İş Kazası Sonrası Ne Yapılmalı? İlk 3 Gün, Bildirimler ve Delil Rehberi (2026)
İş kazası sonrası ilk 72 saat, hem sağlık hem hukuk açısından belirleyicidir. İşveren; kazayı kolluk kuvvetlerine derhal, SGK’ya ise kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirmek zorundadır (5510 m.13, 6331 m.14); bildirmeyen işverene idari para cezası uygulanır ve SGK, bildirim tarihine kadar doğan geçici iş göremezlik ödeneklerini işverenden tahsil eder. İşçi tarafındaki en kritik adımlar: hastane kaydına olayın iş kazası olarak işlendiğini doğrulatmak, olay yeri fotoğrafları ile kamera kayıtlarını ve tanık bilgilerini saklamak, içeriğini okumadan ve gerçeğe aykırıysa itiraz şerhi koymadan kaza tutanağı imzalamamak ve SGK müfettiş tahkikatına eksiksiz beyan vermektir. Kaza SGK’ya bildirilmemişse dahi işçi, iş kazasının tespiti davasıyla olayı kayda geçirtebilir.
İlk Saat: Sağlık ve Kayıt
Bir avukat olarak iş kazası dosyalarında kaybedilen davaların önemli bölümünün ilk 72 saatteki hatalardan kaynaklandığını söyleyebilirim. İlk kural sağlıktır: müdahale geciktirilmez, işyeri sağlık birimi ve 112 devreye sokulur. İkinci kural kayıttır: hastane girişinde olayın işyerinde ve işin yürütümü sırasında gerçekleştiği açıkça beyan edilmeli, epikrizde iş kazası ibaresinin yer aldığı doğrulanmalıdır. İş kazasının kanuni tanımı ve kapsamı (5510 sayılı Kanun m.13) servisle ulaşım ve görevli gönderilen yerlerdeki kazaları da içerir; işyeri sınırı dar yorumlanmaz.
İşverenin Bildirim Yükümlülükleri
| Bildirim | Mercii | Süre |
|---|---|---|
| Kolluk bildirimi | Polis / Jandarma | Derhal |
| SGK bildirimi | SGK (e-bildirim) | Kazadan sonraki 3 iş günü |
| Sağlık hizmeti sunucusunun bildirimi | SGK | Kendisine intikalden itibaren 10 gün |
Dayanak, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu m.14 ve 5510 m.13’tür. İşveren ayrıca işyerinde kaza kayıt defteri tutmak ve incelemeyle rapor düzenlemek zorundadır.
Bildirim Yapılmazsa Ne Olur?
Sonuç 1
İdari para cezası
Kazayı süresinde bildirmeyen işverene 6331 m.26 uyarınca her kaza için idari para cezası uygulanır; ceza tutarları her yıl yeniden değerleme oranında artar.
Sonuç 2
Ödeneklerin işverenden tahsili
5510 m.21/2 uyarınca süresinde bildirilmeyen kazalarda, bildirim tarihine kadar geçen süreye ait geçici iş göremezlik ödenekleri SGK tarafından işverenden tahsil edilir.
Sonuç 3
Delil karartma riski ve tespit davası
Bildirilmeyen kaza, çoğu zaman tutanaksız ve tanıksız bırakılmak istenir. Bu tabloda işçinin elindeki en güçlü araç, SGK ve işverene karşı açılan iş kazasının tespiti davasıdır; bu dava arabuluculuk şartına tabi değildir.
Avukata Sor
İş Kazası Süreç Yönetimi ve benzeri uyuşmazlıklarda durumunuzu bir avukatla değerlendirin; her dosya kendi delil durumuna göre incelenir.
İşçinin Delil Rehberi
5510 m.13
İş kazası sayılan haller geniştir
İşyerinde bulunulan sırada, işveren tarafından görev ile başka yere gönderilme nedeniyle asıl iş yapılmaksızın geçen zamanlarda, emziren kadın işçinin süt izni saatlerinde ve işverence sağlanan taşıtla işe gidiş geliş sırasında meydana gelen olaylar da iş kazasıdır; servis kazaları bu nedenle işyeri dışında gerçekleşse bile iş kazası olarak bildirilmelidir.
Uygulama Uyarısı
Kamera kayıtları için yazılı talep şarttır
İşyeri kamera kayıtları çoğu sistemde 15-30 gün içinde otomatik silinir. Kazadan hemen sonra tarih ve saat aralığı belirtilerek işverene yazılı saklama talebi iletilmeli; gerekirse delil tespiti yoluyla mahkeme aracılığıyla kayıtlar güvence altına aldırılmalıdır.
Saklanması gerekenler: olay yeri ve makine fotoğrafları, işyeri kamera kayıtları için tarih-saat bilgisini içeren yazılı talep (kayıtlar kısa sürede silinir), görgü tanıklarının ad ve iletişim bilgileri, kaza tutanağının fotokopisi, tüm sağlık raporları ve epikrizler, işe giriş eğitim belgeleri ve kişisel koruyucu donanım teslim tutanakları. Ücretin bir kısmı elden ödeniyorsa gerçek ücreti gösteren yazışma ve tanıklar da tazminat hesabı için hayati önemdedir; bkz. eksik gün bildirimi.
Kaza Tutanağı Tuzakları
Uygulamada en sık üç tuzak görülür: kusuru tümüyle işçiye yükleyen hazır metinler (“talimatlara aykırı davrandı”), olayın yerini ve saatini değiştiren anlatımlar (işyeri dışı gösterme) ve tanık olarak yalnızca işveren yakınlarının yazılması. Tutanak okunmadan imzalanmamalı; gerçeğe aykırı kısımlara itiraz şerhi konulmalı ve bir örneği alınmalıdır. Kaza sonrası imzalatılmak istenen ibra ve feragat belgeleri için de aynı dikkat geçerlidir; bu belgelerin geçerlilik şartları işten çıkarılınca hangi haklarım var yazımızda anlatılmıştır.
SGK Tahkikatı ve Maluliyet Süreci
Bildirim sonrası SGK, olayın iş kazası olup olmadığını inceler; müfettiş veya denetmen tahkikatında işçi, işveren ve tanık beyanları alınır. Tedavi tamamlanınca meslekte kazanma gücü kaybı (maluliyet) oranı SGK sağlık kurulunca belirlenir; orana hem işçi hem işveren itiraz edebilir ve nihai değerlendirme Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunda ve gerektiğinde adli tıp aşamasında yapılır. Yüzde 10 ve üzeri oran sürekli iş göremezlik geliri bağlanmasını sağlar; oranın tazminata etkisi iş kazası tazminatı ne kadar yazımızda ayrıntılıdır.
İş Kazasının Tespiti Davası
SGK olayı iş kazası saymaz veya kaza hiç bildirilmemişse; işçi, SGK ve işveren aleyhine iş kazasının tespiti davası açabilir. Tespit hükmü kesinleştiğinde SGK ödenek ve gelirleri işletir, tazminat davasının zemini de güçlenir. Tespit, itiraz ve rücu davaları arabuluculuk şartının dışındadır (7036 m.3/3); usul haritası için iş davası arabuluculuk zorunlu mu yazımıza bakınız.
Tazminat ve Dava Yolculuğu
Kaza sonrası parasal haklar iki koldan ilerler: SGK kolunda geçici iş göremezlik ödeneği, sürekli iş göremezlik geliri ve ölümde hak sahiplerine gelir; işveren kolunda maddi ve manevi tazminat ile ölümde destekten yoksun kalma tazminatı. Dava; yetki, harç, deliller ve bilirkişi aşamalarıyla iş kazası tazminat davası nasıl açılır rehberimizde adım adım anlatılmıştır; zamanaşımı kural olarak kaza tarihinden itibaren on yıldır, ayrıntı için iş davası açma süresi (zamanaşımı) yazımızı inceleyiniz. Meslek hastalığı şüphesinde süreç farklıdır; bkz. meslek hastalığı tazminat davası.
İş Kazası Süreç Yönetimi ve Avukat Desteği
Kaza sonrası bildirimlerin denetimi, delillerin güvence altına alınması ve tazminat sürecinin planlanması için dosyanızı değerlendiriyoruz.
Sık Sorulan Sorular
İş kazasını kim, nereye, ne zaman bildirir?
Bildirim yükümlülüğü işverendedir: kazayı kolluk kuvvetlerine (polis veya jandarma) derhal, SGK’ya ise kazadan sonraki üç iş günü içinde e-bildirim yoluyla bildirir. İşçinin ayrıca bildirim yükümlülüğü yoktur; ancak işveren bildirmiyorsa işçi durumu SGK’ya ve ALO 170 hattına iletebilir, sonrasında iş kazasının tespiti davası açabilir. Sağlık kuruluşunda olayın iş kazası olarak kayda geçmesi de sürecin sağlıklı işlemesi için kritiktir.
İşveren kazayı SGK’ya bildirmezse ne olur?
İki sonuç doğar: 6331 sayılı Kanun uyarınca idari para cezası uygulanır ve 5510 m.21/2 uyarınca SGK, bildirim yapılmayan döneme ait geçici iş göremezlik ödeneklerini işverenden tahsil eder. İşçi yönünden ise kaza kayıt altına alınmadığından ödenek ve gelir hakları gecikir; bu durumda iş kazasının tespiti davası açılarak olayın iş kazası niteliği mahkeme kararıyla saptanır ve SGK hakları geriye dönük işletilir.
Hastanede iş kazası demezsem ne kaybederim?
Olayın sağlık kayıtlarına trafik kazası, ev kazası veya basit yaralanma olarak geçmesi; SGK sürecinin hiç başlamamasına, ödeneklerin ödenmemesine ve ileride açılacak tazminat davasında illiyet bağının tartışmalı hale gelmesine yol açar. İlk müdahale anında bilinç yerindeyse olayın işyerinde ve iş sırasında gerçekleştiğinin kayda geçirilmesi, değilse en kısa sürede kayıtların düzelttirilmesi gerekir.
Kaza tutanağını imzalamak zorunda mıyım?
Okumadan ve doğruluğunu kontrol etmeden imzalamayın. Tutanakta olayın oluş şekli, tanıklar ve kusura ilişkin ifadeler yer alır; gerçeğe aykırı bir anlatımı (örneğin ‘işçi talimata aykırı davrandı’) imzalamak, ileride kusur raporunu aleyhinize etkileyebilir. Katılmadığınız noktalara itiraz şerhi düşerek imzalayabilir veya imzadan kaçınabilirsiniz; bir örneğini mutlaka isteyin ve saklayın.
İş kazası geçirdim, işveren beni işten çıkarabilir mi?
Kaza geçirmeniz tek başına fesih nedeni olamaz; raporlu olduğunuz dönemde bildirim süreli fesih yapılamaz ve sağlık nedeniyle devamsızlık ancak rapor süresinin ihbar önelini altı hafta aşması halinde işverene fesih imkanı verir. Kaza sonrası baskıyla istifa ettirilme veya tazminat haklarından feragat belgesi imzalatılma girişimlerine karşı hiçbir belgeyi hukuki destek almadan imzalamayın; fesih halinde haklarınızın tam listesi işten çıkarılınca hangi haklarım var yazımızdadır.
