Müstehcenlik Suçu ve Cezası: İnternette Paylaşım (TCK 226)
Müstehcenlik suçu, TCK m.226’da düzenlenmiştir. Madde, ağırlığı birbirinden farklı beş hali kapsar. Müstehcen ürünü çocuğa veren, gösteren veya çocukların görebileceği yerde sergileyen kişi altı aydan iki yıla kadar hapis cezası alır. Müstehcen içeriği internet veya sosyal medya üzerinden yayınlayan kişinin cezası altı aydan üç yıla kadar hapistir. En ağır hal, çocukların kullanıldığı içeriklerdir. Bu içerikleri üreten kişi beş yıldan on yıla kadar hapis cezası alır. Bu içerikleri yalnızca bulundurmak da suçtur ve cezası iki yıldan beş yıla kadar hapistir. Yetişkinlerin yer aldığı olağan içeriği kişisel kullanım için bulundurmak suç değildir. Bilimsel eserler ile sanatsal değeri olan eserler kapsam dışıdır. Suç şikayete bağlı değildir.
Bir Mesaj Grubunda Paylaşılan Video
Kalabalık bir mesaj grubunda bir üye müstehcen bir video paylaşır. Gruptaki bir kişi rahatsız olur ve şikayet eder. Savcılık paylaşanı ifadeye çağırır. Bir başka dosyada bir kişinin telefonunda yapılan incelemede yüzlerce görüntü bulunur. Bunların bir kısmında çocuklar yer almaktadır.
İki olay aynı maddeye girer, ancak sonuçları arasında büyük fark vardır. Birincisinde ceza çoğu zaman ertelenebilir düzeydedir. İkincisinde yalnızca bulundurmak bile yıllarca hapis gerektirir. Müstehcenlik suçunda cezayı belirleyen üç şey vardır. İçeriğin türü, kime ulaştığı ve nasıl yayıldığı. Bu rehber bu ayrımları anlatır.
Müstehcenlik Suçu Nedir? TCK 226’nın Yapısı
m.226
Genel ahlaka karşı bir suç
Müstehcenlik suçu, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.226’da düzenlenmiştir. Madde tek bir suçu değil, ağırlığı birbirinden çok farklı beş ayrı hali kapsar. Kanun müstehcenliğin tanımını yapmaz. Uygulamada cinsel arzuları tahrik etmeye yönelik ve toplumun ar ve haya duygularını inciten içerikler müstehcen kabul edilir.
Maddenin temel amacı çocukları korumaktır. Yetişkinlerin kendi tercihleriyle eriştiği içerikler bakımından kanun sınırlı bir müdahale öngörür. Çocukların kullanıldığı içeriklerde ise her türlü davranış ağır biçimde cezalandırılır.
| Fıkra | Konu | Ceza |
|---|---|---|
| 226/1 | Çocuklara verme, gösterme. Alenen sergileme. Kurallara aykırı satış ve reklam | 6 ay-2 yıl hapis ve adli para cezası |
| 226/2 | Müstehcen içeriği basın ve yayın yoluyla yayma veya buna aracılık | 6 ay-3 yıl hapis ve adli para cezası |
| 226/3 | Çocukları kullanarak üretim. Bu içerikleri bulundurma, satma, yayma | Üretimde 5-10 yıl. Diğer hallerde 2-5 yıl hapis |
| 226/4 | Şiddet içeren, hayvanlarla veya ölü beden üzerinde yapılan cinsel davranış içerikleri | 1-4 yıl hapis ve adli para cezası |
| 226/5 | Üçüncü ve dördüncü fıkradaki içeriklerin yayını veya çocuklara gösterilmesi | 6-10 yıl hapis ve adli para cezası |
Çocuklara Yönelik ve Alenen İşlenen Haller (226/1)
Birinci fıkra, müstehcen ürünlerin çocuklara ulaşmasını ve kamuya açık biçimde sergilenmesini önlemeyi amaçlar. Altı ayrı davranışı sayar.
| Davranış | Örnek |
|---|---|
| Çocuğa müstehcen ürün verme, gösterme, okuma veya dinletme | Çocuğa müstehcen video izletmek |
| Çocukların girebileceği veya görebileceği yerde alenen gösterme | Vitrinde, açık alanda sergilemek |
| İçeriği anlaşılacak biçimde satışa veya kiraya sunma | Kapağı açık biçimde tezgahta satmak |
| Bu ürünlere özgü satış yerleri dışında satma veya kiraya verme | Sıradan bir dükkanda satmak |
| Başka mal veya hizmet satışının yanında bedelsiz verme | Hediye olarak dağıtmak |
| Reklamını yapma | Müstehcen ürünü tanıtmak |
Ceza altı aydan iki yıla kadar hapis ve adli para cezasıdır. Bu fıkrada çocuğun içeriği gerçekten görmüş olması her bentte aranmaz. Çocukların görebileceği bir yerde sergilemek yeterlidir.
Bir çocuğa cinsel amaçla müstehcen içerik gösterilmesi halinde durum ağırlaşır. Bu davranış çoğu zaman çocuğa yönelik cinsel taciz veya istismar suçunu da oluşturur. Bu durumda daha ağır olan suçun hükümleri gündeme gelir. Ayrıntı için çocukların cinsel istismarı ve cinsel taciz suçu rehberlerimize bakabilirsiniz.
İnternette ve Sosyal Medyada Paylaşım (226/2)
İkinci fıkra, müstehcen görüntü, yazı veya sözleri basın ve yayın yoluyla yayınlayan kişiyi cezalandırır. Yayınlanmasına aracılık eden kişi de aynı cezayı alır. Ceza altı aydan üç yıla kadar hapis ve adli para cezasıdır.
| Durum | Değerlendirme |
|---|---|
| Herkese açık sosyal medya hesabında müstehcen içerik paylaşma | 226/2 riski yüksek |
| İnternet sitesinde müstehcen içerik yayınlama | 226/2 |
| Kalabalık ve herkesin katılabildiği bir grupta paylaşma | 226/2 tartışılır |
| İki yetişkin arasında özel mesajla karşılıklı rızayla paylaşma | Kural olarak suç değil |
| Karşı tarafın rızası olmadan ona müstehcen içerik gönderme | Cinsel taciz gündeme gelir |
| Başkasının özel görüntüsünü rızası olmadan yayma | Özel hayatın gizliliğini ihlal ve diğer suçlar |
İnternet, ceza hukukunda basın ve yayın yolu sayılır. Bu nedenle herkese açık bir hesaptan yapılan paylaşım ikinci fıkra kapsamında değerlendirilir. Paylaşımın kaç kişiye ulaştığı ve hesabın açık olup olmadığı önem taşır.
Kapalı gruplar bakımından uygulama tek biçimli değildir. Üye sayısı sınırlı ve katılımı denetimli bir grupta yayın unsurunun bulunmadığı savunulabilir. Kalabalık ve herkese açık gruplarda ise yayın niteliği kabul edilebilir. Grupta çocuk bulunması durumu ayrıca ağırlaştırır.
Başka birinin özel görüntüsünün paylaşılması bu maddeden ayrı ve daha ağır sonuçlar doğurur. Bu durumda özel hayatın gizliliği ve kişisel veri suçları uygulanır. Bu konuda özel hayatın gizliliğini ihlal ve sosyal medya üzerinden işlenen suçlar rehberlerimize bakabilirsiniz.
Avukata Sor
Bir paylaşım veya cihazınızda bulunan içerik nedeniyle müstehcenlik suçundan soruşturma açıldıysa, ifade vermeden önce dosyanızı bir avukatla değerlendirin.
Çocukların Kullanıldığı İçerikler: En Ağır Hal (226/3)
Üçüncü fıkra maddenin en ağır hükmüdür. Çocukların kullanıldığı müstehcen içeriklere ilişkin her davranışı cezalandırır.
| Davranış | Ceza |
|---|---|
| Müstehcen ürünlerin üretiminde çocukları kullanma | 5 yıldan 10 yıla kadar hapis ve adli para cezası |
| Bu ürünleri ülkeye sokma, çoğaltma, satma, nakletme, depolama | 2 yıldan 5 yıla kadar hapis ve adli para cezası |
| Bu ürünleri bulundurma | 2 yıldan 5 yıla kadar hapis ve adli para cezası |
| Bu ürünleri başkalarının kullanımına sunma | 2 yıldan 5 yıla kadar hapis ve adli para cezası |
| Bu ürünleri yayınlama veya çocuklara gösterme (226/5) | 6 yıldan 10 yıla kadar hapis ve adli para cezası |
Bu fıkrada yalnızca bulundurmak suçtur. Satma veya paylaşma amacı aranmaz. Telefonda, bilgisayarda veya bulut hesabında bu tür bir içeriğin bilerek tutulması yeterlidir. Bu yönüyle üçüncü fıkra maddenin diğer hükümlerinden ayrılır.
Bilerek bulundurma şartı önemlidir. Bir mesaj grubuna kendiliğinden düşen ve otomatik olarak cihaza inen bir dosya bakımından kast tartışılır. Dosyanın açılıp açılmadığı, saklanıp saklanmadığı ve başka klasörlere taşınıp taşınmadığı adli bilişim incelemesiyle belirlenir. Fark edildiğinde silmek ve gruptan ayrılmak lehe değerlendirilir.
Çocuğun gerçek bir çocuk olması aranır. İçerikteki kişinin yaşı belirsizse bu husus bilirkişi incelemesiyle araştırılır. Yaşın çocuk olduğu kuşkuya yer bırakmayacak biçimde belirlenemiyorsa bu fıkradan mahkumiyet kurulamaz.
Bulundurmak ve İzlemek Suç mu?
Bu soru, içeriğin türüne göre üç farklı biçimde cevaplanır.
| İçerik | Bulundurma | İzleme |
|---|---|---|
| Yetişkinlerin yer aldığı olağan müstehcen içerik | Suç değil | Suç değil |
| Şiddet içeren veya dördüncü fıkrada sayılan içerikler | Suç: 1-4 yıl hapis | Bulundurma oluşmadıkça ayrıca cezalandırılmaz |
| Çocukların kullanıldığı içerikler | Suç: 2-5 yıl hapis | Cihaza indirme ve saklama bulundurma sayılır |
Yetişkinlerin yer aldığı içerikleri kişisel kullanım için bulundurmak suç değildir. Kanun bu içeriklerde yalnızca çocuklara ulaştırmayı, alenen sergilemeyi ve yayınlamayı cezalandırır. Bu nedenle bir yetişkinin cihazında bu tür içerik bulunması tek başına soruşturma konusu olmaz.
Dördüncü fıkra farklıdır. Şiddet kullanılarak, hayvanlarla veya ölmüş insan bedeni üzerinde yapılan cinsel davranışlara ilişkin içerikleri bulundurmak suçtur. Aynı fıkrada geçen doğal olmayan yoldan ifadesinin kapsamı ise uygulamada tartışmalıdır.
İzleme ile bulundurma arasındaki çizgi tekniktir. İçeriğin cihaza kaydedilmesi bulundurmadır. Yalnızca çevrim içi izlemede cihazda kalıcı bir kayıt oluşmayabilir. Ancak tarayıcı önbelleğinde kalan dosyalar ve indirme kayıtları incelemede ortaya çıkar. Bu nedenle çocukların kullanıldığı içeriklere erişimin her biçimi ciddi bir ceza riski taşır.
Müstehcenlik Suçunun Cezası ve İstisnalar
| Fıkra | Alt Sınır | Takdiri İndirim Sonrası | Sonuç |
|---|---|---|---|
| 226/1 | 6 ay hapis | 5 ay | Paraya çevirme, erteleme veya HAGB |
| 226/2 | 6 ay hapis | 5 ay | Aynı |
| 226/3 bulundurma | 2 yıl hapis | 1 yıl 8 ay | Erteleme veya HAGB sınırda mümkün |
| 226/3 üretim | 5 yıl hapis | 4 yıl 2 ay | Erteleme ve HAGB mümkün değil |
| 226/4 | 1 yıl hapis | 10 ay | Paraya çevirme, erteleme veya HAGB |
| 226/5 | 6 yıl hapis | 5 yıl | Erteleme ve HAGB mümkün değil |
Bütün fıkralarda hapis cezasıyla birlikte adli para cezası da verilir. Suç şikayete bağlı değildir ve uzlaştırma kapsamında değildir. Sonuç cezanın seçenekleri için adli para cezası, cezanın ertelenmesi ve HAGB rehberlerimize bakabilirsiniz.
Kanun iki istisna tanır. Bilimsel eserler bu maddenin kapsamı dışındadır. Sanatsal ve edebi değeri olan eserler de, çocuklara ulaşması engellenmek koşuluyla kapsam dışıdır. Bu istisnalar çocukların kullanıldığı içerikler için geçerli değildir.
İçeriğin müstehcen olup olmadığı ve sanatsal değer taşıyıp taşımadığı çoğu zaman bilirkişi incelemesiyle belirlenir. Bu incelemede eserin bütünü değerlendirilmelidir. Müstehcen içeriklere erişim ayrıca idari yoldan engellenebilir. Bu konuda erişimin engellenmesi rehberimize bakabilirsiniz.
Soruşturma ve Savunmada İzlenecek Yol
| Aşama | Yapılması Gereken | Dikkat |
|---|---|---|
| Arama ve el koyma | Cihazlara el konulurken imaj alınmasını ve bir kopyanın verilmesini isteyin | Usule aykırı el koyma delilin değerini etkiler |
| İfade | İçeriğin cihaza nasıl geldiğini açıklayın | Bkz. ifadeye çağrıldım ne yapmalıyım |
| Adli bilişim | Dosyanın açılıp açılmadığının ve nasıl kaydedildiğinin incelenmesini isteyin | Otomatik indirme ile bilerek kaydetme ayrılır |
| Yaş tespiti | İçerikteki kişinin yaşı için bilirkişi incelemesi talep edin | Kuşku sanık lehine yorumlanır |
| Kanun yolu | Yayın ve kast unsurlarının gerekçelendirilmemesini ileri sürün | Bkz. istinaf ve temyiz |
Değerlendirme
Savunmada öne çıkan üç nokta
Bu suçta savunma çoğunlukla üç soru etrafında kurulur. Birincisi içeriğin niteliğidir. İçerik hangi fıkraya girmektedir ve içerikteki kişinin çocuk olduğu kesin midir? İkincisi yayın unsurudur. Paylaşım gerçekten belirsiz sayıda kişiye ulaşacak biçimde mi yapılmıştır?
Üçüncüsü kasttır. İçerik cihaza kişinin bilgisi ve iradesiyle mi kaydedilmiştir? Bu sorular hukuki olduğu kadar tekniktir ve adli bilişim raporuyla cevaplanır.
Bu yazıda numaralı bir Yargıtay kararına yer verilmemiştir. Somut bir dosyada güncel içtihat ayrıca araştırılmalıdır.
Beş Hata
Müstehcenlik dosyalarında sık yapılan yanlışlar
1) Gruba düşen içeriği başka gruplara iletmek. Her iletim yeni bir fiildir. 2) Soruşturmayı öğrenince cihazı sıfırlamak. Bu davranış delil gizleme izlenimi verir ve silinen veriler çoğu zaman geri getirilir. 3) İçeriğin türünü önemsememek. Çocukların yer aldığı içerikte yalnızca bulundurmak suçtur. 4) Adli bilişim raporunu sorgulamamak. 5) Kapalı grup savunmasına tek başına güvenmek.
Doğru strateji, içeriğin niteliğini ve cihaza nasıl geldiğini teknik delillerle ortaya koymaktır. Tutukluluk halinde tutuklama ve adli kontrole itiraz rehberimize bakabilirsiniz.
Bilişim Yoluyla İşlenen Suçlarda Müdafilik
Bu dosyalarda sonuç, içeriğin niteliğine ve adli bilişim incelemesinin doğru yapılmasına bağlıdır. El koyma, inceleme ve yargılama süreçleri için Ankara ceza avukatı ile iletişime geçebilirsiniz.
Uyarı: Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Avukatlık hizmeti ve danışmanlık ücretlidir. Ücretler TBB Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi altında olmamak üzere belirlenir.
Sık Sorulan Sorular
Müstehcen video paylaşmanın cezası nedir?
Müstehcen içeriği internet veya sosyal medya üzerinden yayınlayan kişi altı aydan üç yıla kadar hapis ve adli para cezası alır. İçerik çocuklara gösterilmişse veya çocukların görebileceği biçimde sergilenmişse ceza altı aydan iki yıla kadardır. İçerikte çocuklar yer alıyorsa ceza çok daha ağırdır ve altı yıldan on yıla kadar çıkabilir.
Telefonda müstehcen içerik bulundurmak suç mu?
Yetişkinlerin yer aldığı olağan müstehcen içeriği kişisel kullanım için bulundurmak suç değildir. Ancak çocukların kullanıldığı içerikleri bulundurmak suçtur ve cezası iki yıldan beş yıla kadar hapistir. Şiddet içeren ve kanunda sayılan diğer içerikleri bulundurmak da bir yıldan dört yıla kadar hapis gerektirir.
Mesaj grubuna gelen video yüzünden ceza alır mıyım?
Grupta başkasının paylaştığı içerik nedeniyle sorumlu tutulmanız için o içeriği bilerek kaydetmiş, saklamış veya başkalarına iletmiş olmanız gerekir. Otomatik olarak inen ve fark etmediğiniz bir dosya bakımından kast tartışılır. İçerikte çocuklar yer alıyorsa durumu fark ettiğinizde dosyayı silmeniz ve gruptan ayrılmanız önemlidir. İçeriği başka yerlere iletmeyin.
Özel mesajla müstehcen içerik göndermek suç mu?
İki yetişkin arasında karşılıklı rızayla yapılan özel paylaşım kural olarak müstehcenlik suçunu oluşturmaz. Karşı taraf bunu istemiyorsa cinsel taciz suçu gündeme gelir. Karşı taraf çocuksa çok daha ağır suçlar oluşur. Başka bir kişinin özel görüntüsünü rızası olmadan göndermek ise özel hayatın gizliliğini ihlal suçunu oluşturur.
Müstehcenlik suçu şikayete bağlı mıdır?
Hayır. Müstehcenlik suçu resen soruşturulur. Şikayet aranmaz ve şikayetten vazgeçme davayı düşürmez. Suç uzlaştırma kapsamında da değildir. Soruşturmalar ihbar, sanal devriye tespiti veya başka bir soruşturmada cihazların incelenmesi üzerine başlayabilir.
