Rekabet Yasağı Sözleşmesi Geçerli mi? 7 Maddelik Geçerlilik Testi (2026)
İş sözleşmenizdeki rekabet yasağı maddesi, yedi soruluk bir testten geçmeden sizi bağlamaz: yazılı mı yapıldı; imza tarihinde fiil ehliyetiniz tam mıydı; göreviniz size gerçekten müşteri çevresi, üretim sırları veya işverenin işleri hakkında bilgi erişimi sağlıyor muydu; bu bilgilerin kullanılması işverene önemli zarar verebilecek nitelikte mi; yasak yer, zaman ve işlerin türü bakımından somut biçimde sınırlandı mı; süre, özel durumlar dışında iki yılı aşmıyor mu ve sözleşmeniz nasıl sona erdi? İşveren sözleşmeyi haklı neden olmaksızın feshetmişse veya siz işverene yüklenebilen bir nedenle haklı fesih yapmışsanız, yasak kanun gereği kendiliğinden sona erer (TBK m.447). Testten geçemeyen kayıt geçersizdir; geçen kayıtta bile hakim aşırı süre ve kapsamı daraltabilir, fahiş cezai şartı resen indirir. Görevli mahkeme, İBBGK’nın 13.06.2025 tarihli, 2023/1 E., 2025/3 K. sayılı kararı uyarınca kesin olarak asliye ticaret mahkemesidir.
Neden Çoğu Rekabet Yasağı Geçersiz?
Bir avukat olarak önüme gelen rekabet yasağı kayıtlarının önemli bölümü, işe giriş evrakı arasında okutulmadan imzalatılmış matbu maddelerdir: sınırsız coğrafya, belirsiz konu, beş yıllık süre ve tek taraflı fahiş cezai şart. Kanun koyucu bu dengesizliği öngörmüş ve yasağı sıkı koşullara bağlamıştır (6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.444-447). Kurumun genel anlatımı rekabet yasağı sözleşmesi ana yazımızdadır; bu rehber tek soruya odaklanır: elinizdeki madde sizi gerçekten bağlıyor mu?
7 Maddelik Geçerlilik Testi
| # | Test | Geçemezse |
|---|---|---|
| 1 | Yazılı şekilde yapıldı mı? | Geçersiz |
| 2 | İmzada fiil ehliyeti tam mıydı? | Geçersiz |
| 3 | Müşteri çevresi veya üretim sırlarına erişim var mıydı? | Geçersiz |
| 4 | Kullanım, işverene önemli zarar verebilir miydi? | Geçersiz |
| 5 | Yer, zaman ve konu somut sınırlandı mı? | Geçersiz veya hakim daraltır |
| 6 | Süre 2 yılı aşıyor mu? | Hakim indirir |
| 7 | Sözleşme nasıl sona erdi? (TBK 447) | Yasak kendiliğinden sona ermiş olabilir |
Test 1-4: Şekil, Ehliyet, Sır Erişimi, Önemli Zarar
Yargıtay 11. HD, 2017/745 E., 2018/6432 K.
Sır aktarımı yoksa yasak batıldır
Zor şart altında imzalatılan, orantılı bir edim içermeyen ve korunacak sır aktarımı tespit edilemeyen rekabet yasağı sözleşmesi geçersiz sayılmıştır; imza tek başına bağlayıcılık doğurmaz.
Yargıtay 9. HD, 24.12.2009, 26954/36971
Belirsiz konu denetimden geçmez
Yasağın, işverene ait işlerden hangisiyle sınırlandırıldığı açıkça belirlenmelidir; “her türlü rakip faaliyet” gibi genel kalıplar geçerli kabul edilmez.
Yazılılık geçerlilik şartıdır; e-posta onayları ve sözlü taahhütler yasak doğurmaz. Ehliyet, imza anında aranır. Asıl savaş alanı üçüncü ve dördüncü testlerdir: işçinin fiilen yürüttüğü görev; müşteri portföyüne, fiyatlandırma ve üretim sırlarına ya da işverenin işleri hakkında stratejik bilgiye erişim sağlamıyorsa yasak temelsizdir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, korunacak sır aktarımı bulunmayan ve orantısız edim içeren yasakları batıl saymıştır (2017/745 E., 2018/6432 K.). “Önemli zarar” da soyut iddia ile değil; müşteri kaybı, ciro etkisi gibi somut verilerle işverence ispatlanmalıdır.
Avukata Sor
Rekabet Yasağı Geçerlilik Analizi ve benzeri uyuşmazlıklarda durumunuzu bir avukatla değerlendirin; her dosya kendi delil durumuna göre incelenir.
Test 5-6: Yer, Zaman, Konu ve İki Yıl Sınırı
Yasak; işçinin ekonomik geleceğini hakkaniyete aykırı tehlikeye düşürmeyecek biçimde yer, zaman ve işlerin türü bakımından sınırlanmalıdır. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, yasağın hangi işlerle sınırlandığının açıkça belirlenmesini arar (24.12.2009, 26954/36971); “her türlü rakip faaliyet” gibi belirsiz kalıplar denetimden geçmez. Süre, özel durumlar dışında iki yılı aşamaz; aşan süreyi hakim, yasağı tümden iptal etmek yerine makul ölçüye indirebilir (m.445/2). Sözleşme kurulurken bu dengeler nasıl kurulur sorusu için iş sözleşmesi ve iş ilişkisinin kurulması ana yazımıza bakınız.
Test 7: Sözleşmenin Sona Erme Şekli (TBK 447)
En Çok Atlanan Savunma
Sona erme şekli yasağı düşürebilir
Rekabet yasağı; işverenin haklı bir sebep olmaksızın feshinde veya işverene yüklenebilen bir nedenle işçinin haklı feshinde kendiliğinden sona erer (m.447/2). Örneğin ücretleri ödenmediği için haklı fesih yapan ya da haksız yere işten çıkarılan işçiye karşı işveren artık yasağa dayanamaz. İşverenin yasağın sürdürülmesinde gerçek yararının kalmaması (faaliyetin sona ermesi, ilgili birimin kapanması) da yasağı düşürür. Feshin niteliği bu yüzden dosyanın merkezindedir; nitelendirme ölçütleri için haklı nedenle fesih ve haksız fesih ile ücret kaynaklı fesihlerde maaşım yatmıyor ne yapabilirim yazılarımıza bakınız.
Geçerli Yasakta Bile: Hakimin Müdahalesi
Tüm testlerden geçen yasak dahi mutlak değildir: hakim, aşırı nitelikteki yasağı kapsam ve süre bakımından sınırlayabilir; karşı edim (yasak süresince ödeme) bulunup bulunmaması bu takdirde dikkate alınır. Fahiş cezai şart ise TBK m.182/3 uyarınca resen indirilir; işçi aleyhine tek taraflı ceza koşulu zaten TBK m.420 gereği geçersizdir, ayrıntı için cezai şart ve eğitim gideri rehberimizi inceleyiniz.
Cezai Şart Talebiyle Karşılaştıysanız
Savunma üç katmanda kurulur: geçerlilik testleri (yukarıdaki 1-6), TBK m.447 sona erme halleri ve tutara ilişkin indirim talepleri. İşverenin; ihlali (rakipte çalışma, müşteri götürme), zararı ve illiyet bağını ispatlaması gerekir; soyut “rakibe geçti” iddiası yetmez. İşçi cephesinde işe giriş tarihli matbu evrak, görev tanımı ve erişim yetkilerinin sınırlılığı güçlü delillerdir. İş ilişkisi devam ederken sadakat borcu ihlali iddiaları ise ayrı rejime tabidir ve iş mahkemesinde görülür.
Görevli Mahkeme ve Süreç
İBBGK, 13.06.2025, 2023/1 E., 2025/3 K.
Kesin kural: asliye ticaret mahkemesi
İş ilişkisi sona erdikten sonraki döneme ilişkin rekabet yasağı davaları mutlak ticari davadır; görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesidir ve dava şartı olarak ticari arabuluculuk uygulanır. Karar, Resmi Gazetede yayımlanmış olup tüm yargı organlarını bağlar; iş mahkemesinde açılan davalar görevsizlikle sonuçlanır. Bu rejim, işçilik alacaklarındaki dava şartı arabuluculuktan farklıdır; karşılaştırma için iş davası arabuluculuk zorunlu mu yazımıza bakınız.
Strateji Notu
İki cepheli dosyalar
Uygulamada rekabet yasağı davası, işçinin kıdem ve ücret alacakları davasıyla paralel yürür: alacak dosyasında feshin işverene yüklenebilir nitelikte olduğunun tespiti, ticaret mahkemesindeki yasak dosyasında TBK m.447 savunmasını besler. İki dosyanın eşgüdümü için fesih sonrası hakların bütüncül planına işten çıkarılınca hangi haklarım var rehberinden bakabilirsiniz.
Bu yazıda atıf yapılan kanunun güncel ve resmi metnine mevzuat.gov.tr üzerinden ulaşabilirsiniz.
Rekabet Yasağı Geçerlilik Analizi ve Avukat Desteği
Sözleşmenizdeki yasağın sizi bağlayıp bağlamadığının tespiti ve cezai şart taleplerine karşı savunmanız için dosyanızı değerlendiriyoruz.
Sık Sorulan Sorular
İmzaladığım rekabet yasağı beni her durumda bağlar mı?
Hayır. Yazılı şekil, tam fiil ehliyeti, müşteri çevresi veya üretim sırlarına gerçek erişim, kullanımın işverene önemli zarar verme ihtimali ile yer, zaman ve konu sınırlaması koşullarından biri eksikse yasak geçersizdir; imza tek başına sonuç doğurmaz. Yargıtay özellikle sıradan pozisyonlarda çalışan, sır ve portföy erişimi bulunmayan işçilere imzalatılan matbu yasakları geçersiz saymaktadır.
İşveren beni işten çıkardı; rekabet yasağı hala geçerli mi?
Duruma göre sona ermiş olabilir. TBK m.447/2 uyarınca sözleşme, haklı bir sebep olmaksızın işveren tarafından feshedilmişse veya işverene yüklenebilen bir nedenle (örneğin ücretlerin ödenmemesi üzerine haklı fesihle) işçi tarafından sona erdirilmişse rekabet yasağı kendiliğinden sona erer. Ayrıca işverenin yasağın sürdürülmesinde gerçek bir yararının kalmadığı belirlenirse de yasak düşer. Sona erme şeklinin doğru nitelendirilmesi bu nedenle savunmanın merkezidir.
Tüm Türkiye’yi ve tüm sektörü kapsayan yasak geçerli olur mu?
Kural olarak hayır. Yasak; işverenin fiili faaliyet alanı, işçinin görev bölgesi ve fiilen yaptığı işle sınırlı olmalıdır. Ülke genelini ve işverenin tüm faaliyet konularını kapsayan belirsiz yasaklar, çalışma özgürlüğünü ölçüsüz kısıtladığından geçersiz sayılabilir; işçinin görevi gerçekten ulusal veya küresel ölçekliyse geniş kapsam somut olayda savunulabilir. Aşırı sınırlamalarda hakim, yasağı tümden iptal etmek yerine TBK m.445/2 uyarınca kapsam ve süreyi daraltma yoluna da gidebilir.
Rekabet yasağı en fazla kaç yıl geçerlidir?
Özel durum ve koşullar dışında iki yılı aşamaz (TBK m.445/1); süre, iş sözleşmesinin sona ermesiyle işlemeye başlar. İki yılı aşan süreler otomatik olarak tüm yasağı geçersiz kılmaz; hakim süreyi makul ölçüye indirebilir. Sürenin başlangıcı ve fiili ihlal tarihleri, cezai şart davalarında zamanaşımı ve ispat yönünden ayrıca önem taşır.
Eski işverenim cezai şart davası açtı; dava iş mahkemesinde mi görülür?
Hayır. Yargıtay İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 13.06.2025 tarihli ve 2023/1 E., 2025/3 K. sayılı kararı (RG 12.09.2025, S.33015) uyarınca, iş ilişkisi sona erdikten sonraki döneme ilişkin rekabet yasağı davaları mutlak ticari davadır ve asliye ticaret mahkemesinde görülür; dava şartı olarak ticari arabuluculuk uygulanır. İş mahkemesinde açılan dava görevsizlikle sonuçlanır. Savunmada geçerlilik testi, TBK m.447 sona erme halleri ve cezai şart indirimi birlikte ileri sürülür.
