Trafik Güvenliğini Taksirle Tehlikeye Sokma (TCK 180) | 2026
Trafik güvenliğini taksirle tehlikeye sokma, TCK m.180’de düzenlenen ve deniz, hava veya demiryolu ulaşımında kişilerin hayatı, sağlığı veya malvarlığı bakımından bir tehlikeye taksirle neden olunmasıyla oluşan suçtur; cezası üç aydan üç yıla kadar hapistir. Suç yalnızca bu üç ulaşım türünde işlenebilir; karayolu kapsam dışındadır. Bir tehlike suçudur: kaza veya zarar gerekmez, ancak kural ihlali nedeniyle somut bir tehlikenin doğduğu ortaya konulmalıdır. Fail çoğunlukla kaptan, makinist, pilot, hava trafik kontrolörü veya bakım personelidir. Tehlikeli davranış bilerek yapılmışsa, özellikle alkol veya uyuşturucu etkisinde araç kullanılmışsa taksirli suç değil, kasıtlı suç olan TCK 179 uygulanır; Yargıtay 12. Ceza Dairesi alkollü tekne kullanan sanık bakımından bu yönde karar vermiştir. Tehlike yaralanma veya ölümle sonuçlanmışsa fail yalnızca taksirle yaralama veya taksirle öldürmeden cezalandırılır. Suç şikayete bağlı değildir ve asliye ceza mahkemesinde yargılanır; basit taksirde ceza adli para cezasına çevrilebilir.
Kırmızı Sinyali Kaçıran Makinist, Rotadan Çıkan Tekne
Bir makinist, yorgunluk nedeniyle kırmızı sinyali fark etmez ve treni meşgul hatta sokar; karşıdan gelen trenle çarpışma son anda önlenir. Bir tekne kaptanı, gece seyrinde gözcülük yapmadığı için bir balıkçı teknesinin hemen yanından geçer. Bir bakım teknisyeni, uçağın bir parçasını talimata aykırı biçimde takar ve hata kalkıştan önce fark edilir. Hiçbirinde kimse zarar görmemiştir; hiçbirinde fail sonucu istememiştir.
Yine de üçü hakkında ceza soruşturması açılabilir. Deniz, hava ve demiryolu ulaşımında tek bir hata çok sayıda insanın hayatını tehlikeye sokabileceği için kanun, bu alanlarda dikkatsizlikle yaratılan tehlikeyi, kaza gerçekleşmese bile suç sayar. Bu rehberde trafik güvenliğini taksirle tehlikeye sokma suçunun şartlarını, kasten işlenen halden farkını, kaza halinde uygulanacak hükümleri ve Yargıtay’ın yaklaşımını bulacaksınız.
Trafik Güvenliğini Taksirle Tehlikeye Sokma Nedir? TCK 180’in Kapsamı
m.180
Taksirle işlenen bir tehlike suçu
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.180’e göre deniz, hava veya demiryolu ulaşımında kişilerin hayatı, sağlığı veya malvarlığı bakımından bir tehlikeye taksirle neden olan kimseye üç aydan üç yıla kadar hapis cezası verilir. Madde gerekçesi, bu üç ulaşım türünde trafik güvenliğinin kişilerin hayatı, sağlığı veya malvarlığı bakımından taksirle tehlikeye sokulmasının suç olarak tanımlandığını belirtir.
Hükmün en belirgin özelliği kapsamının sınırlı olmasıdır: karayolu ulaşımı maddede sayılmamıştır. Karayolunda dikkatsizlikle tehlike yaratılması, kaza ve zarar meydana gelmedikçe bu suçu oluşturmaz; trafik mevzuatındaki idari yaptırımlara tabidir.
| Başlık | TCK 180’de Durum |
|---|---|
| Ceza | 3 aydan 3 yıla kadar hapis |
| Ulaşım türü | Deniz, hava ve demiryolu; karayolu kapsam dışı |
| Manevi unsur | Taksir (dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık) |
| Netice | Hayat, sağlık veya malvarlığı bakımından somut tehlike; zarar aranmaz |
| Şikayet ve uzlaştırma | Şikayete bağlı değil; uzlaştırma kapsamında değil |
| Görevli mahkeme ve zamanaşımı | Asliye ceza mahkemesi; 8 yıl |
Suçun Şartları: Ulaşım Türü, Taksir ve Somut Tehlike
| Şart | Ne Aranır? | Örnek |
|---|---|---|
| 1. Ulaşım türü | Fiil deniz, hava veya demiryolu ulaşımı içinde gerçekleşmeli | Gemi, tekne, feribot; uçak, helikopter; tren ve raylı sistemler |
| 2. Dikkat ve özen yükümlülüğünün ihlali | Mevzuatın, mesleki kuralların veya işin niteliğinin gerektirdiği özenin gösterilmemesi | Sinyale uymama, gözcülük yapmama, bakım talimatına aykırılık, yanlış makas veya yanlış yönlendirme |
| 3. Somut tehlike | Kişilerin hayatı, sağlığı veya malvarlığı bakımından gerçek ve yakın bir tehlikenin doğması | Çarpışmanın son anda önlenmesi, geminin karaya oturma noktasına gelmesi |
| 4. Nedensellik | Tehlikenin failin özen ihlalinden kaynaklanması | Teknik arıza veya üçüncü kişinin öngörülemeyen davranışı bağı kesebilir |
Suçun faili herkes olabilir; ancak uygulamada fail çoğunlukla bu ulaşım türlerinde görev yapan kişilerdir: kaptan, makinist, pilot, hava trafik kontrolörü, hareket memuru, hemzemin geçit görevlisi, bakım ve onarım personeli. Yolcu veya üçüncü bir kişinin dikkatsiz davranışıyla, örneğin demiryolu hattına kontrolsüz biçimde araç veya hayvan çıkmasına neden olmasıyla da suç işlenebilir.
Tehlikenin somut olması gerekir: kuralın ihlal edilmiş olması tek başına yetmez, bu ihlal nedeniyle kişilerin hayatı, sağlığı veya malvarlığı bakımından gerçek bir tehlike doğduğu ortaya konulmalıdır. Bu tespit çoğu dosyada kayıt cihazı verileri, seyir ve trafik kayıtları ile uzman bilirkişi raporuna dayanır. Somut tehlikenin doğduğu ispatlanamıyorsa suç oluşmaz.
Kast mı, Taksir mi? TCK 179 ile Ayrım
| Ölçüt | TCK 179 (kasten) | TCK 180 (taksirle) |
|---|---|---|
| Ulaşım türü | Kara, deniz, hava ve demiryolu | Yalnızca deniz, hava ve demiryolu |
| Manevi unsur | Kast: tehlikeli davranışın bilerek yapılması | Taksir: tehlikenin öngörülmemesi veya öngörülüp istenmemesi |
| Tipik fiiller | İşaretleri değiştirme, yola engel koyma; aracı tehlikeli biçimde kullanma; alkol veya uyuşturucu etkisinde araç kullanma | Dikkatsizlik, tedbirsizlik, meslekte acemilik, emir ve kurallara uymama sonucu tehlike |
| Ceza | İşaretlere müdahalede 1-6 yıl; tehlikeli sevk ve idarede 4 ay-2 yıl hapis | 3 ay-3 yıl hapis |
İki hüküm arasındaki ayrım, failin tehlikeli davranışı bilerek yapıp yapmadığına göre yapılır. Alkol veya uyuşturucu etkisinde olduğu için aracı güvenli biçimde kullanamayacak halde olmasına rağmen tekne, tren veya uçak kullanan kişi, tehlikeli durumu bilerek yarattığından taksirli değil kasıtlı suçtan sorumlu tutulur. Yargıtay, alkollü olarak tekne kullanıp başka bir tekneye çarpan sanığın taksirli suçtan cezalandırılmasını bu nedenle hukuka aykırı bulmuştur.
Buna karşılık kuralları bilen ve uymak isteyen, ancak yorgunluk, dalgınlık, yanlış değerlendirme veya deneyimsizlik nedeniyle hata yapan kişinin davranışı taksir kapsamındadır. Failin tehlikeyi öngördüğü halde gerçekleşmeyeceğine güvenerek hareket etmesi ise bilinçli taksirdir ve cezanın artırılmasına yol açar. Karayolunu da kapsayan kasıtlı suç için trafik güvenliğini tehlikeye sokma (TCK 179) rehberimize bakabilirsiniz.
Avukata Sor
Deniz, hava veya demiryolu ulaşımında görevliyken yaşanan bir olay nedeniyle hakkınızda soruşturma açıldıysa, kusur ve suç vasfı bakımından dosyanızı ifade vermeden önce bir avukatla değerlendirin.
Kaza Olursa: Taksirle Yaralama ve Öldürme ile İlişkisi
| Sonuç | Uygulanacak Hüküm | Açıklama |
|---|---|---|
| Tehlike doğdu, zarar yok | TCK 180 | Tehlike suçu |
| Yaralanma | Taksirle yaralama (TCK 89) | Zarar suçu; tehlike suçundan ayrıca ceza verilmez |
| Ölüm | Taksirle öldürme (TCK 85) | Bir kişinin ölümünde 2-6 yıl, birden fazla ölümde 2-15 yıl hapis |
| Yalnızca mal zararı | TCK 180 | Taksirle mala zarar verme suç olmadığından tehlike suçu uygulanır; tazminat ayrıca istenir |
Tehlikeli davranış bir kazaya ve kişilerin zarar görmesine yol açtığında tehlike suçu ile zarar suçu aynı anda oluşur. Yargıtay 12. Ceza Dairesi bu durumda hangi suçtan ceza verileceğini, cezaların ağırlığına göre değil zarar suçu ve tehlike suçu ölçütüne göre belirlemektedir: fail zarar suçundan cezalandırılabiliyorsa yalnızca bu suçtan hüküm kurulur, tehlike suçundan ayrıca mahkumiyet verilmez.
Bu ilkenin şikayet bakımından bir sonucu vardır. Taksirle yaralama kural olarak şikayete bağlıdır; mağdurun şikayetçi olmaması veya vazgeçmesi halinde zarar suçundan ceza verilemez ve bu kez şikayete bağlı olmayan tehlike suçunun uygulanıp uygulanmayacağı tartışılır. Yaralanma ve ölümle sonuçlanan olaylar için taksirle yaralama ve taksirle öldürme suçu rehberlerimize bakınız.
Yargıtay Kararları: 12. Ceza Dairesi Uygulaması
Trafik güvenliğine ilişkin suçlarda temyiz incelemesini Yargıtay 12. Ceza Dairesi yapmaktadır. Trafik güvenliğini taksirle tehlikeye sokma suçu uygulamada nadir görüldüğünden, doğrudan bu maddeye ilişkin karar sayısı sınırlıdır. Aşağıda bu maddeye ilişkin iki karar ile tehlike ve zarar suçları arasındaki ilişkiyi belirleyen güncel bir karar yer almaktadır.
Yargıtay 12. Ceza Dairesi – E. 2018/2945, K. 2018/8721
Alkollü tekne kullanıp çarpan kişi taksirli değil kasıtlı suçtan sorumludur
Olay: Sanık, 231 promil alkollü olarak sevk ve idare ettiği tekneyle mağdurun teknesine çarpmıştır. Yerel mahkeme eylemi deniz ulaşımında taksirle tehlikeye neden olma olarak değerlendirmiş ve sanığı TCK 180/1’den mahkum etmiştir.
Yargıtay’ın değerlendirmesi: Daire, alkolün etkisiyle emniyetli biçimde araç kullanamayacak halde olmasına rağmen tekne kullanan sanığın, TCK 179/3 yollamasıyla 179/2 uyarınca, yani kasten işlenen trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçundan cezalandırılması gerektiğini belirtmiştir. Delillerin takdirinde hataya düşülerek taksirli suçtan mahkumiyet kurulması hukuka aykırı bulunmuştur.
Uygulama için anlamı: karar, iki hüküm arasındaki sınırı netleştirir. Alkollü veya uyuşturucu etkisinde araç kullanmak, kanunun ayrıca ve kasıtlı suç olarak düzenlediği bir davranıştır; bu durumda fail çarpmayı istememiş olsa bile taksirli suç hükmü uygulanmaz. Deniz araçları bakımından da alkol sınırlarının ve güvenli sevk yeteneğinin araştırılması gerekir. Savunma bakımından ise alkol ölçümünün usulüne uygun yapılıp yapılmadığı ve sanığın güvenli sevk yeteneğini gerçekten kaybedip kaybetmediği tartışılmalıdır.
Yargıtay 12. Ceza Dairesi – E. 2015/16965, K. 2016/12791
Unsurları oluşmayan suçtan mahkumiyet kurulamaz
Konu: Daire bu kararında, trafik güvenliğini taksirle tehlikeye sokma suçunun kanuni tanımını esas alarak suçun unsurlarının somut olayda oluşup oluşmadığını incelemiştir.
Yargıtay’ın değerlendirmesi: Daireye göre suç, deniz, hava veya demiryolu ulaşımında kişilerin hayatı, sağlığı veya malvarlığı bakımından bir tehlikeye taksirle neden olunması şeklinde tanımlanmıştır. Bu tanımdaki unsurların, yani ulaşım türünün, taksirli davranışın ve somut tehlikenin birlikte gerçekleşmesi gerekir; unsurların oluşmadığı durumda mahkumiyet hükmü kurulamaz.
Uygulama için anlamı: iddianamede bu maddeye dayanılmışsa savunmanın ilk yapacağı iş, tanımdaki her unsuru ayrı ayrı sınamaktır. Olay karayolunda mı gerçekleşmiştir? Bir özen yükümlülüğü ihlal edilmiş midir? İhlal nedeniyle gerçek bir tehlike doğmuş mudur, yoksa yalnızca bir kural ihlali mi vardır? Bu sorulardan birinin cevabı olumsuzsa beraat talep edilmelidir.
Yargıtay 12. Ceza Dairesi – E. 2024/1663, K. 2024/4684, T. 25.09.2024
Zarar suçu varsa tehlike suçundan ayrıca mahkumiyet verilmez
Olay: Sanığın tehlikeli davranışı bir kazaya ve yaralanmaya yol açmış; yerel mahkeme sanığı hem taksirle yaralamadan hem de trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçundan mahkum etmiştir.
Yargıtay’ın değerlendirmesi: Daire, tehlikeli eylemin zarara yol açması ve her iki suçun birlikte işlenmesi halinde sanığın hangi suçtan cezalandırılacağının, kanunda öngörülen cezaların ağırlığına göre değil, zarar suçu ve tehlike suçu ölçütüne göre belirleneceğini açıklamıştır. Sanığın taksirle yaralama suçundan cezalandırılması mümkünse yalnızca bu suçtan hüküm kurulmalıdır. Taksirle yaralamadan mahkum edilen sanık hakkında, tehlike suçundan hüküm verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekirken bu suçtan da mahkumiyet kurulması hukuka aykırı bulunmuştur.
TCK 180 dosyaları için anlamı: karar kasıtlı tehlike suçuna ilişkin olmakla birlikte, ortaya koyduğu ölçüt tehlike ve zarar suçları arasındaki ilişkiyi genel olarak belirler. Deniz, hava veya demiryolu ulaşımında taksirle yaratılan tehlike bir yaralanma veya ölümle sonuçlanmışsa, fail aynı davranış nedeniyle iki kez cezalandırılamaz. İddianamede iki suçtan birden ceza istenmişse savunma bu ölçüte dayanmalıdır.
Ceza, Sonuç Seçenekleri ve Diğer Sorumluluklar
| Aşama | Ceza | Sonuç Seçenekleri |
|---|---|---|
| Temel ceza (alt sınır) | 3 ay hapis | Adli para cezasına çevirme, erteleme, HAGB |
| Takdiri indirim (1/6) | 2 ay 15 gün | Aynı |
| Bilinçli taksir (TCK 22/3) | Ceza üçte birden yarısına kadar artar | Adli para cezasına çevrilemez; erteleme ve HAGB süreye göre mümkün |
| Üst sınıra yakın ceza | 3 yıla kadar | İki yılı aşarsa erteleme ve HAGB mümkün değil |
Taksirli suçlarda hapis cezası, süresi uzun olsa bile adli para cezasına çevrilebilir; ancak bilinçli taksir halinde bu imkan yoktur. Bu nedenle failin tehlikeyi öngörüp öngörmediği, yani taksirin basit mi bilinçli mi olduğu sonuç ceza bakımından belirleyicidir. Sonuç cezanın seçenekleri için adli para cezası, cezanın ertelenmesi ve HAGB rehberlerimize bakabilirsiniz.
Ceza sorumluluğunun yanında başka sonuçlar da doğar: mesleki yeterlilik belgeleri ve lisanslar bakımından idari ve disiplin işlemleri, işveren bakımından iş ilişkisine etkileri ve zarar doğmuşsa tazminat sorumluluğu. Ceza mahkemesinin kusura ilişkin tespiti, bu süreçlerde de dikkate alınır.
Soruşturmada ve Savunmada İzlenecek Yol
| Aşama | Yapılması Gereken | Dikkat |
|---|---|---|
| Olay sonrası | Kayıt cihazı verilerinin, seyir ve haberleşme kayıtlarının korunmasını sağlamak | Kayıtların silinmesi veya değiştirilmesi ayrı bir suç oluşturabilir |
| İfade | Görev tanımını, olay anındaki koşulları ve alınan tedbirleri açıklamak | Bkz. ifadeye çağrıldım ne yapmalıyım |
| Bilirkişi incelemesi | Uzman heyetten rapor alınmasını istemek; kusur ve nedensellik tespitlerine itiraz etmek | Teknik arıza, yetersiz eğitim ve işletme kusuru ayrıca araştırılmalı |
| Suç vasfı | Kast ile taksir, basit taksir ile bilinçli taksir ayrımını tartışmak | Sonuç ceza ve seçenek yaptırımlar buna göre değişir |
| Kanun yolu | Somut tehlikenin gerekçelendirilmemesini ileri sürmek | Bkz. istinaf ve temyiz |
Beş Hata
Taksirle tehlikeye sokma dosyalarında sık yapılan yanlışlar
1) Olayı bir kural ihlalinden ibaret görüp savunmayı hafife almak: ceza üç yıla kadar çıkabilir ve mesleki sonuçları ağırdır. 2) Somut tehlike unsurunu tartışmamak: her kural ihlali tehlike doğurmaz. 3) Sorumluluğun yalnızca olayın son halkasındaki kişiye yüklenmesine itiraz etmemek: bakım, eğitim, vardiya düzeni ve işletme kaynaklı kusurlar da araştırılmalıdır. 4) Bilinçli taksir nitelendirmesine itiraz etmemek: bu nitelendirme hem cezayı artırır hem paraya çevirmeyi engeller. 5) Kaza halinde iki suçtan birden ceza istenmesine karşı zarar ve tehlike suçu ölçütünü ileri sürmemek.
Doğru strateji; kayıtları koruyup dosyaya getirtmek, teknik bilirkişi incelemesini etkin biçimde denetlemek, tehlikenin somut olup olmadığını ve kusurun kişiselleştirilmesini tartışmak ve suç vasfına ilişkin itirazları her aşamada yinelemektir.
Ulaşım Güvenliği Kaynaklı Ceza Dosyalarında Müdafilik
Bu dosyalarda sonuç, teknik bilirkişi incelemesinin denetlenmesine ve kusurun doğru kişiselleştirilmesine bağlıdır. Soruşturmadan kanun yoluna kadar müdafilik için Ankara ceza avukatı desteği almak üzere büromuzla iletişime geçebilirsiniz.
Uyarı: Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık yerine geçmez. Avukatlık hizmeti ve danışmanlık ücretlidir; ücretler TBB Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi altında olmamak üzere belirlenir.
Sık Sorulan Sorular
Trafik güvenliğini taksirle tehlikeye sokma suçunun cezası nedir?
Deniz, hava veya demiryolu ulaşımında kişilerin hayatı, sağlığı veya malvarlığı bakımından bir tehlikeye taksirle neden olan kişi, TCK 180 uyarınca üç aydan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Suç şikayete bağlı değildir ve asliye ceza mahkemesinde yargılanır. Basit taksirde hapis cezası adli para cezasına çevrilebilir, ertelenebilir veya hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilir.
Karayolunda dikkatsiz araç kullanmak bu suçu oluşturur mu?
Hayır. TCK 180 yalnızca deniz, hava ve demiryolu ulaşımını kapsar; karayolu sayılmamıştır. Karayolunda dikkatsizlikle tehlike yaratılması, kaza ve zarar meydana gelmedikçe suç değil, idari para cezası gerektiren bir trafik ihlalidir. Aracın bilerek tehlikeli biçimde veya alkollü kullanılması ise kasıtlı suç olan TCK 179 kapsamındadır; kaza sonucu yaralanma veya ölüm olursa taksirle yaralama veya öldürme hükümleri uygulanır.
Alkollü tekne kullanmak taksirli suç mudur?
Hayır. Alkol veya uyuşturucu etkisiyle güvenli biçimde araç kullanamayacak halde olmasına rağmen tekne, tren veya uçak kullanan kişi kasıtlı suç olan TCK 179/3 kapsamında sorumlu tutulur. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 231 promil alkollü olarak tekne kullanıp başka bir tekneye çarpan sanığın TCK 180’den cezalandırılmasını hukuka aykırı bulmuş; kasıtlı suçtan hüküm kurulması gerektiğini belirtmiştir.
Kaza olmadan da ceza verilir mi?
Evet. Bu suç bir tehlike suçudur; kaza veya zarar meydana gelmesi gerekmez. Ancak kuralın ihlal edilmiş olması tek başına yeterli değildir: ihlal nedeniyle kişilerin hayatı, sağlığı veya malvarlığı bakımından somut bir tehlikenin doğduğu ortaya konulmalıdır. Örneğin çarpışmanın son anda önlenmesi somut tehlikeyi gösterir; hiçbir tehlike doğurmayan biçimsel bir ihlal ise suçu oluşturmaz.
Tehlikeli davranış yaralanmayla sonuçlanırsa iki ayrı ceza mı verilir?
Hayır. Yargıtay’a göre tehlikeli eylem zarara yol açtığında fail, zarar suçundan cezalandırılabiliyorsa yalnızca bu suçtan, yani taksirle yaralama veya taksirle öldürmeden cezalandırılır; tehlike suçundan ayrıca mahkumiyet kurulmaz. Taksirle yaralamada şikayet yokluğu veya vazgeçme nedeniyle ceza verilemiyorsa, şikayete bağlı olmayan tehlike suçunun uygulanıp uygulanmayacağı ayrıca değerlendirilir.
