İş Kazası Maddi Tazminat Davası: Maluliyet ve Hesaplama – İş Kazası Geçirdim Tazminat Alabilir miyim? (2026)
İş kazası geçiren işçi, işverene karşı TBK m.49 ve devamı uyarınca maddi tazminat davası açabilir. TBK m.54’te bedensel zarar kalemleri sayılır: tedavi giderleri, kazanc kaybı (geçici iş göremezlik), çalışma gücünün azalmasından doğan kayıplar (sürekli iş göremezlik) ve ekonomik geleceğin sarsılması. SGK’dan alınan ödemeler tazminattan mahsup edilir ancak işverenin sorumluluğunu tamamen ortadan kaldırmaz. Zamanaşımı: zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren 2 yıl, kaza tarihinden itibaren 10 yıl; ceza gerektiren eylem varsa ceza zamanaşımı (15-20 yıl) uygulanır.
İş Kazası Tanımı ve Kapsam
5510 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu m.13’e göre iş kazası: sigortalaının işyerinde bulunduğu sırada, işveren tarafından yürütülen iş nedeniyle, görevli olarak başka yere gönderilmesi nedeniyle, emziren kadın sigortalının çocuğuna süt vermek için ayrılan sürede veya işverence sağlanan taşıtla işe geliş-gidiş sırasında meydana gelen ve sigortalıyı bedenen veya ruhen engelli hale getiren olaydır. Güncel kanun metni için: 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu.
İşveren kazayı 3 iş günü içinde SGK’ya bildirmek zorundadır; bildirmezse idari para cezası uygulanır ve kusur oranı artırılabilir
İşveren kazayı bildirmezse, işçi veya yakınları doğrudan SGK’ya başvurabilir veya iş mahkemesinde “iş kazası tespit davası” açabilir. Geç bildirim, işverenin kusur oranının artırılmasına neden olabilir.
TBK m.54: Bedensel Zarar Kalemleri
| Kalem | Açıklama |
|---|---|
| Tedavi giderleri | Ameliyat, ilaç, fizik tedavi, protez, gelecekteki tedavi giderleri dahil |
| Kazanç kaybı (geçici iş göremezlik) | İyileşme süresinde çalışamama nedeniyle yoksun kalınan gelir |
| Çalışma gücünün azalması (sürekli iş göremezlik) | Kalıcı maluliyet nedeniyle gelecekte uğranılacak gelir kaybı |
| Ekonomik geleceğin sarsılması | Meslek değişikliği, kariyer kaybı, eğitim kaybı |
İşverenin gözetme borcunun dayanağı: 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve TBK m.417.
Geçici İş Göremezlik Tazminatı
Tedavi süresinde işçi çalışamadığından, bu dönemde %100 iş gücü kaybına uğradığı kabul edilir ve yoksun kalınan ücret tutarında tazminat hesaplanır
Geçici iş göremezlik süresi, kaza tarihinden tam şifaya kavuşma veya maluliyet oranının kesinleşme tarihine kadar geçen süredir. Bu sürede işçinin ücreti tam olarak ödenmeye devam etse bile, SGK geçici iş göremezlik ödeneği ile işçinin fiili ücreti arasındaki fark tazminat olarak talep edilebilir. İşçi haklarının korunması konusunda işverenin haklı fesih hakkı ve kıdem tazminatı yazımızı da inceleyebilirsiniz.
Avukata Sor
İş kazası maddi tazminat davası, maluliyet tespiti, kusur oranı, SGK mahsubu ve tazminat hesaplaması için durumunuzu bir avukatla değerlendirin.
Sürekli İş Göremezlik (Maluliyet) Tazminatı
| Konu | Kural |
|---|---|
| Maluliyet tespiti | SGK Sağlık Kurulu veya Adli Tıp Kurumu belirler |
| SGK geliri eşiği | %10 ve üzerinde sürekli iş göremezlik geliri bağlanır |
| İtiraz | SGK maluliyet oranına itiraz mümkün; Adli Tıp’tan yeni rapor alınabilir |
| Tazminat hesabı | Aktüeryal hesaplama: yıllık gelir x maluliyet oranı x kusur oranı x bakiye ömür |
Kusur Tespiti ve Sorumluluk
İşçinin kısmi kusuru tazminat hakkını tamamen ortadan kaldırmaz; yalnızca kusur oranında indirim yapılır. Kaçınılmazlık halinde bile işveren kısmen sorumlu tutulur
Yargıtay 21. HD yerleşik içtihadı: işverenin iş güvenliği mevzuatına uymaması ağır kusur olarak değerlendirilir ve tazminat miktarı buna göre artar. Kaçınılmazlık (mücbir sebep) halinde dahi işveren kismen sorumlu tutulmakta; kaçınılmaz oran işçi lehine değerlendirilmektedir. İşverenin gözetme borcu 6331 sayılı Kanun kapsamında mutlak yükümlülüktür.
Asıl işveren ve alt işveren (taşeron) müteselsilen sorumludur; işçi her ikisine birden dava açabilir
Yargıtay HGK, K.2024/104: iş kazası sonucu maluliyet tazminatı davalarında asıl işveren ile alt işveren müteselsilen sorumludur. Taşeron ödeme yapamaz durumda olsa bile talep asıl işverene yöneltilebilir. İşçi yalnızca birine karşı dava açabileceği gibi, her ikisini birlikte de dava edebilir.
SGK Mahsubu ve Rücu
| Konu | Kural |
|---|---|
| SGK ödemesi | SGK’dan alınan geçici/sürekli iş göremezlik geliri tazminattan mahsup edilir |
| Mahsup yöntemi | Sürekli iş göremezlik gelirinin peşin sermaye değeri (PSD) hesaplanır ve düşülür |
| Kalan fark | Mahsup sonrası kalan tutar işverenden talep edilir |
| SGK rücu | SGK, işçiye yaptığı ödemeleri kusurlu işverene rücu eder |
Tazminat Hesaplaması
Tazminat = Yıllık Brüt Kazanç x Maluliyet Oranı x İşveren Kusur Oranı x Bakiye Aktif Çalışma Yılı (PMF/TRH 2010 tablosu esas alınır) – SGK PSD
Hesaplama aktüer bilirkişi tarafından yapılır. İşçinin yaşı, cinsiyeti, fiili ücreti, maluliyet oranı, kusur dağılımı ve bakiye ömrü (TRH 2010 Yaşam Tablosu) dikkate alınır. SGK tarafından bağlanan gelirin peşin sermaye değeri düşüldükten sonra kalan tutar işverenin ödemesi gereken maddi tazminatı oluşturur. Ücret tespiti ve giydirilmiş ücret hesabı konusunda yan hak alacağı rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Zamanaşımı ve Dava Süreci
| Konu | Süre |
|---|---|
| Kısa zamanaşımı | Zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren 2 yıl (TBK m.72) |
| Uzun zamanaşımı | Kaza tarihinden itibaren 10 yıl (TBK m.72) |
| Uzamış zamanaşımı | Ceza gerektiren eylem varsa ceza zamanaşımı: yaralanma 15 yıl, ölüm 20 yıl |
| Görevli mahkeme | İş mahkemesi (işçi-işveren davası) |
| Arabuluculuk | İşçi-işveren uyuşmazlıklarında zorunlu |
Dava sürecindeki kesinlik sınırları ve parasal eşikler konusu da strateji açısından önemlidir.
Avukata Sor
İş kazası maddi tazminat davası, maluliyet raporu, kusur tespiti, SGK mahsubu, aktüeryal hesaplama ve dava süreci için bir avukatla görüşün.
Emsal Kararlar
Emsal Kararlar
| Karar | Konu | İlke |
|---|---|---|
| Yargıtay HGK, E.2018/906, K.2024/104 | Asıl-alt işveren | İş kazası tazminatında asıl işveren ve alt işveren müteselsilen sorumludur; ıslahla artırılan kısım için zamanaşımı değerlendirmesi ayrıca yapılır |
| Yargıtay 21. HD (yerleşik içtihat) | Kusur | İşçinin kısmi kusuru tazminat hakkını ortadan kaldırmaz; kusur oranında indirim yapılır. Kaçınılmazlık halinde bile işveren kısmen sorumlu |
| Yargıtay 21. HD (yerleşik içtihat) | İSG ihlali | İşverenin iş güvenliği mevzuatına uymaması ağır kusur; tazminat miktarı buna göre artar |
| Yargıtay (yerleşik içtihat) | SGK mahsubu | SGK’dan alınan iş göremezlik gelirinin peşin sermaye değeri tazminattan düşülür; ancak işverenin sorumluluğunu tam ortadan kaldırmaz |
| Yargıtay (yerleşik içtihat) | Ceza zamanaşımı | Ceza gerektiren eylem varsa daha uzun ceza zamanaşımı süresi uygulanır (yaralanma 15, ölüm 20 yıl) |
Sık Sorulan Sorular
İş kazası geçirdim; SGK’dan para alıyorum, ayrıca işverene dava açabilir miyim?
Evet. SGK’dan iş göremezlik geliri almak, işverene karşı tazminat davası açma hakkınızı ortadan kaldırmaz. SGK tarafından yapılan ödemelerin peşin sermaye değeri tazminattan mahsup edilir, ancak kalan fark işverenden talep edilebilir. Yargıtay: SGK ödemesi hiçbir zaman işverenin tazminat sorumluluğunu tamamen ortadan kaldırmaz.
İş kazası tazminat davasında zamanaşımı kaç yıldır?
TBK m.72: zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren 2 yıl, kaza tarihinden itibaren 10 yıl. Ancak ceza gerektiren bir eylem söz konusuysa (yaralanma, ölüm) ceza zamanaşımı uygulanır: yaralanmada 15 yıl, ölümde 20 yıl. Somut koşullara göre zamanaşımı başlangıcı değişebilir; avukata danışmanız tavsiye edilir.
İş kazasında benim de kusurum varsa tazminat alabilir miyim?
Evet. İşçinin kısmi kusuru tazminat hakkını tamamen ortadan kaldırmaz; yalnızca kusur oranında indirim yapılır. Yargıtay: kaçınılmazlık halinde bile işveren kısmen sorumlu tutulmaktadır. İşverenin iş güvenliği tedbirlerini almaması kusur oranını artırır; işçinin dikkat eksikliği işverenin sorumluluğunu tamamen kaldırmaz.
Taşeronda çalışıyorum; kime dava açmalıyım?
Hem asıl işverene hem alt işverene (taşerona) birlikte dava açabilirsiniz; her ikisi de müteselsilen sorumludur. Yalnızca birine dava açmanız da mümkündür. Taşeron ödeme yapamaz durumda olsa bile talep asıl işverene yöneltilebilir. Yargıtay HGK (2024/104 K.) bu müteselsil sorumluluğu teyit etmiştir.
İşveren kazayı SGK’ya bildirmedi; ne yapmalıyım?
İki seçenek: (1) Doğrudan SGK’ya başvurarak kazayı kendiniz bildirin. (2) İş mahkemesinde “iş kazası tespit davası” açın. Geç bildirim işverenin kusur oranının artırılmasına neden olabilir. İşverene ayrıca 5510 s.K. uyarınca idari para cezası uygulanır.
