TCK 191/1: İlk Yakalanma, Denetimli Serbestlik ve Ceza (2026)
TCK 191/1: kullanmak amacıyla uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden, bulunduran ya da kullanan kişi 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Ancak ilk kez yakalananlar doğrudan hapis cezası almaz: Cumhuriyet savcısı kamu davasının açılmasını 5 yıl süreyle erteler ve kişiye en az 1 yıl denetimli serbestlik uygular. Yükümlülüklere uyulursa kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir, sabıkaya işlemez. Uyulmazsa kamu davası açılır ve 2-5 yıl hapis gündeme gelir. Görevli mahkeme: asliye ceza. m.188 (ticaret: 10 yıl+) ile ayrım kritiktir: kastın yönü belirler. Yargıtay, ilk ihlalde doğrudan dava açılmasını bozma sebebi saymaktadır; önce ikinci ihtarat gerekir.
TCK 191 Nedir? Suçun Unsurları
| Seçimlik Hareket | Açıklama |
|---|---|
| Satın alma | Kişisel kullanım amacıyla satın alma |
| Kabul etme | Başkasından bedelsiz teslim alma |
| Bulundurma | Kişisel kullanım amacıyla fiili egemenlik altında tutma |
| Kullanma | Bizzat kullanma (idrar/kan testinde tespit) |
Bu dört seçimlik hareketten herhangi birinin gerçekleşmesi suçun oluşumu için yeterlidir. Ortak unsur: kişisel kullanım amacı. Ticari amaç varsa m.188/3 (10 yıl alt sınır) uygulanır. Madde metni için: 5237 sayılı TCK m.191.
İlk Yakalanmada Ne Olur? Denetimli Serbestlik
TCK 191/2 – Kamu Davasının Ertelenmesi
İlk kez yakalanan kişiye doğrudan hapis cezası verilmez; Cumhuriyet savcısı 5 yıl süreyle kamu davasını erteler ve denetimli serbestlik uygular
Süreç: (1) Şüpheli hakkında soruşturma başlatılır. (2) Savcı, kamu davasının açılmasını 5 yıl süreyle erteler. (3) En az 1 yıl denetimli serbestlik uygulanır (savcı kararıyla üçer aylık dönemlerle en fazla 1 yıl daha uzatılabilir). (4) Gerek görülürse AMATEM/ÇEMATEM’de tedaviye yönlendirilir. (5) Yükümlülüklere uyulursa 5 yılın sonunda kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir; sabıkaya işlemez.
| Yükümlülük | Detay |
|---|---|
| İmza/görüşme | Denetimli serbestlik müdürlüğüne düzenli başvuru |
| Uyuşturucu testi | Yılda en az 2 kez; savcı kararıyla sevk |
| Tedavi | Gerek görülürse AMATEM/ÇEMATEM |
| Süre uzatımı | Üçer aylık dönemlerle en fazla 1 yıl ek süre |
Ankara Ceza Avukatı
TCK 191 kapsamında denetimli serbestlik yükümlülükleri, ihlal sonrası kamu davası, kullanım-ticaret ayrımı ve savunma stratejisi için durumunuzu bir ceza avukatıyla değerlendirin.
İkinci Yakalanmada Ne Olur? Kamu Davası
TCK 191/4 – Kamu Davası Açılır
Üç halden biri gerçekleşirse kamu davası açılır: yükümlülüklere ısrarla uymama, tekrar satın alma/kabul/bulundurma veya tekrar kullanma
Erteleme süresinde şu hallerden biri gerçekleşirse savcı kamu davasını açar: (1) Denetimli serbestlik yükümlülüklerine ısrarla uymama. (2) Tekrar uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alma, kabul etme veya bulundurma. (3) Tekrar kullanma. Kamu davası açılırsa mahkeme TCK 191/1’deki 2-5 yıl hapis cezasını uygular.
Yargıtay: İlk İhlalde Doğrudan Dava Açılamaz
Tek ihlale karşı hemen dava açılması bozma sebebidir; önce ikinci ihtarat yapılmalı, ısrar unsuru aranmalıdır
Yargıtay, denetimli serbestlik yükümlülüklerine ilk aykırılıkta doğrudan dava açılmasını bozma sebebi saymaktadır. “Israrla uymama” ifadesi, tek bir ihlalin yeterli olmadığını gösterir. Önce ihtarat yapılmalı; ihtarata rağmen ihlal devam ederse ısrar unsuru gerçekleşmiş sayılır. Bu içtihat, savunma açısından kritik önem taşır.
Kullanım – Ticaret Ayrımı (m.191 vs m.188)
| Kriter | m.191 (Kullanım) | m.188/3 (Ticaret) |
|---|---|---|
| Ceza | 2-5 yıl | 10 yıl alt sınır |
| Görevli mahkeme | Asliye ceza | Ağır ceza |
| Denetimli serbestlik | İlk yakalamada uygulanır | Uygulanmaz |
| HAGB | Mümkün (2 yıl altında ceza) | Mümkün değil |
| İnfaz oranı | 1/2 | 3/4 |
| Kast | Kişisel kullanım | Satış/devir/ticaret |
5 Yargıtay Kriteri
Miktar, paketleme biçimi, yardımcı materyaller, çeşitlilik ve davranışsal göstergeler: bütünsel değerlendirme yapılır
Yargıtay, kullanım-ticaret ayrımını şu 5 kriteri bütünsel olarak değerlendirerek yapar: (1) Miktar: yıllık kişisel tüketimi aşıyor mu. (2) Paketleme: satışa hazır dozlar mı yoksa tek parça mı. (3) Yardımcı materyaller: hassas terazi, paketleme malzemesi var mı. (4) Çeşitlilik: birden fazla tür mü. (5) Davranışsal göstergeler: müşteri trafiği, yoğun telefon, para akışı. Bu ayrım, cezanın 2 yıl ile 10+ yıl arasında fark yaratması nedeniyle davanın en kritik noktasıdır.
Ceza, HAGB, Erteleme ve İnfaz
| Konu | Kural |
|---|---|
| Ceza | 2-5 yıl hapis (m.191/1) |
| İlk yakalanma | Kamu davası 5 yıl ertelenir; denetimli serbestlik |
| HAGB | Ceza 2 yıl veya altında kalırsa mümkün |
| Erteleme | Mümkün (2 yıl veya altı) |
| Adli para cezasına çevirme | 1 yıl veya altında ceza için mümkün |
| İnfaz oranı | 1/2 (cezanın yarısını çektikten sonra koşullu salıverilme) |
| Etkin pişmanlık (TCK 192) | Maddeyi kimden temin ettiğini bildirme: cezasızlık veya indirim |
İnfaz rejimi için: 5275 sayılı İnfaz Kanunu.
TCK 191/5 – Erteleme Döneminde Tekrar Suç
Erteleme kararı verilmiş ve denetim süresi devam ederken tekrar uyuşturucu suçu işlenirse: yeni suç için ayrı dava açılmaz, ilk dosya üzerinden yargılama yapılır
TCK 191/5, erteleme süresinde yeniden aynı suçun işlenmesi halinde özel bir düzenleme içerir. Yeni fiil için ayrı bir dosya açılmaz; erteleme kararının verildiği ilk dosya üzerinden kovuşturma yürütülür. Yargıtay, bu durumda öncelikle sanık hakkında suç tarihinden önce açılmış başka dava veya soruşturma olup olmadığının, varsa denetim süresi içinde işlenip işlenmediğinin araştırılmasını, gerektiğinde Denetimli Serbestlik Müdürlüğü’nden bilgi alınmasını aramaktadır.
Emsal Yargıtay Kararları
Emsal Yargıtay Kararları
| Karar | Konu | İlke |
|---|---|---|
| Yargıtay 10. CD (yerleşik içtihat) | İhtarat zorunluluğu | İlk ihlalde doğrudan dava açılması bozma sebebi; önce ikinci ihtarat yapılmalı |
| Yargıtay 10. CD, 2024/89 | 191/5 önceliği | Önceki dava/soruşturma varsa 191/5 tatbik kabiliyeti öncelikle araştırılmalı |
| Yargıtay CGK (yerleşik içtihat) | Kullanım-ticaret ayrımı | 5 kriter bütünsel değerlendirilir; tek kriter tek başına belirleyici değil |
| Yargıtay 10. CD (yerleşik içtihat) | Testin yeterliliği | Pozitif idrar testi tek başına yeterli delil; ek fiziksel delil aranmaz |
Ankara Ceza Avukatı
TCK 191 kapsamında uyuşturucu kullanma suçlaması, denetimli serbestlik ihlali, kullanım-ticaret ayrımı ve istinaf/temyiz süreçlerinde hukuki destek almak için bir ceza avukatıyla görüşün.
Sık Sorulan Sorular
İlk kez uyuşturucuyla yakalandım; hapse girer miyim?
İlk yakalanmada doğrudan hapis cezası uygulanmaz. Cumhuriyet savcısı kamu davasını 5 yıl erteler ve denetimli serbestlik uygular. Yükümlülüklere uyulursa dava düşer ve sabıkaya işlemez. Ancak yükümlülüklere ısrarla uyulmazsa veya tekrar yakalanirsa kamu davası açılır ve 2-5 yıl hapis gündeme gelir.
Denetimli serbestlikte imza atmayı kaçırdım; dava açılır mı?
Tek bir ihlal doğrudan dava açılmasına yol açmaz. Yargıtay, “ısrarla uymama” şartı aramaktadır: önce ihtarat yapılır; ihtarata rağmen ihlal devam ederse ısrar unsuru gerçekleşmiş sayılır. İlk ihlalde doğrudan dava açılmasını Yargıtay bozma sebebi saymaktadır.
Kullanım mı ticaret mi sayılır?
Yargıtay 5 kriteri bütünsel olarak değerlendirir: miktar (yıllık kişisel tüketimi aşıyor mu), paketleme (satışa hazır dozlar mı), yardımcı materyaller (hassas terazi, paketleme malzemesi), çeşitlilik (birden fazla tür) ve davranışsal göstergeler (müşteri trafiği, para akışı). Bu ayrım 2 yıl ile 10+ yıl arasında ceza farkı yaratir.
TCK 191’de HAGB uygulanır mı?
Evet, sonuc ceza 2 yıl veya altında kalırsa HAGB (Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması) mümkündür. Denetimli serbestlik süreci başarısız olup kamu davası açıldıktan sonra bile, mahkeme 2 yıl veya altı ceza verirse ve diğer koşullar sağlanırsa HAGB uygulanabilir. Bu durumda ceza açıklanmaz ve denetim süresi başlar.
İdrar testim pozitif çıktı; bu yeterli delil mi?
Evet. Yargıtay, pozitif idrar testini tek başına yeterli delil olarak kabul etmektedir; ek fiziksel delil (maddenin ele geçirilmesi) aranmaz. Ancak testin usulüne uygun yapılmış olması gerekir: zincir güvenliği (chain of custody) ve doğrulama testi (GC-MS veya LC-MS/MS) zorunludur.
