17.630 TL (harç+hizmet+KDV dâhil) |
| Tasarım tescil resmi ücreti (tekli, 2026) | Yaklaşık 6.250 TL (KDV dâhil) |
Bu rakamlar yaklaşık değerlerdir; avukatlık ücretine KDV ayrıca eklenir, mahkeme harç ve bilirkişi giderleri ayrı kalemlerdir. Tescil resmi ücretleri TÜRKPATENT tarafından belirlenir ve dönemsel olarak güncellenir. Avukatlık ücretinin yasal alt sınırı için TBB Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi esas alınmalıdır.
İyi Bir Fikri Mülkiyet Avukatı Nasıl Seçilir?
Fikri mülkiyet uyuşmazlıkları teknik bilgi ve ihtisas gerektirdiğinden, doğru avukatı seçmek belirleyicidir. Dikkat edilmesi gereken unsurlar şunlardır:
- Fikri mülkiyet tecrübesi: Marka, patent ve tasarım dosyalarındaki deneyim
- TÜRKPATENT süreçlerine hâkimiyet: Tescil, itiraz ve hükümsüzlük işlemlerine dair bilgi
- İhtisas mahkemesi pratiği: Fikri ve Sınai Haklar Mahkemeleri'ndeki dava deneyimi
- Hızlı aksiyon: İhtiyati tedbir ve şikâyet sürelerinin kaçırılmaması için zamanında hareket
- Şeffaflık: Ücret ve sürecin gidişatı konusunda açık ve yazılı sözleşmeye dayalı çalışma
Ankara'da fikri mülkiyet uyuşmazlığınız için profesyonel destek almak isterseniz Kült Avukatlık ekibiyle iletişime geçebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Markamı tescil ettirmezsem ne kaybederim?
Tescil, marka korumasının temelidir ve tescilsiz kullanım önemli hak kayıplarına yol açar. Bir markayı TÜRKPATENT'e tescil ettirmek, hak sahibine o markanın izinsiz kullanımını engelleme yetkisi verir ve markayı mutlak bir hukuki korumaya kavuşturur. Tescilli markaya tecavüz halinde hak sahibi hem hukuk davaları (tecavüzün tespiti, men, maddi-manevi tazminat, imha) açabilir hem de cezai şikâyet yoluna başvurabilir; çünkü SMK m.30 kapsamındaki cezai koruma yalnızca tescilli markalar için geçerlidir. Buna karşılık tescilsiz markalar yalnızca Türk Ticaret Kanunu'ndaki haksız rekabet hükümleri (m.54-63) çerçevesinde, çok daha sınırlı bir koruma görür ve bu yolla tam bir marka tecavüzü davası açılamaz. Ayrıca marka koruması başvurunun yapıldığı an itibarıyla başladığından, aynı veya benzer bir markayı sizden önce başvuran kişi öncelik kazanır; geç kalmak markanızı başkasının tescil ettirmesi riskini doğurur. Bu nedenle ticari faaliyete başlamadan önce marka araştırması yaptırıp erkenden tescil başvurusunda bulunmak büyük önem taşır.
Markama tecavüz edildiğini fark ettim, ne yapmalıyım?
Marka tecavüzünde hızlı ve doğru adımlar atmak, hem hakkınızı korumak hem de ileride açacağınız davada ispat açısından kritiktir. İlk olarak tecavüzün delillerinin güvence altına alınması gerekir; özellikle çevrim içi ihlallerde ekran görüntüleri, ürün ilanları ve satış kayıtları noter aracılığıyla e-tespit yoluyla belgelenmelidir. Ardından çoğu olayda karşı tarafa noter kanalıyla ihtarname gönderilir; bu hem ihlali durdurma çağrısı yapar hem de karşı tarafın durumdan haberdar edildiğini ispatlar. Acil durumlarda, tecavüzün devam etmesini önlemek için mahkemeden ihtiyati tedbir talep edilebilir. Hukuki yolda Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nde tecavüzün tespiti, men, maddi-manevi tazminat ve imha davaları açılabilir. Cezai yol için ise fiili ve faili öğrendiğiniz tarihten itibaren 6 ay içinde Cumhuriyet Başsavcılığı'na şikâyette bulunmanız gerekir; bu süre hak düşürücüdür. E-ticaret platformlarındaki ihlallerde ayrıca ilgili platforma doğrudan ihlal bildirimi yapılabilir. Süreçlerin teknik ve süreye bağlı niteliği nedeniyle bir avukatla en kısa sürede çalışmak yararlıdır.
Marka, patent ve faydalı model arasındaki fark nedir?
Bu üç kavram farklı şeyleri korur ve karıştırılmaması gerekir. Marka, bir teşebbüsün mal veya hizmetlerini başkalarınınkinden ayırt etmeye yarayan işarettir (örneğin bir isim, logo veya bunların birleşimi); amacı ticari kaynağın ayırt edilmesidir ve koruma süresi 10 yıl olup süresiz yenilenebilir. Patent ise teknik bir soruna getirilen yeni ve buluş basamağı içeren çözümleri (buluşları) korur; yani bir ürün veya yöntemin teknik yeniliğini koruma altına alır ve koruma süresi 20 yıldır, yenilenemez. Faydalı model, patente benzer şekilde teknik buluşları korur; ancak daha düşük bir buluş seviyesi yeterlidir, inceleme süreci görece daha hızlıdır ve koruma süresi 10 yıldır. Pratikte; bir ürünün adını ve logosunu marka ile, ürünün ardındaki teknik buluşu patent veya faydalı model ile, ürünün görünüm ve şeklini ise endüstriyel tasarım ile korursunuz. Çoğu işletme için bu hakların bir arada ve stratejik biçimde kullanılması gerekir; hangi korumanın hangi unsur için uygun olduğunun belirlenmesinde uzman desteği önem taşır.
Marka hakkına tecavüzde hangi mahkeme görevlidir?
Fikri ve sınai haklar uyuşmazlıkları ihtisas mahkemelerinde görülür. SMK m.156 uyarınca hukuk davalarında (tecavüzün tespiti, men, tazminat, imha gibi) Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi, ceza davalarında ise Fikri ve Sınai Haklar Ceza Mahkemesi görevlidir. Bu ihtisas mahkemelerinin kurulmadığı yerlerde, sırasıyla asliye hukuk ve asliye ceza mahkemeleri bu sıfatla görev yapar. Yetki bakımından davacı, kural olarak davalının yerleşim yerinde ya da bazı hallerde kendi yerleşim yerinde dava açabilir. Ayrı ve önemli bir kural ise TÜRKPATENT kararlarına ilişkindir: Kurumun aldığı kararlara karşı veya Kurum aleyhine açılacak davalarda görevli ve yetkili mahkeme, nerede yaşanırsa yaşansın Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'dir. Bu nedenle marka veya patent başvurusunun reddi, itirazların reddi gibi TÜRKPATENT işlemlerine karşı yürütülecek süreçler Ankara'da takip edilir. Görevli ve yetkili mahkemenin doğru belirlenmesi, davanın usulden reddedilmemesi açısından kritiktir.
Taklit ürün satıldığını gördüm, hak sahibi değilim; ne yapabilirim?
Marka hakkına tecavüz ve taklit ürün suçları kural olarak marka sahibinin (ya da yetkili lisans sahibinin) şikâyetine bağlıdır; dolayısıyla hukuki ve cezai süreçleri esas olarak hak sahibi başlatır. Hak sahibi değilseniz, kendi adınıza marka tecavüzü davası açamaz ya da bu suçtan şikâyetçi olamazsınız. Ancak yine de yapabileceğiniz şeyler vardır: durumu ilgili marka sahibine bildirerek harekete geçmesini sağlayabilir, bir tüketici olarak aldatıldıysanız tüketici hukuku kapsamındaki haklarınızı (ayıplı/yanıltıcı mal) değerlendirebilir, taklit ürün satışının kamu sağlığını tehdit etmesi gibi durumlarda ilgili idari mercilere bildirimde bulunabilirsiniz. Eğer siz bir satıcıysanız ve farkında olmadan taklit ürün sattıysanız, SMK'da düzenlenen etkin pişmanlık hükmü önem kazanır: taklit malı nereden temin ettiğinizi bildirip üreticilerin ortaya çıkarılmasını ve mallara el konulmasını sağlamanız halinde hakkınızda cezaya hükmolunmayabilir. Bu nedenle ticari faaliyette tedarik zincirinin ve faturaların düzgün tutulması, ürünlerin orijinalliğinin belgelenmesi önemlidir. Somut durumunuza göre hangi yolun uygun olduğunu bir avukata danışarak netleştirmeniz yararlı olur.
Marka tescili ne kadar sürer ve süreç nasıl işler?
Marka tescil süreci TÜRKPATENT nezdinde yürür ve birkaç aşamadan oluşur. Süreç, başvurudan önce yapılması önerilen marka araştırmasıyla başlar; bu araştırma, tescil ettirmek istediğiniz markanın aynısı veya benzeri bir markanın daha önce tescil edilip edilmediğini ortaya koyarak olası ret ve itiraz risklerini önceden görmenizi sağlar. Ardından, ilgili mal/hizmet sınıfları (Nice Sınıflandırması'na göre 45 sınıftan uygun olanları) seçilerek başvuru yapılır. TÜRKPATENT önce şekli ve mutlak ret nedenleri yönünden inceleme yapar; uygun bulunan başvuru Resmî Marka Bülteni'nde yayımlanır. Yayın tarihinden itibaren belirli bir süre boyunca üçüncü kişiler markaya itiraz edebilir. İtiraz olmaması veya itirazların reddedilmesi halinde marka tescil edilir ve belge düzenlenir. Sürecin toplam uzunluğu, itiraz olup olmamasına ve dosyanın yoğunluğuna göre değişir; itirazsız dosyalarda genellikle birkaç ay ila bir yıla kadar sürebilir, itiraz halinde süreç uzar. Marka korumasının başvuru anından itibaren başladığı dikkate alındığında, başvurunun doğru sınıflarda ve eksiksiz yapılması ileride doğabilecek sorunları önler; bu nedenle sürecin uzman desteğiyle yürütülmesi önerilir.
Fikri Mülkiyet Uyuşmazlığınızı Avukata Sorun
Ankara'da marka, patent ve tasarım süreçlerinde destek almak için Kült Avukatlık'a ulaşabilirsiniz. Danışmanlık hizmeti ücrete tabidir.