Acele Kamulaştırma: Arazinize El Konulduysa İtiraz, Danıştay’da İptal Davası ve Bedel (2026)
Acele kamulaştırma, kıymet takdiri dışındaki işlemler sonradan tamamlanmak üzere idarenin taşınmaza hemen el koymasını sağlayan istisnai bir usuldür: asliye hukuk mahkemesi yedi gün içinde bilirkişilerle taşınmazın değerini tespit eder, idare bu tutarı malik adına bankaya yatırır ve taşınmaza el koyar (2942 s. Kanun m.27). Arazinize acele kamulaştırma kararıyla el konulduysa iki ayrı yol birlikte işler: Cumhurbaşkanı kararının kendisine karşı Danıştay’da ivedi yargılama usulüyle iptal davası ve bedele karşı asliye hukuk mahkemesinde gerçek değerin tespiti. Mahkemenin yedi gün içinde belirleyip bankaya yatırttığı tutar son bedel değildir; gerçek bedel idarenin açacağı bedel tespiti ve tescil davasında belirlenir ve el koyma tutarı mahsup edilir. Danıştay’daki dava süresi, karar size dava yolu ve süresi gösterilerek yazılı bildirildiyse 30 gün, bildirilmediyse öğrendiğiniz tarihten itibaren 60 gündür; Resmi Gazete’de yayım tebliğ sayılmaz. Danıştay, acelelik halini kamu yararından ayrı denetler ve yalnızca ekonomik getiri veya olağan kamulaştırmanın uzun süreceği gerekçesiyle alınan kararları iptal etmektedir. İdare el koyduktan sonra makul süre içinde bedel tespiti davası açmazsa kamulaştırmasız el atma davası yolu açılır ve altı ay içinde dava açılmazsa tapudaki şerh silinir.
Acele kamulaştırmada beş temel kural
Acele kamulaştırmada idare, satın alma görüşmesi ve tescil kararı beklenmeden, mahkemenin yedi gün içinde tespit ettiği değeri bankaya yatırarak taşınmaza el koyar (2942 s. Kanun m.27). Cumhurbaşkanı kararına karşı iptal davası Danıştay’da ivedi yargılama usulüyle görülür; yürütmeyi durdurma kararlarına itiraz edilemez, temyiz üzerine verilen karar kesindir (2577 s. İYUK m.20/A). Resmi Gazete’de yayım tebliğ sayılmaz: yazılı bildirimde süre gösterildiyse 30 gün, gösterilmediyse öğrenmeden itibaren 60 gün içinde dava açılır. Danıştay, acelelik halini kamu yararından ayrı denetler; yalnızca ekonomik getiri veya olağan kamulaştırmanın uzun süreceği gerekçesiyle alınan kararları iptal etmektedir. El koyma bedeli geçicidir; gerçek bedel bedel tespiti ve tescil davasında belirlenir, idare bu davayı açmazsa kamulaştırmasız el atma davası yolu açılır.
Acele Kamulaştırma Nedir, Olağan Kamulaştırmadan Farkı Ne?
Bir sabah tarlanızda iş makineleri görürsünüz; elinizde mahkemeden gelen, taşınmazınızın değerinin yedi gün içinde tespit edileceğini bildiren bir davetiye vardır. Olağan kamulaştırmada idare önce taşınmazı pazarlıkla satın almayı dener, anlaşma olmazsa bedel tespiti ve tescil davası açar ve ancak mahkeme tescil kararı verdikten sonra taşınmaz üzerinde tasarruf edebilir. Acele kamulaştırmada bu sıra tersine döner: önce el konulur, bedel ve tescil sonra tartışılır. Kanuna göre acele kamulaştırma yurt savunması ihtiyacında, özel kanunlarda öngörülen olağanüstü durumlarda veya aceleliğine Cumhurbaşkanınca karar verilen hallerde uygulanır; idarenin istemi üzerine asliye hukuk mahkemesi yedi gün içinde bilirkişilerle taşınmazın değerini tespit eder, idare bu tutarı malik adına bankaya yatırır ve taşınmaza el koyar (2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu m.27). Uygulamada en sık karayolu, demiryolu, enerji iletim hattı, doğal gaz boru hattı, maden sahası, organize sanayi bölgesi ve kentsel dönüşüm projelerinde karşılaşılır.
| Olağan kamulaştırma | Acele kamulaştırma | |
|---|---|---|
| El koyma zamanı | Asliye hukuk mahkemesinin tescil kararından sonra | Mahkemenin yedi gün içinde tespit ettiği değer bankaya yatırılınca |
| Satın alma (uzlaşma) görüşmesi | El koymadan önce zorunlu | Sonraya bırakılabilir |
| Kararı veren | Kamu yararı kararı veren idare | Ayrıca Cumhurbaşkanı kararı (acelelik kararı) |
| İptal davası nerede | Taşınmazın bulunduğu yer idare mahkemesi | Cumhurbaşkanı kararına karşı Danıştay; kamu yararı kararına karşı idare mahkemesi |
| Yargılama usulü | Genel usul, istinaf ve temyiz | Danıştay’da ivedi yargılama; istinaf yok, temyiz kesin |
| Bedel | Bedel tespiti ve tescil davasında | El koyma için geçici değer; gerçek bedel sonra açılan bedel tespiti ve tescil davasında |
Acele Kamulaştırma Tebligatı Geldiyse İlk Ne Yapmalısınız?
Altı Adım ve Dört Yasak
Danıştay’daki sürenin 30 mü 60 mı olduğu bu belgeye bağlıdır
1) Belgeyi tanımlayın: asliye hukuk mahkemesinin acele el koyma (değişik iş) davetiyesi mi, el koyma kararı ve bilirkişi raporu mu, idarenin uzlaşma görüşmesine çağrı yazısı mı? Belgede Cumhurbaşkanı kararının tarih ve sayısı yazılıdır; bu karar Danıştay davasının konusudur. 2) Tebliğ tarihini kaydedin: zarfı, e-Tebligat kaydını veya komşuya, muhtara yapılan tebliğin tarihini saklayın; Danıştay, el koyma kararının yakınınıza tebliğ edildiği günü de öğrenme tarihi saymaktadır. 3) Cumhurbaşkanı kararını ve ekli listeyi bulun: Resmi Gazete’de yayımlanan kararın ekindeki listede taşınmazınızın ada ve parseli yer alır; kararın amacı ve dayandığı proje iptal davasındaki tartışmanın çerçevesini çizer. 4) Tapu kaydını alın: kamulaştırma şerhini, devir yasağı şerhini, paydaşları ve mirasçılık durumunu gösterir; paydaşsanız tek başınıza dava açabilirsiniz. 5) Taşınmazın mevcut durumunu belgeleyin: ürün, ağaç, yapı, kuyu, sulama tesisi ve kullanım şeklini fotoğraf ve videoyla tespit edin; el konulduktan sonra bu izler kaybolur. 6) Projenin izin belgelerini sorgulayın: ÇED kararı, tarım dışı kullanım izni, imar planı veya kamu yararı kararı iptal edilmiş ya da alınmamışsa bu durum acele kamulaştırma kararının iptalinde doğrudan etkilidir. Yapmamanız gerekenler: kararın Resmi Gazete’de yayımlandığı tarihten itibaren sürenin dolduğunu düşünüp hak arama yolundan vazgeçmeyin, yayım tebliğ yerine geçmez; el koyma için belirlenen tutarı gerçek değer saymayın ve bedel tespiti davasını takipsiz bırakmayın; uzlaşma görüşmesinde emsal satışlarla karşılaştırmadan tutanak imzalamayın, tutanaktan sonra dava açılamaz (m.8); el koyma şerhi bulunan taşınmazı satmaya çalışmayın, bu devirler kanunen yasaktır.
Acele Kamulaştırma Kararına Nasıl İtiraz Edilir? Danıştay’da İptal Davası
İvedi Yargılama Usulü
2575 m.24 ve İYUK m.20/A
Acele kamulaştırma kararına itiraz, Cumhurbaşkanı kararının ilgili taşınmaz yönünden iptali istemiyle Danıştay’da açılan davayla yapılır; idareye yapılan itiraz dilekçesi süreyi durdurmaz. Cumhurbaşkanı kararlarına karşı davalar Danıştay’da ilk derece mahkemesi sıfatıyla görülür (2575 s. Danıştay Kanunu m.24) ve acele kamulaştırma işlemlerinden doğan uyuşmazlıklar ivedi yargılama usulüne tabidir (2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.20/A). Dava, kamulaştırmayı talep eden idare ile birlikte Cumhurbaşkanlığına karşı açılır ve uygulamada Danıştay Altıncı Dairesi tarafından incelenir. Yargılama şöyle işler: dava dilekçesi yedi gün içinde ilk incelemeden geçirilip tebliğe çıkarılır, idarenin savunma süresi on beş gündür ve bir defa en fazla on beş gün uzatılabilir, dosya tamamlandıktan sonra en geç bir ay içinde karar verilir. İstinaf yolu yoktur; nihai karara karşı tebliğden itibaren on beş gün içinde İdari Dava Daireleri Kurulu’na temyiz başvurusu yapılır ve temyiz üzerine verilen karar kesindir (İYUK m.20/A ve m.45). Yürütmenin durdurulması istenebilir, ancak bu talep hakkında verilen karara itiraz edilemez; bu nedenle talep ilk dilekçede somut gerekçeleriyle birlikte ileri sürülmelidir. Acele kamulaştırmaya ilişkin Cumhurbaşkanı kararı ile kamulaştırmanın dayanağı olan kamu yararı kararı ayrı işlemlerdir: Danıştay 6. Dairesi, bir enerji iletim hattı için alınan kamu yararı kararına karşı idare mahkemesinde açılan dava ile Cumhurbaşkanı kararına karşı Danıştay’da açılan davanın bağımsız olduğuna karar vermiştir (Danıştay 6. Daire, 15.09.2025, E.2025/4971, K.2025/4076). Kamulaştırma işlemine karşı idare mahkemesindeki iptal davası, bedel tespiti davetiyesinin tebliğinden itibaren 30 gün içinde açılır (2942 s. Kanun m.14).
Avukata Sor
Acele Kamulaştırma Kararı ve Süre Analizi ve benzeri uyuşmazlıklarda durumunuzu bir avukatla değerlendirin; her dosyada süreler, deliller ve doğru başvuru sırası farklı işler.
Dava Açma Süresi 30 Gün mü, 60 Gün mü?
Danıştay İDDK, 14.07.2025, E.2025/1311, K.2025/1544
Resmi Gazete’de yayım tebliğ hükmünde değildir
Kanunda ivedi yargılama usulündeki dava açma süresi 30 gündür; ancak Danıştay, bu sürenin işleyebilmesi için kararın dava yolu ve süresi gösterilerek malike yazılı olarak bildirilmesini şart koşmaktadır. İdari Dava Daireleri Kurulu’na göre acele kamulaştırma kararlarının Resmi Gazete’de yayımlanması ilgililere tebliğ hükmünde değildir; mülkiyet hakkını kısıtlayan bu bireysel işlemlere karşı, usulüne uygun yazılı bildirim üzerine 30 gün içinde, böyle bir bildirim yoksa öğrenme üzerine 60 günlük genel süre içinde dava açılabilir. Öğrenme tarihi, çoğu dosyada asliye hukuk mahkemesinin Cumhurbaşkanı kararının tarih ve sayısını gösteren el koyma kararının veya bilirkişi raporunun malike tebliğ edildiği gündür; aynı kararda, el koyma kararının davacının adresinde bir yakınına tebliğ edildiği tarihten itibaren 60 gün geçirildikten sonra açılan dava süre aşımından reddedilmiştir. Taşınmazı acele kamulaştırma şerhi varken satın alan kişi bakımından ise öğrenme tarihi satın alma günüdür: Danıştay, tapunun beyanlar hanesindeki şerhi kimsenin bilmediğini ileri süremeyeceği gerekçesiyle, satın alma tarihinden itibaren 60 gün geçtikten sonra açılan davayı reddetmiştir (Danıştay İDDK, 22.10.2025, E.2025/1460, K.2025/2015; Danıştay 6. Daire, 14.04.2025, E.2024/8036, K.2025/1942). Uygulamada en güvenli yol, sürenin el koyma davetiyesinin veya el koyma kararının tebliğinden itibaren 30 gün olarak hesaplanmasıdır; 60 günlük süre, yazılı bildirim yapılmamış dosyalar için içtihatla tanınmış bir güvencedir ve bildirimin içeriği tartışmalıysa dava 30 gün içinde açılarak risk ortadan kaldırılır.
Danıştay Acele Kamulaştırma Kararını Hangi Durumlarda İptal Ediyor?
Danıştay, acele kamulaştırma kararlarını kamu yararı ve acelelik hali yönünden ayrı ayrı denetlemektedir. Kanun, aceleliğine Cumhurbaşkanınca karar verilen haller için somut bir acelelik ölçütü öngörmediğinden, olağan kamulaştırmadan ayrılmayı zorunlu kılan nedenlerin her dosyada projenin niteliği ve ihtiyacın ivediliği gözetilerek ortaya konulması gerekir. Bir projede kamu yararı bulunması, o proje için acele kamulaştırma yapılabileceği anlamına gelmez.
| Proje | Sonuç | Danıştay’ın gerekçesi | Karar |
|---|---|---|---|
| Altın madeni (Balıkesir) | İptal | Maden gelirleri, devlet hakkı ve vergi verileri acelelik gerekçesi değildir; projenin ÇED olumlu kararı idare mahkemesince iptal edilmiştir | İDDK, 29.12.2025, E.2025/3448, K.2025/3729 |
| Demir madeni (Sivas) | İptal | Gelir, istihdam ve olağan kamulaştırmanın uzun sürmesi acelelik halini somutlaştırmaz; tarım dışı kullanım izni acele kamulaştırma kararından sonra alınmıştır | 6. Daire, 25.12.2025, E.2024/4028, K.2025/7324 |
| Kentsel dönüşüm (Malatya) | İptal (onama) | Bir alanın kentsel dönüşüm alanı ilan edilmesi acele kamulaştırma için tek başına yeterli değildir; aceleliği gerektiren olağanüstü durum somut olarak gösterilmemiştir | İDDK, 05.02.2025, E.2024/2874, K.2025/217 |
| Doğal gaz boru hattı (Muğla) | Ret | Enerji ihtiyacının karşılanması ve maliklerle anlaşma imkanının düşüklüğü karşısında kamu yararı ve acelelik hali bulunmaktadır | İDDK, 22.10.2025, E.2025/1460, K.2025/2015 |
| Rezerv yapı alanı (Kocaeli Dilovası) | Ret | 1. derece deprem bölgesindeki ilçenin rezerv alana taşınmasına yönelik iskan projesinde acelelik hali bulunmaktadır | İDDK, 15.01.2025, E.2024/2905, K.2025/22 |
Bu kararlar iptal davasında neyin tartışılacağını gösterir: idarenin gerekçesi yalnızca projenin faydasına, ekonomik getirisine veya maliklerle anlaşmanın zorluğuna dayanıyorsa, acele kamulaştırma yapılmazsa kamunun uğrayacağı somut zarar gösterilmemişse ya da projenin dayandığı ÇED kararı, tarım dışı kullanım izni veya imar planı iptal edilmiş veya karardan sonra alınmışsa iptal ihtimali yüksektir. Afet riski, enerji arzı ve savunma gibi kamu düzenine ilişkin projelerde ise Danıştay acelelik halini daha kolay kabul etmektedir; bu dosyalarda bedel davası öne çıkar. Enerji hatlarındaki özel durum için enerji nakil hattı ve boru hattı irtifak bedeli rehberimize bakınız.
Acele Kamulaştırmada Bedel Nasıl Belirlenir? İdare Dava Açmazsa Ne Olur?
İki Aşamalı Bedel
El koyma değeri geçici, gerçek bedel bedel tespiti davasında
Acele kamulaştırmada bedel iki aşamada belirlenir: önce el koyma için asliye hukuk mahkemesinin yedi gün içinde tespit ettiği geçici değer, ardından idarenin açtığı bedel tespiti ve tescil davasında belirlenen gerçek bedel. Yargıtay’ın onadığı bir kararda, m.27’ye göre verilen el koyma kararının tedbir niteliğinde olduğu ve gerçek bedelin tam ve peşin ödenmesine ilişkin nihai hükmün bedel tespiti ve tescil davasında kurulacağı açıkça belirtilmiştir (Yargıtay 5. HD, 01.10.2025, E.2025/2104, K.2025/12140). El koyma aşamasında mahkeme, değişik iş dosyası üzerinden bilirkişilerle keşif yaparak değeri tespit eder; idare tutarı bankaya yatırınca el koyma kararı verilir, karar tapuya bildirilir ve devir yasağı şerh edilir. Bu aşamada bilirkişi raporuna karşı taşınmazın niteliğine, emsallere ve ağaç, ürün ve yapılara ilişkin itirazların yazılı bildirilmesi, sonraki bedel davasında da delil değeri taşır. Gerçek bedel, idarenin açtığı bedel tespiti ve tescil davasında belirlenir: davetiyenin tebliğinden itibaren 10 gün içinde değere ilişkin bütün savunma ve deliller yazılı bildirilir; mahkeme keşif yapar ve emsal karşılaştırması veya net gelir yöntemiyle bedeli belirler (2942 s. Kanun m.10 ve m.11). El koyma sırasında bankaya yatırılan tutar, hükmedilen bedelden mahsup edilir ve fark ödenir (Yargıtay 5. HD, 11.09.2025, E.2025/109, K.2025/11303). Bedel davasının aşamaları, faiz ve süre tablosu için kamulaştırma bedel tespiti davası ve bedele itiraz rehberimize bakınız.
İdare Dava Açmazsa
Haklı başlayan el koyma, kamulaştırmasız el atmaya dönüşür
İdare acele el koymadan sonra makul süre içinde bedel tespiti ve tescil davası açmazsa malik taşınmazın bedelini dava edebilir. Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, acele el koyma kararlarından sonra altı aylık makul süre içinde bedel tespiti davası açılmadığı için malikin dava açmakta hukuki yararı bulunduğunu kabul eden bölge adliye mahkemesi kararını, taşınmaz bedeline hükmedilmesi yönünden düzelterek onamıştır (Yargıtay 5. HD, 22.02.2024, E.2023/10883, K.2024/2044). Malikin acele kamulaştırma bedelinin artırılması adıyla açtığı davayı da Daire, makul süre içinde bedel tespiti davası açılmadığından kamulaştırmasız el atma davası olarak nitelendirmiş ve sonradan açılan bedel tespiti davasının sonucunun beklenmesi gerektiğine karar vermiştir (Yargıtay 5. HD, 20.05.2024, E.2024/406, K.2024/6151). Kamulaştırma şerhi tarihinden itibaren altı ay içinde bedel tespiti ve tescil davası açıldığı belgelenmezse şerh tapu idaresince resen silinir (m.7); silinmezse malik terkin davası açabilir ve Yargıtay, altı ay içinde dava açılmayan taşınmazdaki devir yasağı şerhinin kaldırılmasına ilişkin kararı onamıştır (Yargıtay 5. HD, 30.06.2025, E.2025/3936, K.2025/10006). Kamulaştırmasız el atma davasında bedel dava tarihindeki değere göre belirlenir ve el koyma sırasında ödenen tutar düşülür; şartlar ve hesap yöntemi için kamulaştırmasız el atma davası rehberimize bakınız.
Acele Kamulaştırmada Bütün Süreler Tek Tabloda
| İşlem | Süre | Başlangıç | Nerede |
|---|---|---|---|
| El koyma için değer tespiti | 7 gün | İdarenin mahkemeye başvurusu | Taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesi |
| Acele kamulaştırma kararının iptali (yazılı bildirim varsa) | 30 gün | Dava yolu ve süresini gösteren yazılı bildirimin tebliği | Danıştay (ilk derece) |
| Acele kamulaştırma kararının iptali (bildirim yoksa) | 60 gün | Öğrenme: çoğunlukla el koyma kararının veya bilirkişi raporunun tebliği; şerhli taşınmazı satın alanda satın alma tarihi | Danıştay (ilk derece) |
| Danıştay kararına temyiz | 15 gün | Kararın tebliği | Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu |
| Kamulaştırma işleminin (kamu yararı kararının) iptali | 30 gün | Bedel tespiti davetiyesinin tebliği veya ilan | Taşınmazın bulunduğu yer idare mahkemesi |
| Değere ilişkin savunma ve deliller | 10 gün | Bedel tespiti davetiyesinin tebliği veya ilan | Asliye hukuk mahkemesi |
| Maddi hata düzeltim davası | 30 gün | Bedel tespiti davetiyesinin tebliği veya ilan | Adli yargı |
| Bedel tespiti davası açılmazsa şerhin silinmesi | 6 ay | Kamulaştırma şerhinin tarihi | Tapu müdürlüğü; silinmezse asliye hukuk mahkemesi |
| Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuru | 30 gün | Kesinleşen kararın öğrenilmesi | Anayasa Mahkemesi |
Avukat Desteği, Belgeler ve Hangi Mahkeme Bakar?
Kritik Anlar, Belgeler ve Üç Yargı Yeri
Tebliğ günü, iptal dilekçesi, keşif
Acele kamulaştırmada avukat desteğinin en çok fark yarattığı an, el koyma davetiyesinin veya kararının tebliğ edildiği gündür; Danıştay’daki dava süresi o gün işlemeye başlayabilir ve ivedi yargılama usulünde kaçırılan süre ile eksik dilekçe sonradan telafi edilemez. İkinci kritik an iptal dilekçesinin hazırlanmasıdır: Danıştay aceleliği somut olarak gösterilmeyen kararları iptal ettiğinden, idarenin gerekçesinin neden olağan kamulaştırma gerekçesinden ibaret olduğu, projenin ÇED, tarım dışı kullanım izni veya imar planı yönünden hangi eksiklikleri taşıdığı dilekçede ortaya konulmalıdır. Üçüncüsü bedel tespiti davasındaki keşif ve bilirkişi raporudur. Görüşmeye gelirken: bütün tebligatlar ve zarfları; Cumhurbaşkanı kararının tarih ve sayısı; güncel tapu kaydı; mirasçılık belgesi; imar durum belgesi veya tarım arazisi niteliğini gösteren belgeler; projeye ilişkin ÇED kararı, imar planı, kamu yararı kararı ve bunlara karşı açılmış davalar; fotoğraf, video ve gelir belgeleri. Görevli mahkeme: Cumhurbaşkanı kararlarına karşı iptal davalarına taşınmaz hangi ilde olursa olsun ilk derece olarak Danıştay bakar, temyiz incelemesini İdari Dava Daireleri Kurulu yapar; kamu yararı kararına ve kamulaştırma işlemine karşı davalar taşınmazın bulunduğu yerdeki idare mahkemesinde görülür (İYUK m.34); el koyma için değer tespiti, bedel tespiti ve tescil, maddi hata düzeltimi, şerhin terkini ve kamulaştırmasız el atma davaları asliye hukuk mahkemesinin görevindedir, temyiz incelemesini Yargıtay 5. Hukuk Dairesi yapar. Danıştay’ın kesin kararından ve bedel davasında kanun yolları tükendikten sonra Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuru yapılabilir; kamulaştırmadaki diğer yollar için kamulaştırma avukatı ana rehberimize, idare hukukundaki diğer alanlar için idare hukuku avukatı sayfamıza bakınız. Avukat seçerken Danıştay, idare mahkemesi ve asliye hukuk davaları için ücretin ayrı mı birlikte mi belirlendiğini yazılı sözleşmede netleştirin ve üç yargı yerindeki sürelerin tek elden takip edilip edilmeyeceğini sorun.
Acele Kamulaştırma Davaları ve Avukat Desteği
Danıştay’daki ivedi yargılama, idare mahkemesindeki kamu yararı davası ve asliye hukuk mahkemesindeki bedel davası aynı takvimde yürütülmelidir. Dosyanızın değerlendirilmesi için Av. Mustafa Nazif Yıldız ile Çankaya / Ankara’daki büromuzla iletişime geçebilirsiniz. Telefon: 0532 068 80 20 (WhatsApp). Türkiye genelindeki dosyalar UYAP üzerinden takip edilir.
Uyarı: Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık yerine geçmez. Avukatlık hizmeti ve danışmanlık ücretlidir; ücretler TBB Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi altında olmamak üzere belirlenir.
Sık Sorulan Sorular
Acele kamulaştırma davasında avukat ücreti ne kadar? Kamulaştırma bedelinden yüzde alınabilir mi?
Avukatlık ücreti; Danıştay’daki iptal davası, asliye hukuk mahkemesindeki bedel davası ve varsa idare mahkemesindeki dava ayrı ayrı değerlendirilerek, Türkiye Barolar Birliği Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’nin altında olmamak üzere yazılı sözleşmeyle belirlenir. Kamulaştırma bedelinin tamamının veya bir kısmının avukata ait olacağının kararlaştırılması 2942 sayılı Kanun’un 31. maddesiyle yasaktır. Danıştay iptal kararı verirse yargılama giderleri ve vekalet ücreti davalı idarelere yükletilir.
Acele kamulaştırma davası ne kadar sürer?
Danıştay’daki iptal davası ivedi yargılama usulüyle görülür: dilekçe yedi gün içinde incelenir, idarenin savunma süresi on beş gündür ve en fazla on beş gün uzatılabilir, dosya tamamlandıktan sonra en geç bir ay içinde karar verilir. Karara karşı on beş gün içinde temyize gidilir ve temyiz istemi en geç iki ay içinde karara bağlanır. El koyma için değer tespiti asliye hukuk mahkemesince yedi gün içinde yapılır. Gerçek bedelin belirlendiği bedel tespiti ve tescil davası keşif, bilirkişi raporu ve kanun yolu aşamalarından geçtiği için daha uzun sürer.
Acele kamulaştırma kararı Resmi Gazete’de yayımlandı; dava açma süresi geçti mi?
Hayır. Danıştay’a göre acele kamulaştırma kararının Resmi Gazete’de yayımlanması malike tebliğ yerine geçmez. Karar size dava yolu ve süresi gösterilerek yazılı olarak bildirildiyse 30 gün içinde, böyle bir bildirim yapılmadıysa kararı öğrendiğiniz tarihten itibaren 60 gün içinde Danıştay’da dava açabilirsiniz. Öğrenme tarihi çoğu dosyada asliye hukuk mahkemesinin el koyma kararının veya bilirkişi raporunun size tebliğ edildiği gündür.
İdare arazime acele el koydu ama bedel tespiti davası açmadı; ne yapabilirim?
Acele el koyma kararı geçici nitelikte bir tedbirdir; gerçek bedel, idarenin açması gereken bedel tespiti ve tescil davasında belirlenir. İdare makul süre içinde bu davayı açmazsa Yargıtay, malikin kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmazın bedelini dava edebileceğini kabul etmektedir; el koyma sırasında yatırılan tutar hükmedilen bedelden düşülür. Kamulaştırma şerhi tarihinden itibaren altı ay içinde bedel tespiti davası açılmazsa tapudaki şerhin kaldırılması da istenebilir.
Acele kamulaştırma kararı alınan taşınmazı satabilir miyim?
Mahkemenin el koyma kararı tapuya bildirilir ve taşınmazın başkasına devredilemeyeceği tapu kütüğüne şerh edilir (2942 s. Kanun m.27). Kamulaştırma şerhi bulunan bir taşınmazı satın alan kişi ise kararı satın alma tarihinde öğrenmiş sayılır; Danıştay, şerhli taşınmazı satın alan kişinin satın alma tarihinden itibaren 60 gün içinde açmadığı davayı süre aşımından reddetmektedir.
Arazimden doğal gaz boru hattı veya elektrik hattı için acele kamulaştırma kararı çıktı; ne yapabilirim?
Bu projelerde idare çoğunlukla taşınmazın mülkiyetini değil, üzerinde irtifak hakkını acele kamulaştırır. Acele kamulaştırma kararına karşı Danıştay’da, kamu yararı kararına karşı idare mahkemesinde ayrı ayrı dava açılabilir. Danıştay, enerji ihtiyacının karşılanmasına yönelik doğal gaz hattı projelerinde acelelik halini çoğunlukla kabul ettiğinden, bu dosyalarda asıl mücadele asliye hukuk mahkemesinde irtifak bedelinin ve taşınmazdaki değer düşüklüğünün doğru belirlenmesidir; tarım arazilerinde tarım dışı kullanım izni alınmadan verilen kararlar ise iptal edilmektedir.
Taşınmazım başka bir ilde; acele kamulaştırma davamı Ankara’daki bir avukat takip edebilir mi?
Evet. Acele kamulaştırmaya ilişkin Cumhurbaşkanı kararlarına karşı açılan iptal davaları, taşınmaz hangi ilde olursa olsun ilk derece mahkemesi olarak Ankara’daki Danıştay’da görülür. El koyma ve bedel tespiti davaları taşınmazın bulunduğu yerdeki asliye hukuk mahkemesinde görülür; bu dosyalar UYAP üzerinden takip edilir, keşif ve duruşmalara katılım dosyanın takvimine göre planlanır.
Acele kamulaştırma davasını avukatsız takip edebilir miyim?
Kanunen mümkündür. Ancak acele kamulaştırmada üç ayrı yargı yeri ve birbirinden farklı süreler vardır: Danıştay’da 30 veya 60 günlük iptal davası süresi, idare mahkemesinde kamu yararı kararına karşı 30 günlük süre, asliye hukuk mahkemesinde değere ilişkin delillerin 10 gün içinde bildirilmesi. Danıştay’daki davada yürütmenin durdurulması kararına itiraz edilemez ve temyiz üzerine verilen karar kesindir; dilekçede ileri sürülmeyen acelelik gerekçesi sonradan telafi edilemeyebilir.
