İstinaf ve Temyiz (Yargıtay) Başvuruları: Süre, Şartlar ve Emsal Kararlar 2026
İstinaf ve temyiz, ceza davalarında hükme karşı başvurulan olağan kanun yollarıdır. İstinaf (CMK 272-285), ilk derece mahkemesinin hükmüne karşı bölge adliye mahkemesine (BAM) yapılır; başvuru süresi hükmün açıklanmasından itibaren 7 gündür. Temyiz (CMK 286-307) ise istinaf mahkemesinin hükmüne karşı Yargıtay’a yapılır; başvuru süresi hükmün tebliğinden itibaren 2 haftadır. İstinaf hem maddi olay hem hukuki denetim yapar; temyiz yalnızca hukuki denetim yapar. 15 yıl ve daha fazla hapis cezası resen istinaf incelemesine tabidir. 5 yıl veya daha az hapis cezasına ilişkin istinafın esastan reddi kararları kural olarak temyiz edilemez. İstinaf ve temyizde aleyhe değiştirme yasağı geçerlidir: yalnızca sanık lehine başvurulmuşsa ceza artırılamaz. Yanlış mercie verilen dilekçe başvuru hakkını düşürmez; süresi içinde verilmişse geçerlidir. İstinaf mahkemesi; esastan ret, düzelterek ret, hükmün kaldırılarak yeniden hüküm kurma veya bozma kararı verebilir. Yargıtay; onama, bozma veya düzelterek onama kararı verebilir.
İstinaf ve Temyiz Nedir? Temel Farklar
İstinaf ve Temyiz Nedir? Temel Farklar
Ceza davanızda mahkumiyet kararı verildi. Kararın hatalı olduğunu düşünüyorsunuz. İşte bu noktada iki olağan kanun yolu devreye girer: önce istinaf, ardından temyiz. İstinaf ilk derece mahkemesinin hükmünü hem maddi olay hem de hukuk yönünden denetlerken, temyiz yalnızca hukuka uygunluğu inceler.
| Ölçüt | İstinaf (CMK 272-285) | Temyiz (CMK 286-307) |
|---|---|---|
| İnceleme mercii | Bölge adliye mahkemesi (BAM) | Yargıtay |
| Başvuru süresi | Hükmün açıklanmasından itibaren 7 gün | Hükmün tebliğinden itibaren 2 hafta (15 gün) |
| İnceleme kapsamı | Hem maddi olay hem hukuki denetim (delil değerlendirmesi dahil) | Yalnızca hukuki denetim (maddi olay incelemez) |
| Duruşma | Gerekirse duruşma açabilir | Dosya üzerinden inceleme (duruşma istisna) |
| Sıra | İlk başvurulur (birinci aşama) | İstinaftan sonra başvurulur (ikinci aşama) |
| Aleyhe değiştirme yasağı | Geçerli | Geçerli |
Kanunun güncel metnini mevzuat.gov.tr üzerindeki 5271 sayılı CMK kaynağından inceleyebilirsiniz.
İstinaf Başvurusu: Süre, Şartlar ve Süreç
| Konu | Açıklama |
|---|---|
| Süre | Hükmün açıklanmasından itibaren 7 gün; yoklukta verilmişse tebliğden itibaren 7 gün |
| Başvuru mercii | Kararı veren ilk derece mahkemesine dilekçe veya zabıt katibine beyanda bulunarak |
| Kim başvurabilir? | Sanık, müdafi, katılan, katılan vekili, sanığın yasal temsilcisi, eşi, C. Savcısı |
| Gerekçe zorunluluğu | İstinaf dilekçesinde neden belirtilmesi zorunlu değildir; ancak gerekçeli başvuru çok daha etkilidir |
| İstinafa tabi olmayan hükümler | 3.000 TL ve altı adli para cezasına ilişkin hükümler, üst sınırı 500 günü aşmayan adli para cezasını gerektiren suçlardaki beraat hükümleri |
| Resen istinaf | 15 yıl ve daha fazla hapis cezası içeren hükümler BAM tarafından kendiliğinden incelenir |
Ankara Ceza Avukatı Desteği
İstinaf ve temyiz başvuruları, ceza davanızın sonucunu değiştirebilecek son fırsattır. Süre kaçırılırsa veya gerekçe yetersiz kalırsa hak kaybı kalıcı olur. Bu kritik süreçte uzman ceza avukatı desteği alın.
Temyiz Başvurusu: Süre, Şartlar ve Süreç
| Konu | Açıklama |
|---|---|
| Süre | BAM hükmünün tebliğinden itibaren 2 hafta (15 gün) |
| Başvuru mercii | İstinaf mahkemesinin (BAM) bulunduğu yerdeki bölge adliye mahkemesi başkanlığı |
| Gerekçe zorunluluğu | Zorunlu: temyiz dilekçesinde kararın hangi sebeple temyiz edildiği açıkça belirtilmelidir |
| Kim başvurabilir? | Sanık, müdafi, katılan, katılan vekili, sanığın yasal temsilcisi, eşi, C. Savcısı |
| İnceleme yöntemi | Dosya üzerinden; istisnai hallerde duruşma açılabilir |
| Yanlış merci | Süresi içinde yanlış mercie verilen dilekçe geçerlidir; mercii derhal yetkili mahkemeye gönderir (CMK 264) |
Temyiz başvurusunda gerekçe zorunluluğu kritiktir: istinafta gerekçe belirtilmese bile inceleme yapılırken, temyizde gerekçesiz başvuru reddedilebilir. Gerekçe; hukuka aykırılığın ne olduğu, hangi delil değerlendirmesinin veya hukuk kuralının yanlış uygulandığı somut biçimde belirtilmelidir.
Temyiz Edilemeyen Kararlar
CMK 286/2’ye göre aşağıdaki BAM kararları temyiz edilemez ve istinaf aşamasında kesinleşir.
| Temyiz Edilemeyen Karar |
|---|
| 5 yıl veya daha az hapis cezasına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine dair BAM kararları |
| 5 yıl veya daha az hapis cezasını artırmayan BAM kararları |
| Miktarı ne olursa olsun adli para cezasına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine dair kararlar |
| Üst sınırı 2 yıl hapis cezasını gerektiren suçlara ilişkin her türlü BAM kararları (ilk defa BAM’ca verilen mahkumiyet hariç) |
| Yalnızca müsadereye ilişkin ilk derece mahkemesi kararlarıyla ilgili istinafın esastan reddi |
| 10 yıl veya daha az hapis cezasını gerektiren suçlarda beraat kararlarına karşı istinafın esastan reddi |
| Düşme, ceza verilmesine yer olmadığı, güvenlik tedbirine ilişkin kararlarla ilgili istinafın esastan reddi |
Bu listedeki kararlar için olağan kanun yolu kapanmıştır; yalnızca olağanüstü kanun yolları (Yargıtay C. Başsavcılığı’nın kanun yararına bozma istemi veya yargılamanın yenilenmesi) gündeme gelebilir.
Aleyhe Değiştirme Yasağı ve Resen İnceleme
| Konu | İstinaf | Temyiz |
|---|---|---|
| Aleyhe değiştirme yasağı | Yalnızca sanık lehine başvurulmuşsa ceza artırılamaz (CMK 283) | Yalnızca sanık lehine başvurulmuşsa ceza artırılamaz (CMK 307/4) |
| Resen inceleme | 15 yıl+ hapis cezaları kendiliğinden incelenir | Temyiz dilekçesindeki gerekçelerle sınırlı; ancak hukuka aykırılık açıkça görülürse resen bozabilir |
| Savcı başvurusu | Sanık lehine de başvurabilir | Sanık lehine de başvurabilir |
İstinaf ve Temyiz Sonuçları: Hangi Kararlar Verilir?
| İstinaf Mahkemesi (BAM) Kararları | Temyiz Mahkemesi (Yargıtay) Kararları |
|---|---|
| Esastan ret: Hüküm hukuka uygun, başvuru reddedilir | Onama: BAM kararı hukuka uygun, karar kesinleşir |
| Düzelterek esastan ret: Hukuka aykırılık var ama yeniden yargılama gerektirmez; düzeltilir | Düzelterek onama: Hukuka aykırılık var ama düzeltilerek onanır |
| Hükmün kaldırılarak yeniden hüküm kurma: BAM kendisi hüküm kurar | Bozma: Karar bozulur, dosya BAM’a veya ilk derece mahkemesine gönderilir |
| Bozma: Dosyayı ilk derece mahkemesine gönderir | – |
Emsal Yargıtay Kararları
Emsal Yargıtay Kararları
Aşağıdaki emsal kararlar, istinaf ve temyiz başvurularının uygulamadaki sınırlarını somut biçimde göstermektedir.
Sanık atanan müdafiden habersizse süre müdafiye değil sanığa tebliğle başlar
Zorunlu müdafi atandığından habersiz sanık hakkında istinaf ve temyiz süresi, kararın müdafiye tefhim veya tebliğ edildiği tarihten değil, sanığın hükmü öğrenmesi veya tebellüğ etmesi ile başlar. Ceza Genel Kurulu; zorunlu müdafi atandığı bilgisinin sanığa verilmemesinin savunma hakkının ihlali niteliğinde olduğunu ve süre hesabında sanığın öğrenme tarihinin esas alınması gerektiğini belirtmiştir.
BAM, sanık aleyhine hak yoksunluğu ekleyecekse duruşma açmalıdır
BAM’ın duruşma açmaksızın dosya üzerinden incelemeyle sanık aleyhine hak yoksunluğu eklemek suretiyle düzelterek esastan ret kararı verdiği olayda Ceza Genel Kurulu; CMK 280/1-d maddesi kapsamına girmeyen bir konuda duruşma açılmaksızın sanık aleyhine düzeltme yapılamayacağını, hak yoksunluğu eklenmesi için CMK 280/1-g uyarınca duruşma açılıp delillerin değerlendirilmesi gerektiğini belirterek hükmü bozmuştur.
Süresinde yanlış mahkemeye verilen temyiz dilekçesi hak kaybına yol açmaz
Sanık müdafisinin temyiz dilekçesini ilk derece mahkemesine verdiği ancak dilekçenin BAM’a süresinde ulaşmadığı olayda Yargıtay 4. Ceza Dairesi; CMK 264 uyarınca başvuru hakkının süresi içinde kullanılmış olduğunu, yanlış mercie verilmiş olmasının başvuranın hakkını düşürmeyeceğini belirterek temyiz incelemesinin yapılması gerektiğine karar vermiştir.
Yalnızca sanık başvurmuşsa ceza artırılamaz
Yalnızca sanık müdafisinin istinaf başvurusu üzerine BAM’ın sanık aleyhine cezayı artırdığı olayda Yargıtay 1. Ceza Dairesi; CMK 283 uyarınca aleyhe değiştirme yasağının geçerli olduğunu, yalnızca sanık lehine başvurulmuşsa cezanın artırılamayacağını, ancak C. Savcısı da başvurmuşsa bu yasağın uygulanmayacağını belirterek hükmü bozmuştur.
Temyiz gerekçesi belirtilmezse başvuru reddedilebilir
Sanık müdafisinin temyiz dilekçesinde “kararın bozulmasını talep ederiz” dışında hiçbir gerekçe belirtmediği olayda Yargıtay 3. Ceza Dairesi; CMK 295/1 uyarınca temyiz başvurusunda hükmün hangi sebeple temyiz edildiğinin açıkça belirtilmesi gerektiğini, gerekçesiz dilekçenin usulüne uygun temyiz başvurusu sayılamayacağını belirterek başvuruyu reddetmiştir.
Pratik Rehber: Başvuruyu Nasıl Güçlendirirsiniz?
| Adım | Açıklama |
|---|---|
| 1. Süreyi kaçırmayın | İstinaf 7 gün, temyiz 2 hafta. Yoklukta verilen kararlarda süre tebliğle başlar. Süre kaçırılırsa olağan kanun yolu kapanır. |
| 2. Gerekçenizi somutlaştırın | Hangi delilin yanlış değerlendirildiğini, hangi hukuk kuralının hatalı uygulandığını, hangi usul kuralının ihlal edildiğini açıkça belirtin. “Kararın bozulmasını talep ederiz” yeterli değildir. |
| 3. Emsal kararları kullanın | Benzer konulardaki Yargıtay ve AYM kararlarına atıfta bulunun; bu, dilekçenize hukuki ağırlık katar. |
| 4. Mutlak bozma nedenlerini kontrol edin | Mahkemenin görevsiz olması, savunma hakkının kısıtlanması, son sözün verilmemesi gibi CMK 289’daki mutlak bozma nedenlerini gözden geçirin. |
| 5. Temyiz edilebilirliği doğrulayın | CMK 286/2’deki listeyi kontrol edin; kararınız temyiz edilemeyenler arasındaysa olağanüstü kanun yollarını değerlendirin. |
Avukat’a Sor
İstinaf ve temyiz başvuruları, süresi içinde somut gerekçeyle yapılmalıdır. Doğru strateji, güçlü gerekçe ve emsal kararlara dayanan başvuru sonuç değiştirir. Durumunuzu bir ceza avukatıyla değerlendirin.
Sık Sorulan Sorular
İstinaf başvuru süresi kaç gündür?
Hükmün açıklanmasından (tefhiminden) itibaren 7 gündür. Hüküm yokluğunuzda açıklanmışsa süre tebliğle başlar. 15 yıl ve üzeri hapis cezaları başvuru yapılmasa da resen istinaf incelemesine tabidir.
Temyiz başvuru süresi kaç gündür?
BAM hükmünün tebliğinden itibaren 2 hafta (15 gün). Temyiz dilekçesinde kararın hangi sebeple temyiz edildiği açıkça belirtilmelidir; gerekçesiz başvuru reddedilebilir.
Hangi kararlar temyiz edilemez?
5 yıl veya daha az hapis cezasına karşı istinafın esastan reddine dair BAM kararları, adli para cezasına karşı esastan ret kararları, üst sınırı 2 yıl hapis gerektiren suçlara ilişkin her türlü BAM kararları ve bazı beraat/düşme kararları temyiz edilemez. Bu kararlar istinafla kesinleşir.
Yalnızca sanık başvurmuşsa ceza artırılır mı?
Hayır. Hem istinafta hem temyizde aleyhe değiştirme yasağı geçerlidir. Yalnızca sanık veya müdafi başvurmuşsa ceza artırılamaz. Ancak C. Savcısı veya katılan da başvurmuşsa bu yasak uygulanmaz.
Yanlış mahkemeye başvuru hakkımı kaybettirir mi?
Hayır. CMK 264 uyarınca süresi içinde yanlış mercie verilen dilekçe geçerlidir. Yetkili olmayan mercii, dilekçeyi derhal görevli mahkemeye gönderir. Başvuru hakkınız korunur.
