Geçici ve Sürekli İş Göremezlik Tazminatı: Trafik Kazasında Maluliyet Hesabı (2026)
Trafik kazasında yaralanan kişinin en büyük tazminat kalemi iş göremezliktir ve iki ayrı hesap gerektirir. Geçici iş göremezlik: tedavi ve iyileşme süresince çalışılamayan dönemin gelir kaybıdır; iyileşme süresi (genellikle ATK veya sağlık kurulu raporuyla) ve bu dönemde gerekiyorsa bakıcı gideri hesaba katılır. Sürekli iş göremezlik: kalıcı maluliyet halinde, kişinin çalışma hayatı boyunca (aktif dönemde gerçek gelir, pasif dönemde asgari ücret esasıyla) maluliyet oranı kadar uğrayacağı gelir kaybıdır; yüzde 100 olmasa bile efor kaybı nedeniyle çalışmaya devam eden kişi de bu tazminatı alır. Maluliyet oranı; kaza tarihinde yürürlükte olan yönetmeliğe (Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik) göre yetkili hastanenin sağlık kurulu veya Adli Tıp Kurumu raporuyla belirlenir; sigorta şirketlerinin kendi anlaşmalı raporları bağlayıcı değildir. Aktüer; gelir, yaş, TRH-2010 yaşam tablosu, maluliyet ve kusur oranıyla hesap yapar. Sigortacı 2026’da kişi başına 3.600.000 TL bedeni teminatla sınırlı sorumludur; aşan kısım ve manevi tazminat sürücü ile işletenden istenir. Yaralamalı kazalarda zamanaşımı uzamış ceza zamanaşımıyla 8 yıldır.
İki Kalem: Geçici ve Sürekli İş Göremezlik
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.54, bedensel zarar halinde çalışma gücünün azalması ve yitirilmesinden doğan kayıpları tazminat kalemi olarak düzenler. Uygulama bu kaybı ikiye böler: iyileşme süresince çalışılamayan dönemin kaybı (geçici iş göremezlik) ve kalıcı maluliyetin çalışma hayatı boyunca yaratacağı kayıp (sürekli iş göremezlik). İki kalem birlikte istenir ve birbirini dışlamaz; kaza tazminatlarının bütünü için trafik kazası tazminat davası rehberimize, kalıcı sakatlığın hesap ayrıntıları için maluliyet tazminatı yazımıza bakınız.
Maluliyet Oranı Nasıl Belirlenir?
Rapor Kuralı
Kaza tarihindeki yönetmelik ve yetkili kurul
Maluliyet oranı, kaza tarihinde yürürlükte olan yönetmeliğe göre yetkili hastanelerin sağlık kurulu veya Adli Tıp Kurumu tarafından belirlenir; sigorta şirketlerinin anlaşmalı raporları bağlayıcı değildir. Yargıtay, raporun tedavi tamamlandıktan sonra ve doğru yönetmelikle düzenlenmesini arar; aksi halde yeni rapor alınır. Rapor, kişinin mesleğine göre değil bedensel işlev kaybına göre oran verir; mesleki etki, hesapta ayrıca tartışılır.
Sürekli İş Göremezlik Hesabı: Aktif ve Pasif Dönem
| Dönem | Esas Alınan Gelir |
|---|---|
| Kaza tarihinden rapor tarihine (bilinen dönem) | Gerçek gelir, dönemsel asgari ücret artışlarıyla |
| Aktif dönem (60 yaşına kadar) | Belgelenen gerçek gelir; yoksa asgari ücret |
| Pasif dönem (60 yaş sonrası, muhtemel ömür) | Asgari ücret esası (AGİ hariç net) |
Aktüer; gelir x maluliyet oranı x dönem uzunluğu çarpımını yaşam tablosuyla (TRH-2010) ve progresif rant yöntemiyle sermayeleştirir, sonuçtan kusur oranını düşer. Anayasa Mahkemesinin 2022/167 sayılı iptali sonrası hesap Genel Şartlardaki özel esaslara değil, TBK ve Yargıtay ilkelerine tabidir.
Avukata Sor
İş Göremezlik ve Maluliyet Tazminatları ve benzeri uyuşmazlıklarda durumunuzu bir avukatla değerlendirin; her dosya kendi belge ve kusur durumuna göre incelenir.
Geçici İş Göremezlik ve Bakıcı Gideri
İyileşme Dönemi
Çalışılamayan her gün, bakılan her gün
Raporda belirlenen iyileşme süresi boyunca gelir kaybının tamamı hesaplanır. Bu dönemde yaralı başkasının bakımına muhtaç kalmışsa, bakımı ücretsiz olarak yakınları üstlenmiş olsa bile bakıcı gideri asgari ücret esasıyla tazminata eklenir; Yargıtay bu kalemi istikrarla kabul eder. Tedavi giderleri ayrıca istenir; SGK tarafından karşılanan tedavi giderleri ise sigortacıdan talep edilmez.
Gelirin İspatı: Bordro Yoksa Ne Olur?
Belgelenebilen gelir (bordro, SGK dökümü, vergi beyanı) esastır; belge yoksa asgari ücret uygulanır. Kayıt dışı çalışanlar için meslek odası yazıları, emsal ücret araştırması ve tanık beyanı gerçek geliri ispatlayabilir; bu çalışma, sürekli iş göremezlik tazminatını katlayan en önemli adımdır. Öğrenciler için mezuniyet sonrası muhtemel meslek geliri, ev hanımları için asgari ücret esası kabul edilir. İş kazası niteliğindeki trafik kazalarında SGK’nın bağladığı sürekli iş göremezlik gelirinin peşin sermaye değeri tazminattan düşülür; işveren cephesi için mevcut iş kazası tazminatı ne kadar yazımıza bakınız.
Kusur, Müterafik Kusur ve İndirimler
İndirim Kalemleri
Kusur, kemer, hatır taşıması
Hesaplanan tutardan yaralının kusur oranı düşülür. Emniyet kemeri takmamak, kask kullanmamak veya alkollü sürücünün aracına bilerek binmek müterafik kusur indirimine yol açar; hatır için taşınan yolcuların tazminatında yüzde 20’ye varan hatır taşıması indirimi uygulanır. Kusur oranı, kaza tespit tutanağıyla değil bilirkişi raporuyla belirlenir; yaralamalı kazanın ceza boyutu için mevcut taksirle yaralama suçu yazımıza bakınız.
Sigorta Limiti, Manevi Tazminat ve Sorumlular
Sorumluluk Katmanları
Limit içi sigortacı, limit üstü sürücü ve işleten
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.91 uyarınca sigortacı, 2026’da kişi başına 3.600.000 TL bedeni teminatla sınırlı sorumludur; aşan kısım sürücü, işleten ve varsa ihtiyari mali sorumluluk sigortacısından istenir. Manevi tazminat zorunlu sigorta dışındadır ve asliye hukuk mahkemesinde sürücü-işletene karşı açılan davayla talep edilir. Sigortacıya karşı en hızlı yol Sigorta Tahkim Komisyonudur; sigortasız araçlarda Güvence Hesabı devreye girer.
Sık Yapılan Hata
Geçici dönem, sürekli döneme yedirilmez
Sigortacıların hesaplarında geçici iş göremezlik dönemi çoğu kez sürekli maluliyet hesabının içinde eritilir; oysa tedavi süresince yüzde 100 iş göremez kabul edilen dönem ayrı bir kalemdir ve sürekli maluliyet oranından bağımsız olarak tam gelir üzerinden hesaplanır. İki dönemin ayrı ayrı talep edilmesi, tazminatı belirgin biçimde büyütür.
Rapor Hatalarına İtiraz ve Yeniden Rapor
Taraf raporları arasında oran farkı varsa Tahkim ve mahkeme, ATK veya üniversite hastanesinden yeni rapor alır; erken tarihli, yanlış yönetmelikle düzenlenmiş veya tedavi tamamlanmadan verilmiş raporlar itirazla düşürülür. Aktüer raporundaki gelir, dönem ve indirim hataları da süresinde itirazla düzeltilir; itirazsız kesinleşen rapor dosyayı bağlar. Dava öncesi sigortacıya yazılı başvuru zorunludur; yaralamalı kazalarda zamanaşımı uzamış ceza zamanaşımıyla 8 yıldır, ayrıntı için zamanaşımı rehberimize bakınız.
İş Göremezlik ve Maluliyet Tazminatları ve Avukat Desteği
Maluliyet raporunuzun ve aktüer hesabının denetlenmesi, eksik ödemelere karşı Tahkim ve dava sürecinin yürütülmesi için dosyanızı değerlendiriyoruz.
Sık Sorulan Sorular
Çalışmaya devam ediyorum; yine de sürekli iş göremezlik tazminatı alabilir miyim?
Evet. Yargıtay uygulamasında sürekli iş göremezlik, kişinin fiilen işini kaybetmesine değil, aynı işi yapabilmek için daha fazla güç ve efor harcamak zorunda kalmasına dayanır; buna güç kaybı veya efor kaybı tazminatı denir. Yüzde 10 maluliyeti olan bir çalışan işine devam etse bile, çalışma hayatı boyunca yüzde 10 fazla efor harcayacağı kabul edilerek gelirinin yüzde 10’u üzerinden tazminat hesaplanır. Emekliler ve ev hanımları için de pasif dönem asgari ücret esasıyla hesap yapılır; çalışmamak tazminatı ortadan kaldırmaz.
Maluliyet raporunu nereden almalıyım; sigortanın raporu geçerli mi?
Rapor, kaza tarihinde yürürlükte bulunan yönetmeliğe (halen Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik) göre, engelli sağlık kurulu raporu vermeye yetkili hastanelerin sağlık kurulundan veya Adli Tıp Kurumundan alınır. Sigorta şirketlerinin anlaşmalı hekimlere düzenlettiği raporlar tek taraflıdır ve bağlayıcı değildir; Tahkim ve mahkeme, taraf raporları arasında fark varsa ATK veya üniversite hastanesinden yeni rapor alır. Rapor tarihi tedavinin tamamlanmasından sonra olmalıdır; erken alınan raporlar oranı düşük gösterir.
Bordrom yok; tazminat asgari ücret üzerinden mi hesaplanır?
Belgelenebilen gerçek gelir esastır: bordro, SGK hizmet dökümü, vergi beyannamesi, serbest meslek kazançları. Gelir belgelenemiyorsa Yargıtay, asgari ücretin esas alınmasını kabul eder; ancak meslek odası kayıtları, emsal ücret araştırması ve tanık beyanıyla mesleki gelirin asgari ücretin üzerinde olduğu ispatlanabilir. Kayıt dışı çalışan esnaf ve serbest meslek erbabında bu ispat, tazminatı katlayan en önemli çalışmadır. Pasif dönem (60 yaş sonrası) her halde asgari ücret esasıyla hesaplanır.
Geçici iş göremezlik süresi nasıl belirlenir?
Kişinin tamamen çalışamadığı iyileşme dönemi, tedavi belgelerine dayanılarak sağlık kurulu veya ATK raporunda iş göremezlik süresi olarak belirlenir; kırık, ameliyat ve rehabilitasyon süreçleri bu süreyi uzatır. Bu dönem için gelir kaybının tamamı hesaplanır; ayrıca yaralı bu dönemde başkasının yardımına muhtaç kalmışsa bakıcı gideri, bakımı yakınları üstlenmiş olsa bile asgari ücret esasıyla tazminata eklenir. Geçici ve sürekli iş göremezlik aynı dosyada birlikte istenir ve iki kalem birbirini dışlamaz.
Sigorta şirketi 3.600.000 TL limitin altında ödedi; kalan zararımı kimden alırım?
Sigortacı yalnızca poliçe limiti içinde ve maddi zararlar için sorumludur. Aktüer hesabı limitin üzerindeyse aşan kısım kusurlu sürücü ve işletenden, ihtiyari mali sorumluluk sigortası varsa o sigortacıdan istenir. Manevi tazminat da zorunlu sigorta dışında olduğundan yine sürücü ve işletene yöneltilir. Limit içinde kalan eksik ödemelerde ise sigortacıya karşı Sigorta Tahkim Komisyonu en hızlı yoldur; kısmi ödeme ihtirazi kayıtla kabul edilmeli, ibraname imzalanmamalıdır.
