Maluliyet Tazminatı ve Sakatlık Tazminatı: Rapor, Hesaplama, 2026 Uygulaması
Maluliyet tazminatı, kaza sonucu kalıcı sakatlık nedeniyle ömür boyu uğranacak çalışma gücü kaybının bugünkü değeridir ve dört değişkenle hesaplanır: maluliyet oranı, kusur oranı, gelir ve yaşam süresi. Oran; trafik kazalarında Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik, çocuklarda ÇÖZGER esas alınarak üniversite ve eğitim-araştırma hastaneleri veya Adli Tıp Kurumu raporuyla belirlenir; sigortacının anlaşmalı merkezden aldığı düşük oranlı raporlar bağlayıcı değildir ve itiraz edilebilir. Hesap; belgelenen gelir (belgelenemiyorsa asgari ücret), kaza tarihinden aktif çalışma yaşı sonuna kadar aktif dönem, sonrasında pasif dönem ve TRH-2010 yaşam tablosu üzerinden aktüer bilirkişisince yapılır; kusur oranı ve hakkaniyet indirimleri tutarı belirler. Sürekli sakatlık, bakıcı gideri ve tedavi giderleri yanında geçici iş göremezlik dönemi de ayrıca istenir. Trafik kazasında zorunlu trafik sigortacısı 2026 yılında kişi başına 3.600.000 TL bedeni teminatla sınırlı sorumludur; aşan kısım ve manevi tazminat sürücü ile işletenden istenir. Sigortacıya yazılı başvuru dava şartıdır; zamanaşımı 2 yıl olup yaralamalı kazalarda 8 yıllık uzamış ceza zamanaşımı uygulanır.
Maluliyet Tazminatı Nedir, Kimden İstenir?
Maluliyet (sürekli iş göremezlik) tazminatı; kalıcı sakatlık nedeniyle çalışma gücünde meydana gelen kaybın, kişinin kalan yaşamı boyunca yol açacağı gelir kaybının bugünkü değeridir ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.54 uyarınca bedensel zarar kalemlerinin en büyüğüdür. Trafik kazalarında muhatap üçlüdür: kusurlu sürücü, işleten ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.91 kapsamındaki zorunlu trafik sigortacısı; iş kazalarında işveren ve SGK rejimi devreye girer, o cephenin haritası mevcut iş kazası tazminatı ne kadar yazımızdadır. Geçici dönem ile sürekli dönemin ayrımı iş göremezlik tazminatı rehberimizde; kümenin bütünü Ankara sigorta avukatı ana sayfamızdadır.
Maluliyet Raporu: Hangi Yönetmelik, Hangi Kurum?
Rapor Standardı
Yönetmelik doğru, kurum yetkili, zamanlama tam
Trafik kazalarında oran; Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik (çocuklarda ÇÖZGER) esas alınarak belirlenir ve rapor, üniversite hastaneleri, eğitim-araştırma hastaneleri veya Adli Tıp Kurumundan alınır. Üç hata dosyayı sakatlar: yanlış yönetmelikle (özürlülük ölçütü, SGK tablosu) düzenlenen rapor, yetkisiz merkez raporu ve tedavi bitmeden, sekel yerleşmeden alınan erken rapor. Rapor; kaza ile sakatlık arasındaki illiyeti, sekelin niteliğini ve oranını açıkça yazmalıdır.
Sigortacının Raporuna İtiraz
Sigortacılar, anlaşmalı merkezlerden alınan düşük oranlı raporlarla ödeme yapma eğilimindedir; bu raporlar bağlayıcı değildir. İtiraz iki kanalda yürür: bağımsız kurumdan alınan yeni rapor ve Tahkim veya mahkemede Adli Tıp Kurumu incelemesi talebi. Raporlar arasında çelişki halinde ATK ihtisas kurulu raporu belirleyici olur; heyet raporunun gerekçesi, muayene bulguları ve yönetmelik cetvel atıfları itirazın hedefidir. Kusur boyutundaki itirazlar için ceza dosyasındaki kusur raporu güçlü delildir; ceza sürecinin işleyişi mevcut trafik kazalarından kaynaklı ölüm ve yaralama yazımızda anlatılmıştır.
Avukata Sor
Maluliyet ve Sakatlık Tazminatı ve benzeri uyuşmazlıklarda durumunuzu bir avukatla değerlendirin; her dosya kendi belge ve kusur durumuna göre incelenir.
Hesaplama: Dört Değişken ve Aktüer Formülü
| Değişken | Belirleyici |
|---|---|
| Maluliyet oranı | Yönetmeliğe uygun yetkili kurum raporu |
| Kusur oranı | Trafik bilirkişisi, ceza dosyası kusur raporu |
| Gelir | Bordro, SGK kaydı, vergi beyanı; yoksa asgari ücret |
| Süre | Aktif dönem (çalışma yaşı sonuna kadar) + pasif dönem (yaşam beklentisi) |
Formülün özü: gelir x maluliyet oranı x kusur payı x süre; sonuç yaşam tablosuyla peşin değere indirgenir. Gelirin belgelenmesi, sigortacı hesaplarıyla bağımsız hesaplar arasındaki en büyük farkı yaratır; serbest çalışanlarda meslek odası, banka hareketleri ve tanıklar gelir ispatına hizmet eder.
Aktif-Pasif Dönem ve Yaşam Tablosu
Yargıtay Uygulaması
TRH-2010 ve pasif dönemin değeri
Yargıtay, yaşam süresi hesabında TRH-2010 yaşam tablosunu esas almaktadır; aktif dönem kural olarak 60 yaşına kadar, pasif dönem ise yaşam beklentisi sonuna kadar hesaplanır. Pasif dönemde de zarar vardır: kişinin kendi günlük yaşamını sürdürmek için harcadığı efor asgari ücret esasıyla değerlenir; bu yüzden çalışmayan, emekli ve ev işi yürüten kişiler de tazminat alır. Sigortacıların pasif dönemi sıfırlayan hesapları bu içtihada aykırıdır.
Kusur, Müterafik Kusur ve Hakkaniyet İndirimi
İndirim Kalemleri
Kemer, kask, alkollü sürücüye binme
Tazminat, zarar görenin kusuru oranında indirilir; emniyet kemeri takmama, kask kullanmama ve alkollü olduğunu bildiği sürücünün aracına binme gibi haller müterafik kusur sayılır ve indirim doğurur. Hakim ayrıca TBK m.52 uyarınca hakkaniyet indirimi yapabilir; ancak bu indirim istisnaidir ve gerekçesiz uygulanamaz. Sigortacıların ‘yolcuydu, kusurlu sayılır’ türü genellemeleri kabul görmez; her indirim somut delil ister. Ölümle sonuçlanan kazalarda hesap mantığı destekten yoksun kalma tazminatı yazımızda benzer değişkenlerle kurulur.
Tedavi, Bakıcı ve Geçici İş Göremezlik Kalemleri
Sürekli sakatlık tazminatının yanında; tedavi süresince çalışılamayan dönemin geliri (geçici iş göremezlik), ameliyat-fizik tedavi-protez giderleri, gelecekteki tedavi ihtiyacı ve ağır sakatlıkta bakıcı gideri ayrı kalemlerdir. Zorunlu trafik sigortası sağlık giderlerini 2026’da kişi başına 3.600.000 TL bedeni teminat içinde karşılar; SGK tarafından karşılanan tedavi giderleri ise KTK m.98 uyarınca SGK’ya aittir ve sigortacıdan ayrıca istenemez. Teminat yapısı ve sınırlar zorunlu trafik sigortası uyuşmazlıkları rehberimizde; teminatı aşan zararlarda sürücü ve işletenin sorumluluğu trafik kazası tazminat davası yazımızda anlatılmıştır.
Sigortacı Hesabı Neden Düşük?
Dört değişkenin dördünde de aşağı yuvarlama
Sigortacı hesaplarında tipik olarak düşük oranlı anlaşmalı merkez raporu, belgelenmemiş gelir için asgari ücretin altına inen varsayımlar, pasif dönemin sıfırlanması ve kusurun aleyhe yorumlanması bir araya gelir; sonuç, bağımsız aktüer hesabının çoğu zaman yarısının altında kalır. Her değişkenin belgeyle düzeltilmesi, tutarı katlayan asıl işçiliktir.
Süreç: Rapor, Başvuru, Tahkim veya Dava
Yol Haritası
Beş adımda maluliyet tazminatı
1) Tedavi tamamlanır, sekel yerleşince yetkili kurumdan rapor alınır. 2) Gelir ve kusur belgeleriyle sigortacıya yazılı başvuru yapılır; 15 gün beklenir (başvuru şartı). 3) Limit içi maddi tazminat için Sigorta Tahkim Komisyonuna, manevi tazminat ve limit üstü için mahkemeye başvurulur. 4) Aktüer ve tıbbi bilirkişi raporlarıyla tutar belirlenir, itirazlar yapılır. 5) İlam niteliğindeki kararla tahsilat; karşı araç sigortasızsa Güvence Hesabına başvurulur. Zamanaşımı 2 yıl, yaralamada 8 yıldır; ayrıntı sigorta davalarında zamanaşımı rehberimizdedir.
Maluliyet ve Sakatlık Tazminatı ve Avukat Desteği
Maluliyet raporunuzun değerlendirilmesi, sigortacının düşük hesabına itiraz ve tazminatınızın aktüer hesabıyla tam olarak alınması için dosyanızı inceleyelim.
Sık Sorulan Sorular
Maluliyet raporunu nereden almalıyım; sigortanın gönderdiği merkez yeterli mi?
Rapor, trafik kazalarında Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik (çocuklarda ÇÖZGER) esas alınarak üniversite hastaneleri, eğitim-araştırma hastaneleri veya Adli Tıp Kurumu tarafından düzenlenmelidir. Sigortacının yönlendirdiği anlaşmalı merkezlerden alınan raporlar çoğu zaman düşük oranlıdır ve bağlayıcı değildir; Tahkim ve mahkeme, Adli Tıp veya üniversite raporuyla oranı yeniden belirletir. Tedavinin tamamlanması ve sekelin yerleşmesi beklenmeden alınan raporlar da eksik kalır; iyileşme süreci bitince alınan rapor, gerçek oranı yansıtır.
Maluliyet tazminatı nasıl hesaplanır; kaba bir örnek verebilir misiniz?
Formülün özü: kaza tarihindeki net gelir x maluliyet oranı x kusur payı x kalan aktif ve pasif çalışma süresi; sonuç, yaşam tablosuna göre peşin değere indirgenir. Örnek: yüzde 20 maluliyeti olan, karşı taraf yüzde 100 kusurlu, asgari ücretle çalışan 30 yaşındaki bir kişide aktif dönem 60 yaşına kadar, pasif dönem yaşam beklentisi sonuna kadar hesaplanır ve tutar çoğunlukla milyon liralık bantlara ulaşır. Gelir belgelenemiyorsa asgari ücret esas alınır; ancak meslek ve sektör kanıtlarıyla daha yüksek gelir ispatlanabilir. Kesin tutar yalnızca aktüer bilirkişi raporuyla belirlenir.
Emekliyim veya çalışmıyorum; maluliyet tazminatı alabilir miyim?
Evet. Çalışmayan kişi için pasif dönem tazminatı hesaplanır: kişinin kendi günlük yaşamını sürdürebilmesi için harcadığı efor da ekonomik değer taşır ve asgari ücret esasıyla değerlenir. Emeklilerde emekli maaşı dışında fiilen çalışma varsa aktif dönem de hesaba girer. Ev işlerini yürüten kişiler için de aynı ilke uygulanır. Sigortacıların ‘çalışmıyor, zararı yok’ şeklindeki ret gerekçesi Yargıtay uygulamasına aykırıdır ve Tahkim hakemlerince kabul görmez.
Sigorta şirketi düşük tutar teklif etti; kabul edersem kalanı isteyebilir miyim?
İbraname imzalamadığınız sürece evet; kısmi ödeme mahsup edilir ve bakiye için Tahkim veya dava yolu açıktır. Kritik risk ibranamedir: ödeme sırasında imzalatılan ibra, açık oransızlık ve eksik bilgilendirme hallerinde geçersiz sayılabilse de bu tartışma dosyayı zorlaştırır. Doğru yol; ödemeyi ihtirazi kayıtla almak, sigortacının hesap raporunu istemek ve bağımsız aktüer hesabıyla karşılaştırmaktır. Sigortacı hesapları çoğunlukla düşük maluliyet oranı, yanlış gelir ve eksik dönem nedeniyle gerçek tutarın belirgin altında kalır.
Maluliyet tazminatı için zamanaşımı ne zaman dolar?
Trafik kazalarında kural 2 yıldır; ancak yaralamalı kaza aynı zamanda taksirle yaralama suçunu oluşturduğundan 8 yıllık uzamış ceza zamanaşımı uygulanır ve bu süre sigortacıya karşı taleplerde de geçerlidir. Maluliyet oranının sonradan artması halinde yeni talep hakkı doğar. Süre uzun görünse de tıbbi deliller ve tanıklar zamanla zayıfladığından raporun ve başvurunun geciktirilmemesi gerekir. İş kazası kaynaklı maluliyette ise SGK süreçleri ve 10 yıllık genel zamanaşımı ayrı bir rejim oluşturur.
