Cezaevi Kuralları: Açık ve Kapalı Cezaevi Rehberi (2026)
Cezaevi kuralları, 5275 sayılı Kanun ve ona bağlı yönetmeliklerde düzenlenir. İlk soru, kişinin tutuklu mu hükümlü mü olduğudur. İkinci soru, açık mı kapalı cezaevinde mi kalacağıdır. Hapis cezası kesinleşen kişi, çağrı kağıdının tebliğinden itibaren 10 gün içinde teslim olmalıdır. Aksi halde yakalama emri çıkar. Kasıtlı suçta toplam 3 yıl, taksirli suçta toplam 5 yıl veya daha az ceza kural olarak açık cezaevinde çekilir. Kapalı cezaevinde telefon haftada bir ve 10 dakikadır. Ziyaret haftada birdir. Cezaevi idaresinin işlemine karşı infaz hakimliğine şikayet süresi 15 gündür. Disiplin cezası açık cezaevine geçişi ve tahliyeyi doğrudan etkiler. Cep telefonu veya yasak eşya sokmak en sık ve en pahalı hatadır.
Bir Çağrı Kağıdı ve Bir Ailenin İlk Sorusu
Bir anne, oğlunun hapis cezasının kesinleştiğini öğreniyor. Kapıya bir çağrı kağıdı geliyor. Aklına aynı anda onlarca soru düşüyor. Oğlu nereye gidecek? Ne zaman görüşebilecek? Telefonla arayabilecek mi?
Bu soruların hepsinin cevabı kanunda yazılıdır. Bu rehber cezaevi kurallarını ilk günden tahliyeye kadar özetler. Her başlıkta konuyu ayrıntılı anlatan yazımıza da yönlendirir. Ceza yargılamasının diğer aşamaları için Ankara ceza hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.
Cezaevi Kuralları Nedir, Nerede Yazar?
5275 sayılı Kanun
Kurallar kanun ve yönetmelikte yazar
Cezaevi kuralları, cezaevine giren kişinin haklarını, yükümlülüklerini ve günlük hayatını belirleyen kurallardır. Temel kaynak 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun ile Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmelik’tir. Ziyaret, eşya ve açık cezaevine ayrılma için ayrı yönetmelikler de vardır.
Kurumlar yalnızca gün, saat ve randevu gibi uygulama ayrıntılarını belirler. Telefon, ziyaret, eşya, disiplin, nakil ve izin kuralları her kurumda aynıdır.
| Konu | Temel Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Teslim | Çağrı kağıdının tebliğinden itibaren 10 gün | 5275 s.K. m.19 |
| Doğrudan açık cezaevi | Kasıtlı suçta toplam 3 yıl, taksirli suçta toplam 5 yıl veya daha az | 5275 s.K. m.14 |
| Ziyaret | Haftada bir, yarım saat ile bir buçuk saat arası | 5275 s.K. m.83 |
| Telefon (kapalı) | Haftada bir, en fazla 10 dakika | Yönetmelik m.74 |
| Şikayet | Öğrenmeden itibaren 15 gün, her halde 30 gün | 4675 s.K. m.5 |
| Tahliye | Koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik tarihi | 5275 s.K. m.105/A, m.107 |
Rehber sekiz ayrıntılı yazıdan oluşur. Sorunuz hangi aşamadaysa doğrudan o yazıya geçebilirsiniz. Hapis cezası kesinleştiyse cezaevine teslim olma ve infazın ertelenmesi yazısıyla başlayın. Hazırlık için cezaevine kıyafet, eşya ve para yazısına bakın.
Haberleşme için cezaevinde telefon hakkı ve açık görüş ve kapalı görüş yazılarımız yol gösterir. Haklar ve şikayet için cezaevinde haklar, dilekçe ve şikayet, disiplin için cezaevinde disiplin cezası yazılarına bakabilirsiniz. Ailenin yanına nakil için cezaevi nakil talebi, izinler için açık cezaevine geçiş ve izin yazımız hazırdır.
Tutuklu ve Hükümlü Arasındaki Fark
Tutuklu, hakkında kesinleşmiş mahkumiyet kararı bulunmayan kişidir. Soruşturma veya kovuşturma sürerken hakim kararıyla cezaevinde tutulur. Hükümlü ise cezası kesinleşmiş ve infazına başlanmış kişidir. Bu ayrım hangi kuralların uygulanacağını belirler.
| Konu | Tutuklu | Hükümlü |
|---|---|---|
| Kaldığı yer | Tutukevi veya kapalı cezaevinin ayrı bölümü (m.111) | Açık veya kapalı cezaevi |
| Haberleşme ve ziyaret | Tutuklulukla bağdaştığı ölçüde uygulanır (m.116) | Kanundaki genel kurallar |
| Açık cezaevi | Gönderilemez | Şartları varsa mümkün |
| İsteğe bağlı nakil | Hükümlü gibi yararlanamaz | Talep edebilir |
Tutuklular hükümlülerden ayrı tutulur. Yetişkin, kadın, genç ve çocuk tutuklular da suç türü gözetilerek ayrı yerlerde barındırılır. Tutuklunun haberleşmesi, soruşturmanın güvenliği gerekçesiyle daha sıkı sınırlanabilir.
Tutukluya da insani bir imkan tanınır. Eşinin veya ikinci derece dahil kan ya da kayın hısımlarından birinin ölümünde cenazeye katılma izni verilebilir. İzin savcılık onayıyla ve güvenlik görevlisi refakatinde verilir. Süre, yol hariç iki güne kadardır.
Tutukluluğun kendisine itiraz ayrı bir süreçtir. Bunun için tutuklama, adli kontrol ve itiraz ve tutuklanan kişi nasıl çıkarılır sayfalarımıza bakabilirsiniz.
Açık ve Kapalı Cezaevi Kuralları
Açık ve kapalı cezaevi kuralları birbirinden belirgin biçimde ayrılır. Açık cezaevinde dış güvenlik görevlisi ve firara karşı fiziki engel yoktur. Hükümlü çalışır ve izin kullanabilir. Kapalı cezaevinde dış dünya ile temas sınırlıdır.
| Özellik | Açık Cezaevi | Kapalı Cezaevi | Yüksek Güvenlikli |
|---|---|---|---|
| Güvenlik | Dış güvenlik ve fiziki engel yok | İç ve dış güvenlik, fiziki ve elektronik engeller | Oda ve koridor kapıları sürekli kapalı |
| Kimler kalır | Yalnızca hükümlüler | Hükümlüler, ayrı bölümlerde tutuklular | Ağırlaştırılmış müebbet ve kanunda sayılan örgütlü suçlar |
| Telefon | Ücretli telefonla serbest | Haftada bir, 10 dakika | Daha dar koşullarda |
| Çalışma ve izin | Çalışma esastır, hafta sonu ve özel izin | İş yurdu ve atölye | İyileştirme programları |
| Dayanak | 5275 s.K. m.14 | 5275 s.K. m.8 | 5275 s.K. m.9 |
5275 s.K. m.14/2
Kimler doğrudan açık cezaevine gider?
Kasıtlı suçlardan toplam üç yıl veya daha az hapis cezası alanlar cezasını doğrudan açık cezaevinde çeker. Taksirli suçlarda bu sınır toplam beş yıldır. Adli para cezasından çevrilen hapis de açık cezaevinde infaz edilir.
Terör, örgüt ve cinsel dokunulmazlığa karşı suçlardan mahkum olanlar bu imkandan yararlanamaz. İkinci kez mükerrir olanlar ve koşullu salıverilmesi geri alınanlar da kapsam dışındadır. Para cezasının hapse çevrilmesi için adli para cezası yazımıza bakabilirsiniz.
Kadın, çocuk ve gençlere ayrılmış kurumlar da bu türlerin içinde ayrıca kurulabilir. Hangi kurumda kalınacağı eşya, telefon ve ziyaret kurallarını doğrudan değiştirir.
Avukata Sor
Hapis cezanız kesinleştiyse veya yakınınız cezaevindeyse, teslim, erteleme ve şikayet sürelerini kaçırmadan durumu bir avukatla değerlendirin.
Teslim, İlk Gün, Telefon ve Ziyaret
Hapis cezası kesinleşen kişiye savcılık çağrı kağıdı gönderir. Kişi tebliğden itibaren on gün içinde gelmezse yakalama emri çıkarılır (5275 s.K. m.19/1). Kaçarsa veya kaçacağı şüphesi doğarsa da sonuç aynıdır.
Kasten işlenen suçlarda üç yıldan fazla cezalarda çağrı kağıdı gönderilmez. Taksirli suçlarda bu sınır beş yıldır. Bu hallerde doğrudan yakalama emri çıkarılır (m.19/2).
5275 s.K. m.17
İnfazın ertelenmesi
Kasten işlenen suçlarda üç yıl, taksirle işlenen suçlarda beş yıl veya daha az hapis cezasında infaz ertelenebilir. Hükümlünün çağrı üzerine gelmesi ve talepte bulunması gerekir. Erteleme her defasında bir yılı geçemez ve en fazla iki kez verilir.
Terör, örgüt ve cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ile mükerrirlere özgü infaz rejimi kapsam dışıdır. Ağır hastalık, hamilelik ve yeni doğumda m.16’daki kurallar ayrıca uygulanır. Ayrıntı cezaevine teslim olma yazımızdadır.
Cezaevine giren kişinin üstü ve eşyaları aranır. Kişi kabul odasına alınır, hekim muayenesinden sonra kuruma yerleştirilir (m.21/1). Parmak izi ve fotoğrafı alınır. Bu bilgiler kanunun zorunlu kıldığı haller dışında kimseye verilemez.
Kabulde akraba dışı en fazla üç ziyaretçinin adı ve adresi istenir. Bu liste zorunlu haller dışında değiştirilemez (m.83/1). Listeye kimlerin yazılacağına cezaevine girmeden karar verin.
| Haberleşme | Kapalı Cezaevi | Açık Cezaevi |
|---|---|---|
| Telefon | Haftada bir, en fazla 10 dakika, bildirilen numaralarla | Ücretli telefonla sesli veya görüntülü, serbest |
| Görüntülü görüşme | Altyapı varsa haftalık 30 dakika | Serbest |
| Ziyaret | Haftada bir, ayda bir açık görüş | Görüşler açık görüş şeklinde |
| Cep telefonu | Yasak | Yasak |
Kapalı cezaevinde telefonla eşi, dördüncü dereceye kadar kan ve kayın hısımları ve vasi aranabilir. Görüşmeler dinlenir ve kayda alınır. Dışarıdan cezaevindeki kişi aranamaz. Mektuplar denetlenir. Resmi makamlara ve avukata yazılan savunma mektupları ise denetlenmez (m.68/4). Ayrıntı cezaevinde telefon hakkı yazımızdadır.
Hükümlüyü eşi, üçüncü dereceye kadar kan ve kayın hısımları, vasi veya kayyımı ziyaret edebilir. Bildirilen üç kişi de bu kapsamdadır. Listede olmayan kişiye Cumhuriyet başsavcılığı yazılı izin verebilir (m.83/2). Görüş günleri için açık görüş ve kapalı görüş yazımıza bakın.
Dilekçe, Şikayet, Disiplin ve Ceza Boyutu
Hükümlü ve tutuklu taleplerini dilekçeyle kurum idaresine iletebilir. Hastaneye sevk, diyet yemeği ve koğuş değişikliği bunların başında gelir. Açıköğretim sınavı, atölyede çalışma ve kütüphane talepleri de dilekçeyle yapılır.
| Adım | Süre ve Merci |
|---|---|
| 1. Dilekçe | Talep kurum idaresine yazılı verilir |
| 2. Şikayet | İşlemi öğrenmeden itibaren 15 gün, her halde 30 gün içinde infaz hakimliğine |
| 3. Karar | İnfaz hakimi bir hafta içinde karar verir |
| 4. İtiraz | Tebliğden itibaren iki hafta içinde ağır ceza mahkemesine |
Süreler 4675 sayılı İnfaz Hakimliği Kanunu m.5 ve m.6’da düzenlenir. Şikayeti eş, anne, baba, ayırt etme gücüne sahip çocuk, kardeş ve müdafi de yapabilir. İzleme kurulu, Kamu Denetçiliği Kurumu ve Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu da başvuru mercileridir. Ayrıntı cezaevinde haklar ve şikayet yazımızdadır.
Disiplin cezası tahliyeyi doğrudan etkiler. İyi hal değerlendirmesi, açık cezaevine geçiş ve koşullu salıverilme bundan etkilenir. Kanundaki disiplin cezaları kınama ile başlar, hücreye koymaya kadar gider.
5275 s.K. m.14/5-b
Açık cezaevinden kapalıya dönüş
Açık cezaevindeki hükümlü kınama dışında bir disiplin cezası alabilir. Bu ceza kesinleşirse hükümlü kapalı cezaevine geri gönderilir. Disiplin cezasına karşı 15 gün içinde infaz hakimliğine şikayet edilir.
İnfaz hakimi hükümlünün savunmasını almadan karar veremez. Savunma avukatla birlikte yapılabilir (4675 s.K. m.6/2). Ayrıntı cezaevinde disiplin cezası yazımızdadır.
Bazı davranışlar disiplinin ötesine geçer ve suç oluşturur. Kurumdan kaçan hükümlü veya tutuklu hakkında firar suçu (TCK m.292) gündeme gelir. Bir başkasının yerine cezaevine giren kişi TCK m.291’deki suçu işler. Cezaevine izin verilmeyen eşya sokmak da TCK m.297’de ayrıca suç olarak düzenlenir.
Cezaevinde kötü muameleye maruz kalan kişinin de şikayet hakkı vardır. Bu konuda işkence ve eziyet suçu sayfamız yol gösterir.
Nakil, Açık Cezaevine Geçiş ve Tahliye
Hükümlü ailesine yakın bir kuruma nakil talep edebilir. Talep kurumun kapasitesi, güvenlik durumu, hükümlünün sağlığı ve aile bağları gözetilerek değerlendirilir. Disiplin, güvenlik veya hastalık nedeniyle yapılan zorunlu nakiller ise talepten bağımsızdır.
Reddedilen talepte başvurulacak yol, kararı veren makama göre değişir. Tutukluların nakli, yargılamanın yürüdüğü yer nedeniyle farklı kurallara bağlıdır. Ayrıntı cezaevi nakil talebi yazımızdadır.
| Ceza | Koşullu Salıverilmeye Kalan Süre Şartı |
|---|---|
| Süreli hapis | Yedi yıl veya daha az |
| Müebbet hapis | Beş yıl |
| Yüksek güvenlikli kurumda infaz | Üç yıl, cezanın üçte biri iyi halle geçirilmişse |
Kapalıdan açık cezaevine geçiş için iyi hal şarttır. Toplam cezası on yıldan az olan, cezasının bir ayını kurumda geçirmiş olmalıdır. On yıl ve üzeri cezada bu oran onda birdir (Açık Ceza İnfaz Kurumlarına Ayrılma Yönetmeliği m.6).
Kararı idare ve gözlem kurulu verir. Toplam on yıl ve fazlası cezalarda infaz hakiminin onayı gerekir. Kasten öldürme, uyuşturucu ticareti, cinsel suçlar, terör ve örgüt suçlarında da onay aranır (5275 s.K. m.14/4). Ayrıntı açık cezaevine geçiş ve izin yazımızdadır.
5275 s.K. m.107 ve m.105/A
Ne kadar yatar sorusunun cevabı
Hükümlü, cezasının suç türüne göre belirlenen kısmını iyi halli çektiğinde koşullu salıverilir. Bu tarihten önceki dönemin bir kısmı, şartları varsa denetimli serbestlik altında geçer. Bu nedenle asıl önemli olan cezanın tamamı değil, bu iki tarihtir.
Tarihler suç türüne, suç tarihine, toplam cezaya, tekerrüre ve mahsuba göre hesaplanır. Savcılığın düzenlediği müddetnamede hata olabilir. Müddetnameyi tebliğ edildiği anda bir avukatla inceleyin. Genel çerçeve için infaz hukuku sayfamıza bakın.
İlk Ne Yapmalı? Kontrol Listesi ve Avukat Desteği
| Adım | Ne Yapılmalı? |
|---|---|
| 1. Kesinleşmeyi kontrol edin | Kesinleşme şerhini, çağrı kağıdının tebliğ tarihini ve 10 günün bitişini belirleyin |
| 2. Ertelemeyi değerlendirin | Ceza sınır içindeyse çağrı üzerine savcılığa giderek erteleme isteyin |
| 3. Kurum türünü öğrenin | Açık veya kapalı cezaevine göre eşya, telefon ve ziyaret kuralları değişir |
| 4. Listeleri hazırlayın | Üç kişilik ziyaret listesi, telefon formu ve akrabalık belgeleri |
| 5. Sağlık belgelerini toplayın | Reçeteler ve raporlar tedavi ve gerekirse erteleme için gerekir |
| 6. İnfaz hesabını yaptırın | Koşullu salıverilme, denetimli serbestlik ve açık cezaevi tarihleri |
Üç Hata
Yapmamanız gerekenler
1) Çağrı kağıdını görmezden gelmeyin. Yakalama emri çıkınca erteleme şartı kaybedilir. 2) Cep telefonu, akıllı saat veya yasak eşya sokmaya çalışmayın. Ziyarette elden para veya eşya vermeyin.
3) 15 günlük şikayet süresini kaçırmayın. Disiplin soruşturmasında avukatla görüşmeden yazılı beyan da imzalamayın.
| Görüşmeye Gelirken Yanınızda Bulunsun |
|---|
| Mahkumiyet kararı ve kesinleşme şerhi, varsa istinaf ve Yargıtay kararları |
| Çağrı kağıdı veya yakalama emrine ilişkin tebligat |
| Müddetname, cezaevine girildiyse |
| Cezaevi idaresinin karar veya ret yazısı |
| Sağlık raporları ve reçeteler |
| Hükümlü veya tutuklunun kimlik bilgileri ve kurumun adı |
Avukat desteği hangi aşamada gerekir? En çok süreye bağlı ve geri dönüşü zor işlemlerde gerekir. Girişten önce erteleme talebi ve infaz hesabı öne çıkar. Kalan kanun yolları için istinaf ve temyiz ve bireysel başvuru sayfalarımıza bakabilirsiniz.
Girişten sonra disiplin savunması, şikayet, nakil ve açık cezaevi talepleri kritik hale gelir. Hükümlünün avukatıyla görüşmesi kural olarak dinlenemez ve kayda alınamaz (5275 s.K. m.59). Terör ve örgüt suçlarına ilişkin istisnalar kanunda ayrıca düzenlenmiştir.
İnfaz ve Cezaevi Süreçlerinde Hukuki Destek
Erteleme talebi, müddetname kontrolü, disiplin savunması ve infaz hakimliğine şikayet kısa sürelere bağlıdır. Cezaevi sürecinin her aşaması için Ankara ceza avukatı ile iletişime geçebilirsiniz.
Uyarı: Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Avukatlık hizmeti ve danışmanlık ücretlidir. Ücretler TBB Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi altında olmamak üzere belirlenir.
Sık Sorulan Sorular
Cezaevi kuralları nelerdir, nerede yazar?
Cezaevi kuralları 5275 sayılı Kanun ve Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmelik’te yazar. Ziyaret, eşya ve açık cezaevine ayrılma için ayrı yönetmelikler vardır. Kurumlar yalnızca gün, saat ve randevu ayrıntılarını belirler.
Tutuklu ile hükümlü aynı yerde mi kalır?
Hayır. Tutuklular tutukevlerinde veya kapalı cezaevlerinin ayrı bölümlerinde kalır (5275 s.K. m.111). Yetişkin, kadın, genç ve çocuk tutuklular da ayrı yerlerde barındırılır. Tutuklu açık cezaevine gönderilemez.
Cezaevine cep telefonu götürülebilir mi?
Hayır. Açık ve kapalı cezaevlerinde cep telefonu bulundurmak yasaktır. Kapalı cezaevinde görüşme kurum telefonundan, bildirilen numaralarla yapılır. Açık cezaevinde ücretli telefonlarla serbestçe görüşülür.
Kimler doğrudan açık cezaevine gider?
Kasıtlı suçlardan toplam üç yıl, taksirli suçlardan toplam beş yıl veya daha az hapis alanlar doğrudan açık cezaevine gider. Adli para cezasından çevrilen hapis ve tazyik hapsi de burada infaz edilir. Terör, örgüt ve cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ile ikinci kez mükerrirler kapsam dışıdır.
İnfaz hakimliğine şikayet ne kadar sürer?
Şikayet, işlemi öğrenmeden itibaren 15 gün ve her halde 30 gün içinde yapılır. İnfaz hakimi dosya üzerinden bir hafta içinde karar verir. Karara karşı iki hafta içinde ağır ceza mahkemesine itiraz edilir (4675 s.K. m.5 ve m.6).
