Askerlik Nedeniyle İşten Ayrılma ve Kıdem Tazminatı: Celp, Bedelli ve Dönüş Hakkı (2026)
Muvazzaf askerlik hizmeti nedeniyle iş sözleşmesini fesheden ve en az bir yıl kıdemi bulunan işçi, kıdem tazminatına hak kazanır (1475 s.K. m.14/3); bu fesihte ihbar öneli verme yükümlülüğü yoktur ve işveren de işçiden ihbar tazminatı isteyemez. En az bilinen üç kural: bedelli askerlikte işçinin seçimlik hakkı vardır, temel eğitim süresince ücretsiz izinli sayılabileceği gibi sözleşmeyi askerlik nedeniyle feshedip kıdem tazminatını da alabilir; askerlik dönüşünde iki ay içinde başvuran işçiyi, boş yer varsa derhal, yoksa boşalacak ilk işe almayan işveren üç aylık ücret tutarında tazminat öder (4857 m.31) ve fesih hakkının doğması için celp veya sevk belgesinin işverene ibrazı ile feshin askerlik nedenine dayandığının açıkça bildirilmesi ispat açısından belirleyicidir.
Kanuni Dayanak: 1475 m.14/3
Kıdem tazminatını düzenleyen ve halen yürürlükte olan 1475 sayılı İş Kanunu m.14, iş sözleşmesinin muvazzaf askerlik hizmeti dolayısıyla feshini, tazminata hak kazandıran haller arasında açıkça sayar; genel çerçeveye 4857 sayılı İş Kanunu m.120 yollamasıyla ulaşılır. Askerlik yükümlülüğünün kapsamı ise 7179 sayılı Askeralma Kanunu ile belirlenir. Tüm hak kazandıran hallerin haritası kıdem tazminatı şartları yazımızdadır; bu rehber askerlik kolunu derinlemesine işler.
Şartlar: Kıdem ve Fesih İradesi
İki koşul aranır: aynı işverene bağlı en az bir tam yıl kıdem ve sözleşmenin muvazzaf askerlik nedeniyle işçi tarafından feshi. Fesih iradesinin askerlik nedenine dayandığı; celp, sevk veya sınıflandırma belgesiyle ve yazılı bildirimle ortaya konmalıdır. Sevk tarihinden makul olmayan ölçüde önce yapılan ve araya başka işte çalışma giren fesihlerde Yargıtay, feshin gerçekten askerlik amacına dayanıp dayanmadığını denetler; bu nedenle fesih ile sevk arasındaki bağın korunması önemlidir. Tutarın hesabı için kıdem tazminatı hesaplama (2026) rehberimize bakınız.
İhbar Öneli Gerekir mi?
Net Kural
Önel yok, ihbar tazminatı yok
Askerlik feshi kanundan doğan bir haktır; işçi bildirim önellerine uymak zorunda değildir ve işveren ihbar tazminatı isteyemez. Madalyonun öbür yüzü de aynıdır: bu fesih türünde işçi de ihbar tazminatı alamaz; askerlik feshi yalnızca kıdem tazminatı doğurur. İhbar rejiminin genel kuralları ihbar tazminatı nedir, ne kadar yazımızdadır.
Avukata Sor
Askerlik Kaynaklı Fesih İşlemleri ve benzeri uyuşmazlıklarda durumunuzu bir avukatla değerlendirin; her dosya kendi delil durumuna göre incelenir.
Bedelli Askerlikte Seçimlik Hak
Rakip İçerik Düzeltmesi
“Bedellide kıdem tazminatı alınamaz” bilgisi güncel içtihada aykırıdır
Arama sonuçlarındaki bazı içerikler, 1111 sayılı Kanunun geçici 55. maddesindeki ücretsiz izin hükmünü özel düzenleme sayarak bedelli yükümlünün kıdem tazminatı alamayacağını yazmaktadır. Güncel yargı uygulaması aksi yöndedir: geçici 55. madde, 1475 m.14’te değişiklik yapmamıştır ve işçiye seçimlik hak tanır. Konya Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesinin 2020/167 sayılı kararında da vurgulandığı gibi işçi; ya temel eğitim süresince ücretsiz izinli sayılıp dönüşte işine devam eder ya da sözleşmeyi muvazzaf askerlik nedeniyle feshedip kıdem tazminatını alır. Bedelli askerlik de muvazzaf askerlik hizmetidir; seçim işçinindir ve işveren ücretsiz izni dayatamaz.
Seçimin sonuçları farklıdır: ücretsiz izinde sözleşme askıda kalır, kıdem korunur ancak askı süresi kıdeme eklenmez ve tazminat doğmaz; fesihte kıdem tazminatı alınır, dönem tasfiye edilir. Sözleşmenin askı rejimi için iş sözleşmesi ana yazımıza bakınız.
Askerlik Dönüşü İşe Alınma Hakkı (m.31)
| Konu | Kural |
|---|---|
| Başvuru süresi | Terhisten (ödevin bitiminden) itibaren 2 ay |
| İşverenin yükümü | Boş yer varsa derhal; yoksa boşalacak ilk işe, başka isteklilere tercih ederek alma |
| Çalışma şartları | O andaki şartlarla; eski iş veya benzeri iş |
| Yaptırım | Almayan işveren, 3 aylık ücret tutarında tazminat öder |
Başvurunun ispatlanabilir biçimde (ihtarname veya kayıtlı e-posta) yapılması, üç aylık tazminat davasının temelidir. Silah altına alınma nedeniyle feshedilmeyen sözleşmelerde ise işveren, askı süresince haklı neden olmadan fesih yapamaz; aykırı fesihte işten çıkarılınca hangi haklarım var rehberindeki kalemler devreye girer.
Fesih Nasıl Yapılmalı? Belge ve Zamanlama
Uygulama önerisi: sevk belgesi alındıktan sonra, sevk tarihine makul yakınlıkta, “muvazzaf askerlik hizmetim nedeniyle 1475 sayılı Kanun m.14/3 uyarınca iş sözleşmemi feshediyorum” ifadesini taşıyan yazılı bildirim yapın ve belge fotokopisini ekleyin; tebliğ kaydını saklayın. Sözlü ayrılık ve gerekçesiz istifa dilekçeleri, davada “nedensiz istifa” savunmasına kapı açar. Kıdem ödenmezse süreç; arabuluculuk ve alacak davasıyla ilerler, faiz fesih tarihinden itibaren en yüksek mevduat faizidir; usul için iş davası arabuluculuk zorunlu mu ve iş mahkemesine nasıl başvurulur yazılarımıza bakınız.
Askerlik ve İşsizlik Ödeneği
Askerlik nedeniyle fesih, işçinin kendi iradesiyle gerçekleştiğinden kural olarak işsizlik ödeneğine hak kazandırmaz; ödenek, terhis sonrasında iş arama sürecinde de doğrudan devreye girmez. Buna karşılık m.31 kapsamındaki dönüş başvurusunun reddi ve sonrasındaki işsizlik, koşullarına göre ayrıca değerlendirilir. Zamanaşımı yönünden kıdem tazminatı, fesihten itibaren beş yıl içinde istenmelidir; süre haritası iş davası açma süresi (zamanaşımı) yazımızdadır.
Emsal Kararlar
Konya BAM 8. HD, 2020/167
Bedellide seçimlik hak
Bedelli askerlik yükümlüsü işçi; ücretsiz izin veya 1475 m.14/3 uyarınca fesih yollarından dilediğini seçebilir; fesih yolunu seçen işçiye kıdem tazminatı ödenir. Geçici 55. madde, kıdem tazminatı hükümlerinde değişiklik yapmamıştır.
Yerleşik İçtihat
Fesih ile sevk arasındaki bağ denetlenir
Askerlik gerekçesiyle ayrılan ancak uzun süre sevke gitmeyip başka işte çalışan işçinin feshi, amaç yönünden denetlenir; hakkın kötüye kullanımı tespit edilirse tazminat reddedilebilir. Celp dönemine makul yakınlık ve belge ibrazı bu riski ortadan kaldırır.
4857 m.31
Askıda fesih yasağı
Herhangi bir askeri ve kanuni ödev dolayısıyla işinden ayrılan işçinin sözleşmesi feshedilmemişse, ödev süresince işverenin fesih hakkı sınırlanır; bu dönemde yapılan fesihler tazminat sonuçları doğurur.
Bu yazıda atıf yapılan kanunun güncel ve resmi metnine mevzuat.gov.tr üzerinden ulaşabilirsiniz.
Askerlik Kaynaklı Fesih İşlemleri ve Avukat Desteği
Fesih bildirimini doğru kurmanız, kıdem tazminatınızın eksiksiz hesaplanması ve dönüş haklarınız için dosyanızı değerlendiriyoruz.
Sık Sorulan Sorular
Askere giderken kıdem tazminatı alabilir miyim?
Evet. Muvazzaf askerlik hizmeti dolayısıyla iş sözleşmesini fesheden işçi, aynı işverene bağlı en az bir yıllık kıdemi varsa kıdem tazminatına hak kazanır (1475 m.14/3). Fesih bildiriminde askerlik nedeninin açıkça yazılması ve celp veya sevk belgesinin işverene ibraz edilmesi gerekir. Tazminat, son giydirilmiş brüt ücret üzerinden ve fesih tarihindeki tavan gözetilerek hesaplanır.
Askere giderken ihbar süresi vermek zorunda mıyım?
Hayır. Askerlik nedeniyle fesih, kanundan doğan bir fesih hakkıdır ve Yargıtay uygulamasında işçinin bildirim önellerine uyma zorunluluğu yoktur; işveren bu gerekçeyle işçiden ihbar tazminatı isteyemez. Aynı şekilde işçi de bu fesih türünde ihbar tazminatı talep edemez; askerlik feshi kıdem tazminatı doğurur, ihbar tazminatı doğurmaz. Bununla birlikte işe devir teslim için makul süre tanımak uygulamada uyuşmazlıkları azaltır.
Bedelli askerlikte kıdem tazminatı alınır mı?
Evet, ancak seçiminize bağlıdır. 1111 sayılı Kanunun geçici 55. maddesi bedelli yükümlülere temel eğitim süresince ücretsiz izin hakkı tanır; bu yolu seçen işçinin sözleşmesi askıda kalır ve kıdem tazminatı doğmaz. Buna karşılık bedelli askerlik de muvazzaf askerlik hizmetidir; işçi dilerse sözleşmeyi 1475 m.14/3 uyarınca feshedip kıdem tazminatını alabilir. Bölge adliye mahkemeleri ve güncel yargı uygulaması bu seçimlik hakkı kabul etmektedir; işverenin işçiyi ücretsiz izne zorlaması hukuka aykırıdır.
Askerlik dönüşü eski işime dönebilir miyim?
4857 m.31 uyarınca askerlik veya kanuni ödev nedeniyle işinden ayrılan işçi, ödevin sona ermesinden başlayarak iki ay içinde işe girmek isterse; işveren, eski işi veya benzeri işlerde boş yer varsa derhal, yoksa boşalacak ilk işe, başka isteklilere tercih ederek ve o günkü şartlarla almak zorundadır. Bu yükümlülüğü yerine getirmeyen işveren, işçiye üç aylık ücreti tutarında tazminat öder. Başvurunun iki ay içinde ve ispatlanabilir biçimde (ihtarname, e-posta) yapılması şarttır.
Askerden dönünce kıdemim sıfırlanır mı?
Askerlik nedeniyle fesihte kıdem tazminatı ödendiyse o dönem tasfiye edilmiş olur; dönüşte yeniden işe girildiğinde kıdem yeni baştan işler. Ücretsiz izin (bedelli) yolunda ise sözleşme askıda kaldığından önceki kıdem korunur; ancak askıda geçen süre kıdemden sayılmaz. Er veya erbaş olarak silah altına alınan işçinin sözleşmesi, feshedilmemişse askı süresince devam eder ve işveren bu dönemde haklı neden olmadan fesih yapamaz.
