TCK 191/2: 5 Yıl Erteleme, İhlal ve Sabıka – Uyuşturucuda Denetimli Serbestlik Nasıl İşler? (2026)
TCK 191/2: kullanmak için uyuşturucu suçundan başlatılan soruşturmada şüpheli hakkında CMK m.171’deki şartlar aranmaksızın 5 yıl süreyle kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilir. Erteleme süresince en az 1 yıl denetimli serbestlik tedbiri uygulanır; bu süre savcı kararıyla üçer aylık dönemlerle en fazla 1 yıl daha uzatılabilir. Gerek görülürse tedaviye tabi tutulur. Yükümlülüklere uyulursa 5 yılın sonunda kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir ve sabıkaya işlemez. Bu, savcının takdir yetkisi değil zorunluluktur; CMK 171’deki şartlar (örn. üst sınır, önceki mahkumiyet) aranmaz. Erteleme kararına 15 gün içinde Sulh Ceza Hakimliğine itiraz edilebilir.
TCK 191/2 Nedir? Zorunlu Erteleme
| Özellik | TCK 191/2 | CMK 171 (Genel Erteleme) |
|---|---|---|
| Koşullar | CMK 171 şartları aranmaz; zorunlu | Üst sınır 3 yıl veya altı, önceki mahkumiyet yok vb. |
| Süre | 5 yıl (sabit) | 5 yıl |
| Denetimli serbestlik | En az 1 yıl (uzatılabilir) | 1-3 yıl |
| Tedavi | Gerek görülürse AMATEM/ÇEMATEM | – |
| Başarılı tamamlama | Kovuşturmaya yer olmadığı kararı; sabıkaya işlemez | Düşme kararı |
Madde metni için: 5237 sayılı TCK m.191.
Savcı, suçun işlendiğine dair yeterli şüphe varsa erteleme kararı vermek zorundadır; CMK 171’deki koşullar aranmaz
TCK 191/2’deki erteleme, savcıya bırakılmış bir takdir yetkisi değildir. Şüpheli hakkında ilk kez uyuşturucu kullanma/bulundurma suçundan soruşturma başlatıldığında, CMK 171’deki şartlar (üst sınır, önceki sabika, kişiliğe ilişkin durumlar) aranmaksızın, savcı 5 yıl süreyle erteleme kararı vermek zorundadır. 2023 değişikliğiyle erteleme kararı artık kolluk birimlerine de bildirilmektedir.
Denetimli Serbestlik Süreci Adım Adım
| Adım | Süre | Detay |
|---|---|---|
| 1. Erteleme kararı | Soruşturma aşamasında | Savcı 5 yıl erteleme + denetimli serbestlik kararı verir |
| 2. Denetimli serbestlik başlangıcı | En az 1 yıl | Şüpheli denetimli serbestlik müdürlüğüne başvurur; imza/görüşme programı belirlenir |
| 3. Uyuşturucu testi | Yılda en az 2 kez | Savcı kararıyla kuruma sevk; kan veya idrar testi |
| 4. Tedavi (gerekirse) | Gerek görüldüğünde | AMATEM/ÇEMATEM’e yönlendirme; ambulatuvar veya yatarak tedavi |
| 5. Süre uzatımı (gerekirse) | Üçer ay x max 4 dönem | Savcı kararıyla en fazla 1 yıl ek süre |
| 6. Başarılı tamamlama | 5 yılın sonunda | Kovuşturmaya yer olmadığı kararı; sabıkaya işlemez |
Erteleme kararı adli sicile kaydedilmez; adli sicil genel müdürlüğü nezdinde bunlara mahsus bir sisteme kaydedilir
Kamu davasının ertelenmesi kararı adli sicile (sabıka kaydına) doğrudan işlenmez. Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü bünyesinde bu kararlara özgü ayrı bir sisteme kaydedilir. E-devlet’ten görünmez. Süreç başarıyla tamamlanırsa kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir ve hiçbir kayıt kalmaz.
Ankara Ceza Avukatı
TCK 191/2 kapsamında kamu davası erteleme süreci, denetimli serbestlik ihlali, ihtarat itirazı ve savunma stratejisi için durumunuzu bir ceza avukatıyla değerlendirin.
İhlal Halinde Ne Olur? (TCK 191/4)
| İhlal Sebebi | Sonuç |
|---|---|
| (a) Yükümlülüklere veya tedavinin gereklerine uymamakta ısrar | Kamu davası açılır |
| (b) Tekrar uyuşturucu satın alma, kabul etme veya bulundurma | Kamu davası açılır |
| (c) Uyuşturucu kullanma | Kamu davası açılır |
Kamu davası açılırsa mahkeme TCK 191/1’deki 2-5 yıl hapis cezasını uygular. İhlaller ayrı dosya oluşturmaz; mevcut dosya kapsamında değerlendirilir.
İhtarat Zorunluluğu: Yargıtay İçtihadı
Denetimli serbestlik yükümlülüklerine ilk aykırılıkta doğrudan kamu davası açılması bozma sebebidir; önce ihtarat yapılmalıdır
Yargıtay, “ısrarla uymama” ifadesinin tek bir ihlalin yeterli olmadığını gösterdiğini içtihat etmiştir. Uygulama: (1) İlk ihlal tespit edilir. (2) Şüpheliye yazılı ihtarat yapılır; ihlal sonuçları hatırlatılır. (3) İhtarata rağmen ihlal devam ederse “ısrar” unsuru gerçekleşmiş sayılır. (4) Ancak bu aşamada kamu davası açılır. İhtarat yapılmadan doğrudan dava açılması Yargıtay tarafından bozma sebebi olarak değerlendirilmektedir. Savunmada bu hususun kontrol edilmesi kritik önem taşır.
Birden Fazla Erteleme Kararı ve 191/5-6
Erteleme süresinde veya davası açıldıktan sonra aynı suçun tekrar işlenmesi halinde özel kurallar devreye girer
TCK 191/5: erteleme süresinde yeniden aynı suçun işlenmesi halinde ayrı dosya açılmaz; ilk dosya üzerinden kovuşturma yürütülür. TCK 191/6: 191/4’e göre açılan kamu davasından sonra tekrar işlenen suçlarda erteleme mümkün değildir; doğrudan iddianame düzenlenir. Yargıtay, birden fazla erteleme kararı varsa usulüne uygun olarak verilip kesinleşen ilk kararın esas alınması gerektiğini kabul etmektedir. İddianame düzenlendikten sonra işlenen suçlar ayrı suç sayılır ve 191/6 kapsamında doğrudan dava konusu edilebilir.
İnfaz rejimi için: 5275 sayılı İnfaz Kanunu.
Suç vasfı yargılama sırasında ticaretten kullanıma dönüşürse, mahkeme TCK 191/8 uyarınca zorunlu HAGB uygular
Pratik önemi büyüktür: şüpheli başlangıçta TCK 188 (ticaret: 10 yıl+) ile yargılanmaya başlayabilir; ancak yargılama sırasında suç vasfının kullanım amacıyla bulundurma (191) olduğu anlaşılırsa, mahkeme öncelikle TCK 191/5 kapsamında önceki erteleme veya soruşturma olup olmadığını araştırır; koşulları varsa 191/3 uyarınca tedavi ve denetimli serbestlik uygular ve TCK 191/8 gereğince HAGB kararı verir. Bu zorunlu bir HAGB’dır; mahkemenin takdirinde değildir.
Emsal Yargıtay Kararları
Emsal Yargıtay Kararları
| Karar | Konu | İlke |
|---|---|---|
| Yargıtay 10. CD (yerleşik içtihat) | İhtarat zorunluluğu | İlk ihlalde doğrudan dava açılması bozma sebebi; önce yazılı ihtarat yapılmalı |
| Yargıtay 10. CD, 2021/7464 E., 2021/7987 K. | Erteleme önceliği | Önceki dava veya soruşturma varsa 191/5 kabiliyeti öncelikle araştırılmalı |
| Yargıtay 8. CD, 2024/12618 E., 2024/2781 K. | İddianame sonrası suç | İddianame düzenlendikten sonra işlenen aynı tür suçlar ayrı suçtur; 191/6 kapsamında doğrudan dava açılır |
| Yargıtay 10. CD (yerleşik içtihat) | İlk erteleme esas | Birden fazla erteleme kararı varsa usulüne uygun kesinleşen ilk karar esas alınır |
Ankara Ceza Avukatı
TCK 191/2 kapsamında erteleme süreci, denetimli serbestlik ihlali, ihtarat itirazı, 191/5-6 uygulaması ve istinaf/temyiz süreçlerinde hukuki destek almak için bir ceza avukatıyla görüşün.
Sık Sorulan Sorular
Kamu davasının ertelenmesi ne demek?
İlk kez uyuşturucu kullanma/bulundurma suçundan yakalanan kişi hakkında savcı, dava açmaz ve 5 yıl süreyle erteler. Bu sürede denetimli serbestlik ve gerekirse tedavi uygulanır. 5 yıl sonunda yükümlülüklere uyulmuşsa kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir; sabıkaya işlemez, e-devlet’ten görünmez.
Denetimli serbestlikte ne yapmam gerekiyor?
Denetimli serbestlik müdürlüğüne düzenli başvuru (imza/görüşme), yılda en az 2 kez uyuşturucu testi, gerek görülürse AMATEM/ÇEMATEM’de tedavi. Süre en az 1 yıl; savcı kararıyla üçer aylık dönemlerle en fazla 1 yıl daha uzatılabilir. Tüm yükümlülüklere uyulması zorunludur.
İmza kaçırdım; doğrudan dava açılır mı?
Tek ihlal doğrudan dava açtırmaz. Yargıtay, “ısrarla uymama” şartı aramaktadır: önce ihtarat yapılır, ihtarata rağmen ihlal devam ederse ısrar gerçekleşmiş sayılır. İhtaratsiz dava açılması bozma sebebidir. Ancak tekrar uyuşturucu satın alma veya kullanma halinde ihtarat aranmaksızın doğrudan dava açılabilir.
Erteleme kararına itiraz edebilir miyim?
Evet. Cumhuriyet savcısının kamu davasının ertelenmesi kararına karşı, kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde Sulh Ceza Hakimliğine itiraz edilebilir. İtirazda, suçun işlenmediği veya delillerin yetersiz olduğu ileri sürülebilir.
5 yıl dolmadan ikinci kez yakalandım; ne olur?
Erteleme süresinde tekrar uyuşturucu satın alma, kabul etme, bulundurma veya kullanma halinde erteleme kararı kaldırılır ve kamu davası açılır. TCK 191/5 uyarınca yeni suç için ayrı dosya açılmaz; ilk dosya üzerinden kovuşturma yürütülür. Mahkeme 2-5 yıl hapis cezasıyla birlikte HAGB veya erteleme değerlendirebilir.
