Sosyal Medya Üzerinden İşlenen Bilişim Suçları

Sosyal Medya Nedir?

• Ağlarda ve sanal topluluklarda fikir ve bilgi yaratmak, değiş tokuş etmek ve paylaşmak için internet ve bilgisayar tabanlı teknolojileri kullanan bir sosyal etkileşim biçimidir. İnsanların birbirleriyle paylaşımda bulunmalarına ve bağlantı kurmalarına olanak tanıyan çeşitli çevrimiçi platformları tanımlamak için kullanılan bir terimdir. En bilinen sosyal medya platformları; Facebook, X, LinkedIn ve Instagram’dır.

Bilişim Nedir?

• Bilişim, elektronik sistemlerin hepsini kapsayan bir üst terimdir. Kısaca, bilgi ve teknolojinin bitlikte kullanılarak üretilen sonuçlar olarak tarif edilebilir. Yine her türlü bilgi ve verinin elektronik bilgi işlem araçlarıyla işlenmesini ve değerlendirme tekniklerini konu alan bilim şeklinde de tanımlanabilmektedir.

Bilişim Hukuku Nedir?

• Her türlü bilgi ve teknolojinin kötüyle kullanımı ile insanlara zarar verilmesini önlemek amacıyla ortaya çıkmış olan bir hukuk dalı şeklinde tanımlanabilir. Kısacası, TCK’de yer alan her türlü suç tipinin iletişim teknolojileri kullanarak işlenmesi bilişim hukukunun konusunu oluşturur.

Bilişim Suçu Nedir?

• Bilgileri otomatik işleme tabi tutan veya verilerin nakline yarayan bir sistemde gayri kanuni, gayri ahlaki veya yetki dışı gerçekleştirilen her türlü davranış, bilgisayar ve iletişim teknolojileri kullanılarak işlenen suçlar olarak tanımlanabilir. ÖR: sosyal medya platformları kullanılarak işlenen suçlar.

Sosyal Medya Üzerinden İşlenen Bilişim Suçları Nelerdir?

• Hakaret
  • TCK m.125: Bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat eden veya sövmek suretiyle bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığına saldıran kişi, üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır.
  • Günümüzde pek çok kişi rutin günlük hayatında hakaret suçunu işlemekten kendini alıkoyabilirken, sosyal medya uygulamalarında işbu suçu işlemekten kendilerini alıkoyamamaktadırlar. Özellikle toplum tarafından tanınmış insanların zıt fikirlerine karşı toplum, şikayetlerini sosyal medya uygulamalarından dile getirmektedirler, ancak bazı durumlarda bu zıt fikirlere karşı verilen tepkinin dozu ayarlanamamakta ve bu kişiler her gün binlerce hatta on binlerce hakaret almaktadır. Bununla birlikte hakaret suçunun alenen işlenmesi halinde ise hükmedilen ceza altıda biri oranında artırılmaktadır, sosyal medya platformlarından hakaret suçunun işlenmesi ise açık bir profile sahip olunması halinde alenen işlenen suç kategorisine girmektedir.

• Tehdit
  • TCK m.106: Bir başkasını, kendisinin veya yakınının hayatına, vücut veya cinsel dokunulmazlığına yönelik bir saldırı gerçekleştireceğinden bahisle tehdit eden kişi, altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
  • Bu suç, kişilerin bağımsız ve özgürce karar verme hürriyetini korumaktadır. Hiçbir baskı altında kalmadan kendi hür iradesiyle karar verebilecek bir kişinin, korkutularak kararları etkilenmek istenmektedir. Bu nedenle bu suçun kanunlarda düzenlenmesiyle elde edilmek istenen sonuç kişilerin özgürce karar almalarını, huzur ve sükûn içinde hayatlarına devam edebilmelerini sağlamaktır.
  • Nitekim bu suçun da sosyal medya aracılığıyla işlenmesi, yüz yüze işlenmesinden çok daha kolaydır. Aynı zamanda insanlar sosyal medya hesaplarında kendi isimleri kullanmadan anonim hesaplar oluşturup yahut başka bir suçun konusunu oluşturan başka bir insanın bilgilerini elde edip bu bilgileri kopyalayıp sahte hesaplar aracılığıyla bu suçu işlemektelerdir. Suçun bu şekilde işlenmesi sebeplerinden en bilineni ise, suç işleyen kişilerin kendi kimlik bilgilerinin öğrenilemeyeceği düşüncesiyle suçun unsurlarının oluşmayacağı kanaatinden kaynaklanmaktadır. Ancak günümüz teknoloji koşullarının gelişmesiyle birlikte artık kişinin anonim ya da sahte (fake) hesap kullanmasının kişinin kimliğinin bulunamayacağı sonucunu doğurmadığı çok açıktır.

• Kişilerin Huzurunu ve Sükununu Bozma Suçu
  • TCK m.123: Sırf huzur ve sükunu bozmak maksadıyla bir kimseye ısrarla; telefon edilmesi, gürültü yapılması ya da aynı maksatla hukuka aykırı başka bir davranışta bulunulması halinde, mağdurun şikâyeti üzerine faile üç aydan bir yıla kadar hapis cezası verilir.
  • Bu suçun işlenmesinde asıl nokta, Kanun maddesinde ifade edilen eylemlerin başka bir suçu oluşturmamasıdır. Nitekim bir kimseyi ısrarla arayıp ona hakaret etmek yahut onu tehdit etmek artık suçu TCK m.123 kapsamından çıkartıp TCK m.125 yahut m.106 kapsamına sokacaktır. Bunun sebebi bu suçun genel ve tanımlayıcı bir suç sayılmasıdır, bu sebeple gerçek içtima hükümleri uygulanmayacaktır. İlgili suçun belirli bir kişiye karşı sosyal medya platformu üzerinden işlenmesi halinde ise işlenen suç bilişim sistemleri kullanılarak işlenen bir suç halinde gelmektedir.

• Cinsel Taciz
  • TCK m.105: Bir kimseyi cinsel amaçlı olarak taciz eden kişi hakkında, mağdurun şikâyeti üzerine, üç aydan iki yıla kadar hapis cezasına veya adli para cezasına, fiilin çocuğa karşı işlenmesi halinde altı aydan üç yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. Aynı maddenin ikinci fıkrasının (d) bendinde ise ‘’Posta ve elektronik haberleşme araçlarının sağladığı kolaylıktan faydalanmak suretiyle…işlenmesi halinde yukarıdaki fıkraya göre verilecek ceza yarı oranında artırılır.’’ İfadelerine yer verilmiştir.
  • İşbu suçun meydana gelmesi için Yargıtay gözettiği en mühim unsur bedensel temasın gerçekleşmemiş olmasıdır. Nitekim bedensel temasın gerçekleşmesi halinde işlenen suç artık cinsel taciz niteliğinden çıkıp başka suçların kapsam alanına dahil olmaktadır.
  • İlgili maddede belirtilen ‘’elektronik haberleşme araçları’’ ifadesinin kapsamına internet bağlantısı da girmektedir. Bu sebeple sosyal medya araçlarının kullanılmasıyla bu suçun işlenmesi halinde Kanun ceza oranında bir artırım öngörmüştür.

• Israrlı Takip
  • TCK m.123/A: Israrlı bir şekilde; fiziken takip etmek ya da haberleşme ve iletişim araçlarını, bilişim sistemlerini veya üçüncü kişileri kullanarak temas kurmaya çalışmak suretiyle bir kimse üzerinde ciddi bir huzursuzluk oluşmasına ya da kendisinin veya yakınlarından birinin güvenliğinden endişe duymasına neden olan faile altı aydan iki yıla kadar hapis cezası verilir.
  • İlgili suçun vuku bulması açısından en önemli kriterler, birden fazla yani ısrarlı bir şekilde vuku bulması ve mağdurda rahatsızlığa sebebiyet vermesidir. İlgili suçun konusu bireyin özel hayatı ve hürriyetinin korunmasıdır.
  • İlgili suçun tanımlandığı TCK m.123/A maddesi içerisinde direkt olarak suçun işlenebileceği şekiller ele alınmıştır ve işbu maddede ‘’…haberleşme ve iletişim araçlarını, bilişim sistemlerini… kullanarak…’’ ifadelerine yer verilmiştir. Dolayısıyla bu suçun sosyal medya aracılığıyla işlenmesiyle de suçun oluştuğu kanun koyucu tarafından spesifik olarak belirtilmiştir. Nitekim bu belirleme yapılmasaydı dahi ilgili suçun sosyal medya platformları kullanılarak işlenilmesi halinde bilişim suçu olduğu kabul edilmelidir.

• Müstehcenlik
  • TCK m.226:(1) a) Bir çocuğa müstehcen görüntü, yazı veya sözleri içeren ürünleri veren ya da bunların içeriğini gösteren, okuyan, okutan veya dinleten,
    • b) Bunların içeriklerini çocukların girebileceği veya görebileceği yerlerde ya da alenen gösteren, görülebilecek şekilde sergileyen, okuyan, okutan, söyleyen, söyleten,
    • c) Bu ürünleri, içeriğine vakıf olunabilecek şekilde satışa veya kiraya arz eden,
    • d) Bu ürünleri, bunların satışına mahsus alışveriş yerleri dışında, satışa arz eden, satan veya kiraya veren,
    • e) Bu ürünleri, sair mal veya hizmet satışları yanında veya dolayısıyla bedelsiz olarak veren veya dağıtan,
    • f) Bu ürünlerin reklamını yapan,
    • Kişi, altı aydan iki yıla kadar hapis ve adlî para cezası ile cezalandırılır.
  • (3) Müstehcen görüntü, yazı veya sözleri içeren ürünlerin üretiminde çocukları, temsili çocuk görüntülerini veya çocuk gibi görünen kişileri kullanan kişi, beş yıldan on yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. Bu ürünleri ülkeye sokan, çoğaltan, satışa arz eden, satan, nakleden, depolayan, ihraç eden, bulunduran ya da başkalarının kullanımına sunan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.
  • (4) Şiddet kullanılarak, hayvanlarla, ölmüş insan bedeni üzerinde veya doğal olmayan yoldan yapılan cinsel davranışlara ilişkin yazı, ses veya görüntüleri içeren ürünleri üreten, ülkeye sokan, satışa arz eden, satan, nakleden, depolayan, başkalarının kullanımına sunan veya bulunduran kişi, bir yıldan dört yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.(5) Üç ve dördüncü fıkralardaki ürünlerin içeriğini basın ve yayın yolu ile yayınlayan veya yayınlanmasına aracılık eden ya da çocukların görmesini, dinlemesini veya okumasını sağlayan kişi, altı yıldan on yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.

• İlgili suçun belirlendiği TCK m.226’nın (5)’inci fıkrasında ‘’Üç ve dördüncü fıkralardaki ürünlerin içeriğini basın ve yayın yolu ile yayınlayan ve yayınlanmasına aracılık eden…’’ ifadelerine yer verilmiştir. Yine aynı Kanunun m.6 (g) bendinde ‘’Basın ve yayın yolu deyiminden; her türlü yazılı, görsel, işitsel ve elektronik kitle iletişim aracıyla yapılan yayınlar,’’ ifadelerine yer verilmiştir. Ezcümle sosyal medya platformlarının, elektronik kitle iletişim araçları aracılığıyla kullanılan uygulamalar olmaları sebebiyle sosyal medya platformlarından bu suçun işlenilmesinin mümkün olduğu sonucuna ulaşılabilmektedir.

• Bununla birlikte yukarıda belirtilen suçların dışında sosyal medya aracılığıyla işlenen başka suç tipleri de mevcuttur. Örnek verecek olursak; bir kişinin sosyal medya hesabının kopyalanıp kullanılması durumunda: TCK m.268- Başkasına ait kimlik bilgilerinin kullanılması, TCK m.134- Özel hayatın gizliliğini ihlal, TCK m.136,137- Verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme, TCK m.135- Kişisel verilerin kaydedilmesi suçları vuku bulmaktadır.

Sonuç olarak; sosyal medya, sanal topluluklar ve ağlarda bilgi ve fikir yaratmak, paylaşmak ve değiş tokuş etmek için internet ve bilgisayar tabanlı teknolojileri kullanan bir sosyal etkileşim biçimidir. Bilişim ise elektronik sistemlerin hepsini kapsayan bir üst terimdir. Bilgisayar ve iletişim teknolojileri kullanılarak işlenen suçlar ise bilişim suçlarını oluşturmaktadır, bu şekilde işlenen suçlara karşı toplumu korumak amacıyla ortaya çıkmış hukuk dalı ise Bilişim Hukuku olarak adlandırılmaktadır. Günümüz teknolojik gelişmeleriyle birlikte çoğu suçun elektronik sistemler aracılığıyla işlenmesi mümkün hale gelmiştir. Bununla birlikte özellikle hakaret, tehdit, kişilerin huzur ve sükununu bozma, cinsel taciz, ısrarlı takip, müstehcenlik gibi suçların işlenme alanı sosyal medyanın yaygın kullanımıyla epeyce artmıştır. Nitekim bu suçlar dışında da sosyal medya aracılığıyla işlenen birçok suç tipi bulunmaktadır.

Stj. Av. Ahmet Eser AKÇAL

KAYNAKÇA

-Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu- Bilişim Hukuku ve Bilişim Suçu

-Bilişim Hukuku Sosyal Medya- Av. Batuhan DEMİRCAN, Av. Ahmet YONGALI

-Cinsel Taciz Suçu- Prof. Dr. Mehmet Emin Artuk

-DergiPark Akademik

-TCK ve ilgili mevzuat, Vikipedi