Rekabet Yasağı Sözleşmesi: Geçerlilik Şartları, İhlali ve 2025 İçtihadı Birleştirme Kararı
Rekabet yasağı sözleşmesi, işçinin iş sözleşmesi sona erdikten sonra işverenle rekabet etmemeyi yazılı olarak üstlenmesidir (TBK m.444). Geçerlilik için üç koşul birlikte aranır: yazılı şekil, işçinin müşteri çevresi veya üretim sırlarına ya da işverenin işleri hakkında bilgilere erişimi ve bu bilgilerin kullanılmasının işverene önemli zarar verecek nitelikte olması. Yasak; yer, zaman ve işlerin türü bakımından sınırlanmak zorundadır ve özel durumlar dışında iki yılı aşamaz. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu 13.06.2025 tarihli, 2023/1 E., 2025/3 K. sayılı kararıyla bu davalarda görevli mahkemenin asliye ticaret mahkemesi olduğunu kesin olarak hükme bağlamıştır.
Rekabet Yasağı Sözleşmesi Nedir?
Rekabet yasağı sözleşmesi, fiil ehliyetine sahip işçinin, iş sözleşmesi sona erdikten sonra işverenle herhangi bir biçimde rekabet etmekten, özellikle kendi hesabına rakip bir işletme açmaktan, rakip işletmede çalışmaktan veya rakip işletmeyle menfaat ilişkisine girmekten kaçınmayı yazılı olarak üstlenmesidir. Düzenleme 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.444-447 arasında yer alır. Kayıt, iş sözleşmesinin içinde bir madde olarak veya ayrı bir sözleşmeyle kararlaştırılabilir; iş ilişkisinin genel çerçevesi için iş sözleşmesi ana yazımıza bakınız.
Geçerlilik Şartları (TBK 444)
| Şart | Açıklama |
|---|---|
| Yazılı şekil | Geçerlilik koşuludur; sözlü rekabet yasağı bağlamaz |
| Bilgiye erişim | İşçi; müşteri çevresi, üretim sırları veya işverenin işleri hakkında bilgi edinme imkanına sahip olmalı |
| Önemli zarar ihtimali | Bu bilgilerin kullanılması işverene önemli zarar verecek nitelikte olmalı; işveren bunu objektif verilerle ispatlamalı |
| Fiil ehliyeti | İşçi tam fiil ehliyetine sahip olmalı |
Sıradan bir pozisyonda çalışan, ticari sırlara ve müşteri portföyüne erişimi olmayan işçiye imzalatılan rekabet yasağı, kağıt üzerinde ne yazarsa yazsın geçersizdir. Yargıtay “önemli zarar” koşulunu titizlikle denetler.
Yer, Zaman ve Konu Sınırlaması (TBK 445)
Rekabet yasağı, işçinin ekonomik geleceğini hakkaniyete aykırı biçimde tehlikeye düşürecek şekilde yer, zaman ve işlerin türü bakımından uygun olmayan sınırlamalar içeremez; süresi özel durum ve koşullar dışında iki yılı aşamaz. Hakim, aşırı nitelikteki yasağı bütün durum ve koşulları serbestçe değerlendirerek kapsam veya süre bakımından sınırlayabilir (m.445/2). Yasak, işçinin fiilen yaptığı işle doğrudan ilgili faaliyetlerle sınırlı tutulmalıdır.
Avukata Sor
Rekabet Yasağı Uyuşmazlıkları ve benzeri uyuşmazlıklarda durumunuzu bir avukatla değerlendirin; her dosya kendi delil durumuna göre incelenir.
İhlalin Sonuçları ve Cezai Şart (TBK 446)
Yasağa aykırı davranan işçi, bunun sonucu olarak işverenin uğradığı bütün zararları gidermekle yükümlüdür. Aykırı davranış bir ceza koşuluna bağlanmışsa işçi, sözleşmede aksine hüküm yoksa öngörülen tutarı ödeyerek yasağa ilişkin borcundan kurtulabilir; ancak bu tutarı aşan zararı da gidermek zorundadır. Cezai şartın aşırı olması halinde hakim indirim yapar. Cezai şart rejiminin ayrıntısı için cezai şart ve eğitim gideri yazımızı, iş ilişkisi devam ederken sadakat borcu ihlaline dayalı fesih için haklı nedenle fesih rehberimizi inceleyebilirsiniz. İşveren ayrıca yazılı olarak açıkça saklı tutmuşsa, kendisine bildirilerek aykırı davranışa son verilmesini de isteyebilir.
Yasağın Sona Ermesi (TBK 447)
Rekabet yasağı, işverenin bu yasağın sürdürülmesinde gerçek bir yararının kalmadığı belirlenmişse sona erer. Ayrıca sözleşme, haklı bir sebep olmaksızın işveren tarafından veya işverene yüklenebilen bir nedenle işçi tarafından feshedilirse rekabet yasağı sona erer. Örneğin işveren işçiyi haksız yere işten çıkarırsa artık rekabet yasağına dayanamaz. Fesih sonrası işçinin diğer talepleri için kıdem tazminatı davası ve işe iade davası rehberlerimize bakınız.
Görevli Mahkeme: 2025 İBK
Rakip İçerik Düzeltmesi
“Görevli mahkeme iş mahkemesidir” bilgisi artık yanlıştır
Arama sonuçlarında üst sıralarda yer alan bazı 2026 tarihli içeriklerde, İçtihadı Birleştirme Kararının görevli mahkemeyi “iş mahkemesi” olarak belirlediği yazılmaktadır. Bu bilgi kararın sonucunun tam tersidir. Yargıtay İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulu, 13.06.2025 tarihli ve 2023/1 E., 2025/3 K. sayılı kararıyla, TBK m.444-447 uyarınca rekabet yasağına aykırılık sebebiyle açılacak davalarda görevli mahkemenin asliye ticaret mahkemesi olduğuna üçte ikiyi aşan oy çokluğuyla ve kesin olarak hükmetmiştir. Karar 12.09.2025 tarihli ve 33015 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır ve tüm yargı organlarını bağlar.
Bu kararın pratik sonuçları: dava asliye ticaret mahkemesinde açılır, dava şartı olarak ticari arabuluculuk hükümleri uygulanır ve iş mahkemesinde açılan davalar görev yönünden usulden reddedilir. İş hukukundaki zorunlu arabuluculukla farkları için iş hukukunda zorunlu arabuluculuk yazımıza bakınız.
Emsal Yargıtay Kararları
İBBGK, 13.06.2025, 2023/1 E., 2025/3 K.
Görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesidir
Rekabet yasağı davaları mutlak ticari dava niteliğindedir; 7036 sayılı Kanundaki genel görev kuralı, TTK’daki özel görev kuralını bertaraf edemez.
Yargıtay 11. HD, 03.12.2021, 2021/1534 E., 2021/6811 K.
İş ilişkisi sonrası dönem ticari niteliktedir
İş sözleşmesi sona erdikten sonraki döneme ilişkin rekabet yasağından doğan cezai şart ve tazminat davaları ticari dava kapsamındadır; bağımlılık ilişkisi sona erdiğinden taraflar eşit konuma gelir.
Yargıtay 11. HD, 2017/745 E., 2018/6432 K.
Orantısız ve karşılıksız yasak batıldır
Zor şart altında imzalatılan, orantılı bir edim içermeyen ve korunacak sır aktarımı tespit edilemeyen rekabet yasağı sözleşmesi geçersizdir.
Yargıtay 9. HD, 24.12.2009, 26954/36971
Yasağın konusu net belirlenmelidir
Rekabet yasağının işverene ait işlerden hangisiyle sınırlandırıldığı açık biçimde belirlenmelidir; belirsiz ve genel yasaklar geçerli değildir.
Hakimin Sınırlama Yetkisi
Aşırı süre doğrudan geçersizlik doğurmaz
Yargıtay, beş yıllık yasağı “kelepçeleme sözleşmesi” sayarak tümden geçersiz kılan yaklaşımı isabetsiz bulmuş; TBK m.445/2 uyarınca hakimin süreyi makul ölçüye indirebileceğini vurgulamıştır. Sözleşme kurulurken bu hükümlerin dengeli yazılması hem işçi hem işveren yönünden kritik önemdedir; sözleşme kurulma aşamasındaki diğer tuzaklar için belirli süreli iş sözleşmesi ve geçici iş ilişkisi ve uzaktan çalışma yazılarımızı inceleyiniz.
Bu yazıda atıf yapılan kanunun güncel ve resmi metnine mevzuat.gov.tr üzerinden ulaşabilirsiniz.
Rekabet Yasağı Uyuşmazlıkları ve Avukat Desteği
Rekabet yasağı sözleşmesinin geçerliliği, cezai şart talebine karşı savunma veya ihlal nedeniyle tazminat davası için dosyanızı değerlendiriyoruz.
Sık Sorulan Sorular
Rekabet yasağı sözleşmesi hangi şartlarda geçerlidir?
TBK m.444 uyarınca üç koşul birlikte aranır: sözleşme yazılı yapılmalı, hizmet ilişkisi işçiye müşteri çevresi veya üretim sırları ya da işverenin işleri hakkında bilgi edinme imkanı sağlamalı ve bu bilgilerin kullanılması işverene önemli zarar verecek nitelikte olmalıdır. Bu koşullardan biri eksikse yasak işçiyi bağlamaz. Ayrıca işçinin fiil ehliyetine sahip olması gerekir.
Rekabet yasağı en fazla kaç yıl sürebilir?
TBK m.445 uyarınca rekabet yasağı, özel durum ve koşullar dışında iki yılı aşamaz. Süre, iş sözleşmesinin sona ermesiyle işlemeye başlar. Yargıtay, süresi aşırı olan yasağı doğrudan geçersiz saymak yerine hakimin sınırlama yetkisini kullanarak makul süreye indirebileceğini kabul etmektedir.
Tüm Türkiye için rekabet yasağı konulabilir mi?
Kural olarak hayır. Yasak yer bakımından işverenin fiilen faaliyet gösterdiği ve işçinin etki alanıyla sınırlı olmalıdır. Yargıtay, Türkiye genelini kapsayan sınırsız coğrafi yasakları çalışma özgürlüğüne aykırı bulmuştur; ancak işçinin görevi gerçekten ülke veya küresel ölçekliyse geniş kapsam somut olaya göre geçerli olabilir. Aşırı sınırlamalarda hakim kapsamı daraltabilir (TBK m.445/2).
Rekabet yasağını ihlal eden işçi ne öder?
İşçi, ihlal nedeniyle işverenin uğradığı zararı gidermekle yükümlüdür (TBK m.446). Sözleşmede cezai şart varsa işçi kural olarak cezayı ödeyerek yasaktan kurtulabilir; ancak bu halde de aşan zararı tazmin borcu sürer. Aşırı cezai şart hakim tarafından indirilir (TBK m.182). İşverenin ihlali ve zararı ispat etmesi gerekir.
Rekabet yasağı davası hangi mahkemede açılır?
Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu, 13.06.2025 tarihli ve 2023/1 E., 2025/3 K. sayılı kararıyla (RG 12.09.2025, S.33015) TBK m.444-447 kapsamındaki rekabet yasağı davalarında görevli mahkemenin asliye ticaret mahkemesi olduğuna kesin olarak karar vermiştir. Bu davalar mutlak ticari dava sayıldığından iş mahkemesinde açılan dava görevsizlikle sonuçlanır ve zorunlu ticari arabuluculuk kuralları uygulanır.
