İSG İhlali Cezası Ne Kadar? İdari Para Cezası, İş Durdurma, TCK Sorumluluğu ve Tazminat (2026)
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, işverene mutlak bir gözetme borcu yükler: risk değerlendirmesi yapmak, iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirmek, KKD temin etmek, eğitim vermek, acil durum planı hazırlamak ve sağlık gözetimi yaptırmak. İhlal halinde dört katmanlı sonuç doğar: idari para cezası (6331 m.26), iş durdurma (m.25), cezai sorumluluk (TCK m.85 taksirle öldürme, m.89 taksirle yaralama, m.170 genel güvenliği tehlikeye sokma) ve hukuki sorumluluk (TBK m.49, m.417; SGK rücu 5510 m.21). 01.01.2025 itibariyle m.6 ve m.7 tüm işyerleri için yürürlüğe girmiştir.
İşverenin Temel Yükümlülükleri
| Yükümlülük | Madde | İçerik |
|---|---|---|
| Risk değerlendirmesi | m.10 | Tüm tehlikelerin belirlenmesi, önlemlerin planlanması; güncelleme zorunlu |
| İş güvenliği uzmanı | m.6 | Tehlike sınıfına göre A-B-C sınıfı uzman görevlendirme |
| İşyeri hekimi | m.6 | Tüm işyerlerinde görevlendirme (2025 itibariyle tüm sınıflar) |
| Eğitim | m.17 | İşe başlamadan önce, değişikliklerde ve periyodik; tehlike sınıfına göre süre |
| KKD temini | m.4 | Kişisel koruyucu donanımın ücretsiz temini ve kullanım denetimi |
| Acil durum planı | m.11-12 | Yangın, deprem, tahliye, ilk yardım planları |
| Sağlık gözetimi | m.15 | İşe giriş, periyodik ve iş değişikliğinde sağlık muayenesi |
| Kaza bildirimi | 5510 m.13-14 | 3 iş günü içinde SGK’ya bildirim |
Güncel kanun metni için: 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu.
İdari Para Cezaları (m.26)
| İhlal | Ceza |
|---|---|
| Risk değerlendirmesi yapmamak | Her ay ayrıca tekrarlı; çalışan sayısına göre katlanarak artar |
| İSG uzmanı / işyeri hekimi görevlendirmemek | Her ay eksik kalan her bir kişi için ayrı ceza |
| Eğitim vermemek | Her çalışan için ayrı ceza |
| İş kazasını bildirmemek | 5510 m.21/2 uyarınca geç bildirim cezası + tedavi masrafları |
| İş durdurma kararına uymamak | Fiili çalışma sürdürülürse ayrıca ceza; işçi ücreti ödenmeye devam eder |
İdari para cezaları aynı ihlalin tekrarında katlanarak artar; risk değerlendirmesi yapmayan işveren her ay yeni ceza alır ve çalışan sayısına göre tutar yükselir
6331 m.26 cezaları her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenir. İhlal devam ettiği sürece her ay ayrı ceza kesilir. Cezalar işyeri tehlike sınıfına göre de farklılaşır: çok tehlikeli işyerlerinde ceza tutarları daha yüksektir.
Avukata Sor
İSG yükümlülük ihlali, idari para cezası itirazı, iş durdurma, tazminat ve cezai sorumluluk için durumunuzu bir avukatla değerlendirin.
İş Durdurma (m.25)
İşyerinde hayati tehlike arz eden bir durum tespit edilirse, iş müfettişi raporu üzerine mülki idare amirince iş durdurulur; işçiler çalışmaz ama ücretleri ödenmeye devam eder
İş durdurma kararı 24 saat içinde uygulanır. İşveren tehlikeyi giderdiğini belgelediğinde iş müfettişi kontrol eder ve durdurma kaldırılır. Durdurma süresince işçilerin ücretleri ve sosyal hakları ödenmeye devam eder; bu süre çalışılmış günlerden sayılır.
Cezai Sorumluluk: TCK
| Suç | TCK Maddesi | Ceza |
|---|---|---|
| Taksirle öldürme (İSG ihlali sonucu ölüm) | m.85 | 2-6 yıl; bilinçli taksirde 1/3 – 1/2 artırım |
| Taksirle yaralama (İSG ihlali sonucu yaralanma) | m.89 | 3 ay – 1 yıl; uzuv kaybında artırım |
| Genel güvenliği tehlikeye sokma | m.170 | 6 ay – 3 yıl; kaza olmasa bile tehlike yeterli |
| Birden fazla ölüm / yaralanma | m.85/2 | 2-15 yıl; bilinçli taksirde artırım |
İşverenin İSG ihlallerini bilmesine rağmen önlem almaması, bilinçli taksir sayılır ve ceza 1/3-1/2 oranında artırılır; bu durumda HAGB uygulanmaz
Yargıtay, mükerrer teftiş raporlarına rağmen aynı ihlallerin devam etmesini bilinçli taksir olarak değerlendirmektedir. İSG yükümlülük ihlallerinin cezai boyutu için ceza hukuku sayfamızı inceleyebilirsiniz. TCK güncel metin için: 5237 sayılı TCK.
Tazminat Sorumluluğu ve SGK Rücu
| Sorumluluk | Dayanak | Sonuç |
|---|---|---|
| İşçiye tazminat | TBK m.49, m.417 | Maddi + manevi tazminat |
| SGK rücu | 5510 m.21 | SGK ödemelerinin kusur oranında işverene ödettirilmesi |
| Ölümde yakınlara | TBK m.53, m.56 | Destekten yoksun kalma + manevi tazminat |
İSG ihlali işverenin kusur oranını ağırlaştırır; bu durum tazminat tutarını doğrudan etkiler. İş kazası maddi tazminat, manevi tazminat, destekten yoksun kalma ve rücu davalarının detayları için iş kazası maddi tazminat, manevi tazminat, destekten yoksun kalma ve kusur ve rücu davaları rehberlerimizi inceleyebilirsiniz.
İşçinin Çalışmaktan Kaçınma Hakkı
Ciddi ve yakın tehlike durumunda işçi çalışmaktan kaçınabilir; bu sürede ücreti kesilmez ve iş sözleşmesi feshedilemez
İşçi, ciddi ve yakın tehlike ile karşılaştığında gerekli tedbirleri almak üzere işverene başvurabilir. İşveren gerekli tedbirleri almadığında işçi çalışmaktan kaçınabilir; bu durum devamsızlık veya iş akdi ihlali sayılmaz. İşçinin bu hakkı kullanması işveren tarafından fesih nedeni yapılamaz. İşverenin haklı fesih hakkı hakkında işverenin fesih hakkı yazımızı inceleyebilirsiniz.
2025 Güncellemesi: m.6 ve m.7
01.01.2025 itibariyle 6331 m.6 ve m.7, 50’den az çalışanı olan az tehlikeli işyerleri ve kamu kurumları dahil tüm işyerleri için yürürlüğe girmiştir
Bu düzenleme ile daha önce kapsam dışında kalan küçük işletmeler de iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirmekle yükümlü hale gelmiştir. Görevlendirme doğrudan istihdam, OSGB veya ÇASMER üzerinden yapılabilir. Görevlendirmeme halinde m.26 uyarınca idari para cezası uygulanır. Dava sürecindeki kesinlik sınırları ve meslek hastalığı tazminat rehberimiz de işverenler açısından önemlidir.
Avukata Sor
İSG ihlali, idari para cezası, iş durdurma kararı, cezai sorumluluk, tazminat ve SGK rücu süreçleri için bir avukatla görüşün.
Emsal Yargıtay Kararları
Emsal Yargıtay Kararları
| Karar | Konu | İlke |
|---|---|---|
| Yargıtay 21. HD, E.2018/3561, K.2020/4559 | Gözetme borcu | İşverenin İSG tedbirlerini alma yükümlülüğü mutlaktır; işçinin dikkat eksikliği bu sorumluluğu tamamen kaldırmaz |
| Yargıtay 12. CD (yerleşik içtihat) | Bilinçli taksir | Mükerrer teftiş raporlarına rağmen aynı İSG ihlallerinin devamı bilinçli taksir; ceza 1/3-1/2 artırım |
| Yargıtay 21. HD (yerleşik içtihat) | Sadece KKD vermek | KKD temin etmek yetmez; nitelikli olması, kullanım eğitimi ve denetimi de zorunlu |
| Yargıtay HGK, K.2024/104 | Asıl-alt işveren | İSG ihlalinde asıl işveren ve taşeron müteselsilen sorumlu; işçi her ikisine dava açabilir |
| Yargıtay (yerleşik içtihat) | TCK m.170 | İş kazası gerçekleşmese bile İSG ihlali genel güvenliği tehlikeye sokma suçunu oluşturabilir |
Sık Sorulan Sorular
İSG yükümlülüklerini ihlal eden işverene ne olur?
Dört katmanlı sonuç: (1) İdari para cezası (6331 m.26) – her ay tekrarlanır. (2) İş durdurma (m.25) – hayati tehlikede. (3) Cezai sorumluluk – kaza olursa TCK m.85/89, olmasa bile m.170. (4) Hukuki sorumluluk – işçiye tazminat ve SGK rücu. Bu sonuçlar birbirinden bağımsızdır; aynı anda hepsi uygulanabilir.
İş güvenliği uzmanı görevlendirmek zorunlu mu?
Evet. 01.01.2025 itibariyle 6331 m.6 ve m.7 tüm işyerleri için yürürlüğe girmiştir. 50’den az çalışanı olan az tehlikeli işyerleri dahil herkes iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirmekle yükümlüdür. Doğrudan istihdam, OSGB veya ÇASMER üzerinden yapılabilir.
İş kazası olmasa bile İSG ihlali suç oluşturur mu?
Evet. TCK m.170 (genel güvenliğin tehlikeye sokulması) kaza gerçekleşmese bile işleyebilir. İSG tedbirlerini almayarak çalışanların hayatını tehlikeye sokan işveren, somut bir kaza olmasa da cezai sorumluluk altına girebilir. Ceza: 6 ay – 3 yıl.
İşçi tehlikeli ortamda çalışmayı reddedebilir mi?
Evet. 6331 m.13: ciddi ve yakın tehlike durumunda işçi çalışmaktan kaçınabilir. Bu sürede ücreti kesilmez ve iş sözleşmesi feshedilemez. İşçinin bu hakkını kullanması devamsızlık veya iş akdi ihlali sayılmaz; işveren bu nedenle disiplin işlemi uygulayamaz.
İSG ihlali iş kazası tazminatını nasıl etkiler?
İSG yükümlülüklerini yerine getirmeyen işveren, kusur değerlendirmesinde ağır kusurlu kabul edilir ve tazminat miktarı buna göre artar. Risk değerlendirmesi yapmamış, eğitim vermemiş veya KKD temin etmemiş işverenin kusur oranı %80-100 aralığında belirlenebilir. SGK da rücu davasında bu kusur oranını esas alır.
