Açık Cezaevine Geçiş: Şartlar, İzin ve Çalışma (2026)
Açık cezaevine geçiş iki yoldan olur: doğrudan infaz veya kapalı cezaevinden ayrılma. Kasıtlı suçlardan toplam üç yıl veya daha az ceza alanlar doğrudan açık cezaevine gider. Taksirli suçlarda bu sınır beş yıldır. Kapalıdan geçiş için iyi hal gerekir. Koşullu salıverilmeye yedi yıl veya daha az kalmış olmalıdır. On yıldan az cezada en az bir ay kapalıda geçirilir. On yıl ve üzeri cezada bu süre cezanın onda biridir. Ağırlaştırılmış müebbet hükümlüsü açığa geçemez. Kararı idare ve gözlem kurulu verir. Ret kararına karşı 15 gün içinde infaz hakimliğine şikayet edilir. Hafta sonu izni yoktur, üç ayda bir yedi güne kadar özel izin vardır. İzinden iki günden fazla geç dönmek firar suçudur.
Bir Dilekçe ve Üç Aylık Bekleyiş
Bir anne, oğlunun açık cezaevine ne zaman geçeceğini her ziyarette soruyor. Oğlu dilekçeyi vermiş. Aylar geçiyor, cevap gelmiyor. Sonunda ret kararı tebliğ ediliyor. Gerekçe, süre belgesindeki hatalı bir koşullu salıverilme tarihi.
Bu tür hatalar açığa geçişi aylarca geciktirebilir. Oysa şartlar kanunda ve yönetmelikte açıkça yazılıdır. Bu yazı kimlerin doğrudan açık cezaevine gittiğini, kapalıdan geçiş şartlarını ve izin haklarını anlatır. Ret kararına karşı başvuru yolunu ve firarın ağır sonuçlarını da açıklar.
Açık Cezaevine Geçiş Nedir, Kimler Doğrudan Gider?
5275 s.K. m.14
İki yol: doğrudan veya kapalıdan geçiş
Açık cezaevine geçiş, hükümlünün cezasını firara karşı fiziki engel bulunmayan kurumda çekmesidir. Bu kuruma iki yoldan gidilir. Ceza başından itibaren açık kurumda infaz edilir ya da kapalıdaki hükümlü şartları taşıyınca açığa ayrılır.
Dayanak 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un 14. maddesi ve Açık Ceza İnfaz Kurumlarına Ayrılma Yönetmeliği’dir. Yönetmelik en son 4 Haziran 2025’te değiştirilmiştir. Açık cezaevi yalnızca hükümlüler içindir. Tutuklular kapalı kurumda kalır.
Açık cezaevinde dış güvenlik görevlisi yoktur. Güvenlik, kurum görevlilerinin gözetimiyle sağlanır. Kurum çalışmaya ve meslek edinmeye öncelik verir (m.14/1).
| Konu | Kapalı Cezaevi | Açık Cezaevi |
|---|---|---|
| Telefon | Haftada bir, 10 dakika, belirli yakınlar | Ücretli telefonla serbest görüşme |
| Ziyaret | Kapalı ve açık görüş | Her zaman açık görüş |
| Çalışma | Kurum içinde | Kurum dışında da çalışabilir |
| İzin | Mazeret izni | Düzenli özel izin |
| Cep telefonu | Yasak | Yasak |
Bazı hükümlüler cezaya doğrudan açık cezaevinde başlar (m.14/2). Liste aşağıdadır.
| Doğrudan Açık Cezaevine Gidenler | Açıklama |
|---|---|
| Kasıtlı suçlardan toplam 3 yıl veya daha az hapis | İstisnalar hariç |
| Taksirli suçlardan toplam 5 yıl veya daha az hapis | Ör. trafik kazasında taksirle öldürme veya yaralama |
| Adli para cezası hapse çevrilenler | Ödenmeyen para cezası nedeniyle |
| Tazyik hapsine tabi tutulanlar | İcra ve İflas Kanunu gereğince |
Üç yıl kuralının istisnaları vardır. Terör suçları, örgüt kurma, yönetme ve örgüt üyeliği bu kapsamdadır. Örgüt faaliyeti içinde işlenen suçlar ve cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar da istisnadır. İkinci kez mükerrir olanlar ve koşullu salıverilmesi geri alınanlar da cezaya kapalıda başlar.
Cumhuriyet başsavcılığı hükümlüye gideceği açık kurumu bildirir. Teslim için 10 gün süre verir. Bu sürede teslim olmayan hakkında yakalama emri çıkarılır. Teslim süreci için cezaevine teslim olma yazımıza bakabilirsiniz. Para cezasının hapse çevrilmesi için adli para cezası yazımız yol gösterir.
Kapalıdan Açık Cezaevine Geçiş Şartları
Kapalı cezaevindeki hükümlü üç şartla açığa ayrılabilir (Yönetmelik m.6/1). Cezasının belirli kısmını geçirmiş olmalıdır. İyi halli olmalıdır. Koşullu salıverilme tarihine belirli bir süreden az kalmış olmalıdır.
| Hükümlünün Durumu | Kapalıda Geçirilecek Süre | Koşullu Salıverilmeye Kalan Süre |
|---|---|---|
| Toplam cezası 10 yıldan az | 1 ay ve iyi hal | 7 yıl veya daha az |
| Toplam cezası 10 yıl ve üzeri | Cezanın onda biri ve iyi hal | 7 yıl veya daha az |
| Müebbet hapis | Ayrı süre öngörülmemiş | 5 yıl veya daha az |
| Yüksek güvenlikli kurumda kalan | Cezanın üçte biri iyi halle | 3 yıl veya daha az |
Bazı suçlarda kalan süre şartı daha kısadır (m.6/2). Bu suçlarda hükümlü daha geç açığa geçer.
| Suç | Koşullu Salıverilmeye Kalan Süre |
|---|---|
| Nitelikli hırsızlık, yağma, nitelikli yağma (TCK 142, 148, 149) | 5 yıldan az |
| Uyuşturucu imal ve ticareti, kullanımı kolaylaştırma (TCK 188, 190) | 5 yıldan az |
| Cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı (TCK 102, 103) | 3 yıldan az |
| Eşe karşı kasten öldürme, kasten yaralama ve eziyet | 3 yıldan az |
| Etkin pişmanlıktan yararlanan örgüt mensupları | 2 yıldan az |
| Örgütten ayrıldığı kurulca tespit edilen terör ve örgüt hükümlüleri | 1 yıldan az |
Yönetmelik m.6
Birden fazla cezada en kısa süre esas alınır
Açığa geçiş hesabında cezalar toplanarak infaz ediliyorsa en kısa kalan süreyi gerektiren suç esas alınır. Örneğin cezalardan biri uyuşturucu ticaretinden ise 5 yıl şartı uygulanır.
Koşullu salıverilme tarihinin doğru hesaplanması bu yüzden belirleyicidir. Süre belgesindeki bir hata açığa geçişi aylarca geciktirebilir. Hesap için koşullu salıverilme ve infaz hukuku yazılarımıza bakabilirsiniz. İlgili suçlar için uyuşturucu imal ve ticareti ve hırsızlık suçu yazılarımız da vardır.
Kimler Açık Cezaevine Geçemez?
Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkum olanlar açık cezaevine ayrılamaz (Yönetmelik m.8). Bazı hallerde de geçiş mümkün değildir. Bu hallerin bir kısmı geçicidir.
| Geçişe Engel Hal | Süresi |
|---|---|
| Ağırlaştırılmış müebbet hapis | Kalıcı |
| Toplam beş veya daha fazla hücre cezası | Son hücre cezasının kaldırılmasından itibaren bir yıl |
| Kapalıdan firar edenlerin firardan önce kesinleşmiş cezaları | O cezalar bakımından |
| Açıktan ikinci kez firar edenlerin firardan önceki cezaları | O cezalar bakımından |
| Koşullu salıverilmesi geri alınanların geri alınan cezaları | O cezalar bakımından |
| Başka bir suçtan tutuklanma | Tutukluluk sürdükçe |
| Yaş, sağlık veya bedensel durum nedeniyle çalışamama | Bu durum sürdükçe |
5275 s.K. m.89/2
Disiplin cezası iyi hali bozar
Her disiplin cezası iyi hal değerlendirmesinde dikkate alınır. İyi hal hem açığa geçişin hem de koşullu salıverilmenin şartıdır. Değerlendirme dönemine yakın alınan bir ceza bu yüzden çok pahalıya mal olur.
Disiplin cezasının etkileri için cezaevinde disiplin cezası yazımıza bakabilirsiniz. Tutuklama kararı da geçişi durdurur. Tutukluluğa itiraz için tutuklama, adli kontrol ve itiraz yazımız yol gösterir.
Avukata Sor
Açığa geçiş talebi reddedildiyse veya kapalıya iade kararı verildiyse, 15 günlük şikayet süresi dolmadan süre hesabını bir avukata kontrol ettirin.
Açık Cezaevine Geçiş Başvurusu ve Şikayet
Hükümlü açığa geçiş talebini yazılı dilekçeyle bildirir (Yönetmelik m.10). Şartları kurumun idare ve gözlem kurulu değerlendirir. Şartları taşıyan hükümlü talebi olmasa bile kurulca açığa ayrılabilir.
| Adım | Ne Yapılır? |
|---|---|
| 1. Süreleri kontrol edin | Süre belgesinden koşullu salıverilme tarihini ve açığa ayrılma tarihini öğrenin |
| 2. Dilekçeyi verin | Tercih ettiğiniz açık kurumları ve nakil giderini peşin ödemeyi kabul ettiğinizi yazın |
| 3. Kurul kararını bekleyin | Kararda toplam ceza, koşullu salıverilme ve açığa ayrılma tarihleri ayrı yazılır |
| 4. Başsavcılık kararı | Başsavcılık hükümlünün hangi açık kuruma gideceğine karar verir |
| 5. Ret halinde şikayet | Gerekçeli ret kararına karşı 15 gün içinde infaz hakimliğine başvurun |
Başsavcılık önce ağır ceza merkezinin yargı çevresine bakar. Orada açık kurum varsa hükümlü oraya gönderilir. Yoksa Bakanlık listesindeki bir açık kuruma gönderilir.
Bazı dosyalarda süreç daha uzundur. Toplam on yıl ve üzeri cezalarda kurula Cumhuriyet başsavcısı veya görevlendireceği savcı başkanlık eder. Kasten öldürme, uyuşturucu ticareti, cinsel suçlar, terör ve örgüt suçlarında da kural aynıdır. Bu dosyalarda açığa ayırma kararı infaz hakiminin onayından sonra uygulanır (m.14/4, m.89/3).
4675 s.K. m.5 ve m.6
Ret ve iade kararına karşı 15 gün
Açığa geçiş talebinin reddine karşı infaz hakimliğine şikayet edilir. Kapalı cezaevine iade kararı için de aynı yol açıktır. Süre kararın öğrenilmesinden itibaren 15 gün, her halde verilmesinden itibaren 30 gündür.
İnfaz hakiminin kararına karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde ağır ceza mahkemesine itiraz edilir. Dayanak 4675 sayılı İnfaz Hakimliği Kanunu’nun 5. ve 6. maddeleridir. Olumsuz değerlendirilen hükümlünün yeniden değerlendirilme süresi bir yılı geçemez (5275 s.K. m.89/6).
Hafta Sonu İzni, Özel İzin ve Diğer İzinler
Yetişkin hükümlüler için kanunda “hafta sonu izni” adıyla ayrı bir izin yoktur. Halk arasında bu adla bilinen izin, özel izindir. Hafta sonunda bir gün kurum dışına çıkma imkanı yalnızca çocuk eğitimevlerindeki hükümlüler içindir (5275 s.K. m.51/3-n).
5275 s.K. m.95
Açık cezaevi izin: üç ayda bir, yedi gün
Açık cezaevindeki hükümlüye üç ayda bir, yol hariç yedi güne kadar özel izin verilebilir. Amaç aileyle bağların sürmesi ve dış dünyaya uyumdur. İzin kurum en üst amirinin önerisi ve başsavcılığın onayıyla verilir.
Mesafeye göre ayrıca toplam dört günü geçmeyen yol izni verilir. Hastalık veya doğal afet gibi zorunlu hallerde izinler birleştirilebilir. İzinde geçen süre cezadan sayılır. Görevli refakati aranmaz.
Özel izin bir talep hakkıdır, otomatik değildir. Açığa ayrılmaya hak kazandığı halde kapasite, yaş veya sağlık nedeniyle kapalıda kalan hükümlü de özel izinden yararlanabilir.
| İzin Türü | Şartı | Süresi |
|---|---|---|
| Özel izin (m.95) | Açık cezaevinde bulunmak | Üç ayda bir, yol hariç 7 güne kadar |
| Mazeret izni (m.94) | Cezanın onda birini iyi halle geçirmek. Anne, baba, eş, kardeş veya çocuğun ölümü ya da hayati tehlikeli hastalığı, deprem, yangın gibi felaket | Yol hariç 10 güne kadar |
| İş arama izni (m.96) | En az altı ay kesintisiz kalmak, koşullu salıverilmeye bir ay kalması | Çalışma günlerinde 8 saate kadar |
Telefon ve ziyaret kuralları açık cezaevinde daha esnektir. Ayrıntılar için cezaevinde telefon hakkı ve açık görüş ve kapalı görüş yazılarımıza bakabilirsiniz.
Dışarıda Çalışma ve Denetimli Serbestlik
Açık cezaevindeki hükümlü kurum dışında çalışabilir (5275 s.K. m.30). Çalışma, kurum görevlilerinin gözetiminde yapılır. Amaç meslek edinmek ve topluma uyumdur.
| Kural | Açıklama |
|---|---|
| Kendi işyeri yasak | Kendi veya üçüncü dereceye kadar kan ve kayın hısımlarının işyerinde çalışılamaz |
| Protokol | Çalışma işveren ile kurum arasındaki protokolle düzenlenir |
| Ekip | Hükümlüler en az iki kişilik ekiplerle çalışır, geceleri işyerinde kalamaz |
| Sigorta | Hükümlü sigortalı sayılır, primi çalıştıran kurum öder |
| İşi savsaklamak | İnfaz hakiminin onayıyla kapalı kuruma iade sebebidir |
Hükümlü kendi işyerinde veya hısımının işyerinde çalışırken tespit edilirse kapalıya iade edilir. Bu kural sık ihlal edilir.
İsteyen hükümlü kamu kurumlarının iş alanlarında da çalışabilir. Bu durumda geceleri o kurumda barındırılır. Çalışılan süre denetimli serbestlikle infaz edilecek süreye eklenir (m.30/5). Hükümlü çalıştığı süre kadar erken denetimli serbestliğe geçer.
5275 s.K. m.105/A
Açık cezaevi tahliyenin son durağıdır
Koşullu salıverilmesine bir yıl veya daha az kalan iyi halli hükümlü kalan cezasını dışarıda çekebilir. Bunun için talepte bulunması gerekir. Kararı infaz hakimi verir.
2025 değişikliğiyle bir şart eklendi. Hükümlü, koşullu salıverilmeye kadar geçirmesi gereken sürenin en az onda birini kurumda geçirmelidir. Bu süre en az beş gündür. Sıfır-altı yaş çocuğu olan kadın hükümlülerde kalan süre iki yıldır. Ağır hastalık, engellilik veya ileri yaş nedeniyle hayatını yalnız sürdüremeyenlerde üç yıldır. Şartlar için denetimli serbestlik şartları yazımıza bakabilirsiniz.
Kapalıya İade, Firar ve Avukat Desteği
Bazı hallerde hükümlü idare ve gözlem kurulu kararıyla kapalı cezaevine gönderilir (5275 s.K. m.14/5). Firar eden hükümlü iade edilir. Başka bir suçtan tutuklanan veya kınama dışında kesinleşmiş disiplin cezası alan hükümlü de iade edilir.
Eylem kurum düzeni veya kişi güvenliği için tehlikeliyse ceza kesinleşmeden de iade yapılabilir. Açık kurum şartlarına uyamayan hükümlü kurul kararı ve infaz hakiminin onayıyla iade edilir. Yeni bir mahkumiyetle kalan süre sınırı aşılırsa da hükümlü kapalıya döner.
TCK m.292, 5275 s.K. m.97
İzinden dönmemek firar suçudur
İzinden hiç dönmeyen veya iki günden fazla geç dönen hükümlü hakkında hükümlünün kaçması suçu uygulanır. Cezası altı aydan bir yıla kadar hapistir. Bu hükümlüye bir daha özel izin verilmez. İki gün veya daha az gecikmede disiplin işlemi yapılır.
Salgın hastalık, doğal afet, savaş veya seferberlik nedeniyle dönemeyene ceza verilmez. Hastalık gibi zorunlu bir nedenle dönemeyen hükümlü izin belgesiyle bulunduğu yerin başsavcılığına başvurmalıdır. Suçun ayrıntısı için firar suçu yazımıza bakabilirsiniz. Başkasının yerine cezaevine girmek de ayrı bir suçtur. Bunun için başkası yerine cezaevine girme yazımıza bakabilirsiniz.
Kapalıya iade kalıcı değildir (Yönetmelik m.13). Disiplin cezası kaldırılınca hükümlü diğer şartları taşıyorsa yeniden açığa ayrılabilir. İlk kez firar edip yakalanan hükümlü de hücre cezası kalktıktan sonra dönebilir. Bunun için bir daha firar etmeyeceği değerlendirilmelidir. İkinci firarda bu imkan kalmaz.
| Görüşmeye Gelirken Yanınızda Bulunsun |
|---|
| Mahkumiyet ilamı ve varsa toplama kararı |
| Kurumdan alınan süre belgesi (müddetname) |
| İdare ve gözlem kurulunun ret veya iade kararının tebliğ edilen örneği |
| Varsa disiplin cezası kararları ve kaldırılma tarihleri |
| Eğitim, iyileştirme ve iş programlarına ait sertifika veya yazılar |
Avukat desteği hangi aşamada gerekir? Açığa geçiş dilekçesini hükümlü kendisi verebilir. Avukat, süre hesabında hata olduğunda, talep reddedildiğinde veya iade kararı verildiğinde gerekir. İzin dönüşünde firar soruşturması başladığında da destek önemlidir. Şikayeti hükümlünün eşi, anne ve babası, ayırt etme gücüne sahip çocuğu, kardeşi veya müdafii de yapabilir. Genel çerçeve için ceza hukuku sayfamıza ve cezaevi kuralları rehberimize bakabilirsiniz.
Açık Cezaevi ve İzin Uyuşmazlıklarında Hukuki Destek
Süre belgesindeki hata, ret ve iade kararları ile firar soruşturmaları tahliye tarihini doğrudan etkiler. İnfaz hakimliği şikayeti, ağır ceza itirazı ve firar savunması için Ankara ceza avukatı ile iletişime geçebilirsiniz.
Uyarı: Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Avukatlık hizmeti ve danışmanlık ücretlidir. Ücretler TBB Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi altında olmamak üzere belirlenir.
Sık Sorulan Sorular
Açık cezaevine geçiş için kaç ay yatmak gerekir?
Toplam cezası on yıldan az olan hükümlü bir ayını kapalıda geçirmelidir. On yıl ve üzeri cezada bu süre cezanın onda biridir. Ayrıca iyi hal ve koşullu salıverilmeye yedi yıl veya daha az kalması gerekir. Bazı suçlarda kalan süre şartı daha kısadır.
3 yıl hapis cezası alan doğrudan açık cezaevine mi gider?
Kasıtlı suçlardan toplam üç yıl veya daha az hapis alan cezasını doğrudan açık cezaevinde çeker. Terör ve örgüt suçları, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ve ikinci kez mükerrirlik bu kuralın dışındadır. Başsavcılık teslim için 10 gün süre verir.
Açık cezaevinde hafta sonu eve gidilebilir mi?
Yetişkinler için kanunda hafta sonu izni adıyla bir izin yoktur. Halk arasında bu adla bilinen izin özel izindir. Açık cezaevindeki hükümlüye üç ayda bir, yol hariç yedi güne kadar özel izin verilebilir.
Açık cezaevine geçiş talebim reddedildi, ne yapabilirim?
Ret kararı gerekçeli olarak tebliğ edilir. Öğrenmeden itibaren 15 gün içinde infaz hakimliğine şikayet edebilirsiniz. İnfaz hakiminin kararına karşı iki hafta içinde ağır ceza mahkemesine itiraz edilir. Yeniden değerlendirme süresi bir yılı geçemez.
Açık cezaevinden izinden dönmezse ne olur?
İzinden dönmeyen veya iki günden fazla geç dönen hükümlü hakkında hükümlünün kaçması suçu uygulanır. Cezası altı aydan bir yıla kadar hapistir. Hükümlü kapalıya gönderilir ve bir daha özel izin alamaz.
Cezaevi Rehberinin Diğer Bölümleri
Tüm süreci tek sayfada görmek için: Cezaevi Kuralları: Açık ve Kapalı Cezaevi Rehberi
