Meslek Hastalığı Tazminat Davası: İşten Ayrıldıktan Sonra da Dava Açabilir misiniz? (2026)
Meslek hastalığı, sigortalının çalıştığı işin niteliği ve sürdürülme koşulları nedeniyle uğradığı geçici veya sürekli hastalık, bedensel veya ruhsal özürlülük halidir (5510 s.K. m.14). İş kazası ani bir olaydır; meslek hastalığı ise belirli bir süreçte yavaş yavaş ortaya çıkar. İşçi, meslek hastalığı nedeniyle işverene karşı maddi ve manevi tazminat davası açabilir. Tazminat kalemleri: tedavi giderleri, geçici ve sürekli iş göremezlik, ekonomik geleceğin sarsılması ve manevi tazminat. Zamanaşımı hastalığın öğrenildiği tarihte başlar – işten ayrılma tarihinde değil.
Meslek Hastalığı Nedir? İş Kazasından Farkı
| Meslek Hastalığı | İş Kazası | |
|---|---|---|
| Oluşum | Yavaş, süreç içinde | Ani, tek olay |
| Neden | İşin niteliği ve sürdürülme koşulları | İşyerinde veya iş nedeniyle meydana gelen olay |
| Tespit | SGK Sağlık Kurulu raporu zorunlu | Olay anında tespit |
| Zamanaşımı başlangıcı | Hastalığın öğrenildiği tarih | Kaza tarihi |
| Yasal dayanak | 5510 s.K. m.14 | 5510 s.K. m.13 |
Meslek hastalığı listesi, Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği ekinde yer alır. Listede yer alan hastalıklarda iş ile illiyet bağı karine olarak kabul edilir; listede olmayan hastalıklarda illiyet bağının ayrıca ispatlanması gerekir. Güncel kanun metni için: 5510 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu.
SGK Tespit Süreci
| Adım | Açıklama |
|---|---|
| 1. Bildirim | İşveren, meslek hastalığını öğrendiği tarihten itibaren 3 iş günü içinde SGK’ya bildirir |
| 2. Sevk | SGK, işçiyi meslek hastalıkları hastanesine veya üniversite hastanesine sevk eder |
| 3. Sağlık raporu | Yetkili sağlık hizmet sunucusu tarafından rapor düzenlenir |
| 4. SGK Sağlık Kurulu | Rapor incelenir; meslek hastalığı tespiti ve maluliyet oranı belirlenir |
| 5. İtiraz | Karara itiraz: SGK Yüksek Sağlık Kurulu’na başvuru |
| 6. İkinci itiraz | Yüksek Sağlık Kurulu ile anlaşmazlık: Adli Tıp Kurumu İhtisas Kurulu |
İşveren meslek hastalığını SGK’ya bildirmezse, işçi veya yakınları doğrudan SGK’ya başvurabilir veya iş mahkemesinde tespit davası açabilir
Geç bildirim işverene idari para cezası getirir ve kusur değerlendirmesinde aleyhine yorumlanır. İşçi, işten ayrıldıktan sonra bile meslek hastalığı tespiti yaptırabilir; önemli olan hastalığın işle illiyet bağının ispatıdır.
Avukata Sor
Meslek hastalığı tazminat davası, SGK tespit süreci, maluliyet oranı, kusur değerlendirmesi ve tazminat hesaplaması için durumunuzu bir avukatla değerlendirin.
Meslek Hastalığı Tespit Davası
Meslek hastalığı tespit edilmeden tazminat davası açılırsa, mahkeme işçiye önce tespit davası açması için süre verir; tazminat davası tespit davasının sonuçlanmasını bekler
SGK tespit süreci tamamlanmadan doğrudan işverene tazminat davası açılması mümkündür; ancak mahkeme tespit için önel verir. Tespit davasında görevli mahkeme iş mahkemesidir. SGK’nın taraf olduğu uyuşmazlıklarda arabuluculuk zorunlu değildir; ancak işverene karşı açılacak tazminat davasında arabuluculuk zorunludur.
Tazminat Kalemleri
| Kalem | Açıklama |
|---|---|
| Tedavi giderleri (TBK m.54) | Ameliyat, ilaç, fizik tedavi, gelecekteki tedavi giderleri dahil |
| Geçici iş göremezlik | Tedavi süresinde %100 iş gücü kaybı kabulüyle hesaplanan gelir kaybı |
| Sürekli iş göremezlik | Kalıcı maluliyet oranına göre aktüeryal hesaplama |
| Ekonomik geleceğin sarsılması | Meslek değişikliği, kariyer kaybı |
| Manevi tazminat (TBK m.56) | Hakimin takdirinde; ağır bedensel zararda yakınlar da talep edebilir |
İş kazası maddi ve manevi tazminat kalemleri ile meslek hastalığı tazminat kalemleri aynıdır. Ayrıntılar için iş kazası maddi tazminat davası ve iş kazası manevi tazminat davası rehberlerimizi inceleyebilirsiniz.
İlliyet Bağı ve Kusur
İşverenin “Malzemeyi verdim” savunması yeterli değildir; koruyucu ekipmanın nitelikli olması ve kullanımın denetlenmesi de işverenin görevidir
Yargıtay 21. HD: silikozis davasında sadece maske vermek yeterli bulunmamıştır. İşverenin, maskenin toz tutucu nitelikte olup olmadığını ve işçinin maskeyi takıp takmadığını denetlemesi gerektiği vurgulanmıştır. Denetim borcunu yerine getirmeyen işveren tam kusurlu bulunmuştur. İşverenin 6331 sayılı Kanun kapsamındaki gözetme borcu mutlak yükümlülüktür.
Sigara içen işçinin akciğer hastalığında sigara müterafik kusur sayılır; tazminattan indirim yapılır ancak hak tamamen ortadan kalkmaz
Yargıtay, sigara içen işçinin tazminatından genellikle belirli bir oran indirim yapar. Ancak işverenin gözetme borcunu yerine getirmediği tespit edildiğinde, işçinin sigara içmesi işverenin sorumluluğunu tamamen ortadan kaldırmaz. İşveren, sigara içen işçiyi de korumakla yükümlüdür.
Silikozis (taş ve kum işçileri), asbestoz (izolasyon/inşaat), karpal tünel sendromu (büro/montaj), işitme kaybı (gürültülü sanayi), diskopati (ağır yük taşıma): Türkiye’de en sık dava konusu olan meslek hastalıkları
Meslek hastalıkları listesi 5 ana grupta toplanır: kimyasal maddelerle oluşan hastalıklar, mesleki cilt hastalıkları, pnömokonyozlar ve solunum hastalıkları, bulaşıcı hastalıklar, fiziksel etkenlerle oluşan hastalıklar. 2026 güncellemesiyle dijital çağın yeni riskleri (göz yorgunluğu, kas-iskelet, psikososyal) de kapsama alınmıştır.
SGK Mahsubu ve Tazminat Hesabı
| Ödeme | Mahsup |
|---|---|
| SGK sürekli iş göremezlik geliri (PSD) | Maddi tazminattan düşülür |
| SGK geçici iş göremezlik ödeneği | Geçici iş göremezlik tazminatından düşülür |
| Manevi tazminat | SGK ödemeleri düşülmez |
İş sağlığı ve güvenliği mevzuatı için: 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu.
Zamanaşımı ve Dava Süreci
| Konu | Süre |
|---|---|
| Kısa zamanaşımı | Hastalığın ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren 2 yıl |
| Uzun zamanaşımı | Hastalığın ortaya çıktığı tarihten itibaren 10 yıl |
| Önemli fark | Zamanaşımı işten ayrılma tarihinde değil, hastalığın öğrenildiği tarihte başlar |
| Ceza zamanaşımı | Ceza gerektiren eylem varsa uzamış zamanaşımı uygulanır |
| Görevli mahkeme | İş mahkemesi |
| Arabuluculuk | İşverene karşı tazminat davasında zorunlu; SGK tespit davasında zorunlu değil |
Dava sürecindeki kesinlik sınırları ve parasal eşikler konusu da strateji açısından önemlidir. İşverenin sorumluluk kapsamı hakkında işverenin fesih hakkı yazımız da incelenebilir.
Avukata Sor
Meslek hastalığı tazminat davası, tespit süreci, illiyet bağı ispatı, kusur değerlendirmesi ve dava stratejisi için bir avukatla görüşün.
Emsal Yargıtay Kararları
Emsal Yargıtay Kararları
| Karar | Konu | İlke |
|---|---|---|
| Yargıtay HGK, E.2015/1100, K.2018/1185 | Tespit koşulları | Meslek hastalığı yönetmelikte yer almalı, belirtilen sürede meydana gelmeli ve SGK sağlık raporuyla saptanmalı; listede olmayan hastalıklar Yüksek Sağlık Kurulu kararına bağlı |
| Yargıtay 10. HD, E.2020/7011, K.2021/4792 | İlliyet bağı | Meslek hastalığında illiyet bağı ve kaçınılmazlık ayrı değerlendirilir; hastalığın işle bağlantısı tıbbi olarak ispat edilmeli |
| Yargıtay 21. HD (içtihat) | Silikozis – maske | Sadece maske vermek yeterli değil; maskenin nitelikli olması ve kullanım denetimi zorunlu; eksik denetim tam kusur |
| Yargıtay 21. HD, K.2015/17475 | Maluliyet kesinliği | Meslekte güç kayıp oranı hiçbir kuşku ve duraksama bırakmaksızın kesin olarak saptanmalı |
| Yargıtay (yerleşik içtihat) | Zamanaşımı | Zamanaşımı işten ayrılma tarihinde değil, hastalığın tüm unsurlarıyla öğrenildiği tarihte başlar |
Sık Sorulan Sorular
Meslek hastalığı ile iş kazası arasındaki fark nedir?
İş kazası ani bir olaydır; meslek hastalığı ise işin niteliği ve koşulları nedeniyle belirli bir süre içinde yavaş yavaş ortaya çıkar. İş kazasında olay anında tespit yapılırken, meslek hastalığında SGK Sağlık Kurulu raporu zorunludur. Zamanaşımı da farklıdır: iş kazasında kaza tarihinden, meslek hastalığında hastalığın öğrenildiği tarihten başlar.
İşten ayrıldıktan sonra meslek hastalığı tespiti yaptırabilir miyim?
Evet. Meslek hastalığı belirtileri işten ayrıldıktan sonra da ortaya çıkabilir. Önemli olan hastalığın işle illiyet bağının tıbbi olarak ispatıdır. SGK’ya başvurarak meslek hastalıkları hastanesine sevk isteyebilirsiniz. Zamanaşımı hastalığın öğrenildiği tarihte başlar, işten ayrılma tarihinde değil.
Listede olmayan bir hastalık meslek hastalığı sayılabilir mi?
Evet. Yönetmelikte belirlenmiş hastalıklar dışındaki hastalıkların meslek hastalığı sayılıp sayılmaması Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu’nca karara bağlanır. Listede olmayan hastalıklarda iş ile illiyet bağının ayrıca ispat edilmesi gerekir; listelenen hastalıklarda ise karine mevcuttur.
SGK maluliyet oranına itiraz edebilir miyim?
Evet. SGK Sağlık Kurulu kararına önce SGK Yüksek Sağlık Kurulu’na itiraz edilir. Yüksek Sağlık Kurulu ile Adli Tıp İhtisas Kurulu raporları arasında çelişki varsa Adli Tıp Üst Kurulu’ndan görüş alınır. Maluliyet oranı tazminat miktarını doğrudan etkiler; kesin olarak saptanması gerekir.
Meslek hastalığı tazminat davasında zamanaşımı kaç yıldır?
Hastalığın ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren 2 yıl (kısa), hastalığın ortaya çıktığı tarihten itibaren 10 yıl (uzun). Ceza gerektiren eylem varsa ceza zamanaşımı uygulanır. Kritik fark: zamanaşımı işten ayrılma tarihinde değil, hastalığın tüm unsurlarıyla öğrenildiği tarihte başlar.
