Zina Davası Açma Süresi: 6 Ay ve 5 Yıl Kuralı (TMK 161)
Zina davası açma süresi, Türk Medeni Kanunu’nun 161. maddesinde düzenlenmiştir. Dava, zinanın öğrenilmesinden itibaren altı ay içinde açılmalıdır. Her halde zina eyleminin üzerinden beş yıl geçmemiş olmalıdır. Bu süreler hak düşürücüdür. Hakim süreyi kendiliğinden dikkate alır. Altı aylık süre kuşkuyla değil, zinanın ciddi biçimde öğrenilmesiyle başlar. Devam eden bir ilişkide süreler son eylemden itibaren hesaplanır. Süre geçerse zina sebebine dayanılamaz. Ancak boşanma hakkı tümüyle ortadan kalkmaz. Aynı olaylar evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebebiyle ileri sürülebilir. Bu durumda zinaya özgü sonuçlardan, örneğin mal paylaşımında payın azaltılmasından yararlanılamaz.
Öğrendiniz, Beklediniz: Süre İşliyor
Eşinizin sizi aldattığını öğrendiniz. İlk tepki çoğu zaman beklemektir. Belki düzelir, belki çocuklar için katlanılır diye düşünülür. Aylar geçer. Sonunda dava açmaya karar verdiğinizde avukatınız size bir tarih sorar. Ne zaman öğrendiniz?
Bu sorunun cevabı davanın kaderini belirler. Zina sebebiyle boşanma davası kanunda öngörülen süre içinde açılmalıdır. Süre geçerse zinaya dayanma hakkı düşer. Bu rehber zina davası açma süresini, sürenin başlangıcını ve süre kaçtığında kalan yolları anlatır.
Zina Davası Açma Süresi Nedir? TMK 161’in Kuralı
TMK m.161
İki ayrı süre birlikte işler
Türk Medeni Kanunu m.161’e göre davaya hakkı olan eşin boşanma sebebini öğrenmesinden başlayarak altı ay geçmekle dava hakkı düşer. Her halde zina eyleminin üzerinden beş yıl geçmesi de aynı sonucu doğurur.
Bu süreler hak düşürücü niteliktedir. Hakim süreyi kendiliğinden dikkate alır. Karşı tarafın itiraz etmesi gerekmez. Süre durmaz ve kesilmez.
| Süre | Başlangıç | Niteliği |
|---|---|---|
| 6 ay | Zinanın öğrenildiği tarih | Hak düşürücü |
| 5 yıl | Zina eyleminin gerçekleştiği tarih | Hak düşürücü, üst sınır |
İki süreden hangisi önce dolarsa dava hakkı o tarihte düşer. Zinayı dört yıl on ay sonra öğrenen eşin önünde altı ay değil, yalnızca iki ay vardır. Zinanın şartları ve sonuçları için zina sebebiyle boşanma rehberimize bakabilirsiniz. Bu hüküm, TMK 161 olarak bilinen maddenin ikinci fıkrasıdır.
Altı Aylık Süre Ne Zaman Başlar?
Altı aylık süre şüpheyle başlamaz. Süre, zinanın öğrenildiği tarihte işlemeye başlar. Öğrenme, eşin zina yaptığına ilişkin ciddi ve inandırıcı bilgiye ulaşılmasıdır.
| Durum | Süre Başlar mı? |
|---|---|
| Eşin davranışlarından kuşkulanmak | Hayır |
| Bir tanıdıktan söylenti duymak | Hayır |
| Eşin açık itirafı | Evet, itiraf tarihinden |
| Yazışma, fotoğraf veya kayıtla ilişkinin açıkça görülmesi | Evet, görüldüğü tarihten |
| Güvenilir bir tanığın doğrudan gördüğünü anlatması | Evet, öğrenildiği tarihten |
Öğrenme tarihini ispat yükü uygulamada önem taşır. Davalı eş, davacının zinayı altı aydan önce öğrendiğini ileri sürerse bunu ispat etmelidir. Yine de davacının öğrenme tarihini gösteren kayıtları saklaması yararlıdır. Mesaj tarihi, itirafın yapıldığı gün veya bir tanığın anlatımı bu amaçla kullanılır.
Öğrenme, ilişkinin varlığına yöneliktir. İlişkinin bütün ayrıntılarının veya karşı tarafın kimliğinin bilinmesi şart değildir. Eşin zina yaptığı ciddi biçimde öğrenildiği anda süre işlemeye başlar.
Zina davası açma süresi: altı ay ve beş yıl kuralı
Beş Yıllık Süre ve Devam Eden İlişki
Beş yıllık süre öğrenmeden bağımsızdır. Zina eyleminin üzerinden beş yıl geçmişse, eş bunu hiç öğrenmemiş olsa bile zina sebebiyle dava açılamaz. Kanun, evlilik üzerindeki belirsizliğin sonsuza kadar sürmesini istemez.
Zina tek bir olaydan ibaret değilse durum değişir. Devam eden bir ilişkide her yeni eylem yeni bir zinadır. Bu durumda süreler son eylemden itibaren hesaplanır. İlişki sürdüğü müddetçe dava hakkı düşmez.
| Olay | Süre Hesabı |
|---|---|
| Tek seferlik zina, 2 ay önce öğrenildi | Öğrenmeden itibaren 6 ay içinde dava açılmalı |
| İlişki 3 yıldır sürüyor, 1 ay önce öğrenildi | Süre son eylemden işler, dava hakkı sürüyor |
| Zina 6 yıl önce gerçekleşti ve bitti, yeni öğrenildi | 5 yıl dolduğu için zinaya dayanılamaz |
| Zina 8 ay önce öğrenildi, ilişki o tarihte bitti | 6 ay dolduğu için zinaya dayanılamaz |
İlişkinin devam ettiğini ispat davacıya düşer. Son eylemin tarihini gösteren delillerin sunulması bu nedenle önemlidir. Delillerin nasıl toplanacağı için zina davasında delil yazımıza bakabilirsiniz.
Avukata Sor
Eşinizin sizi aldattığını öğrendiyseniz süre işlemeye başlamıştır. Dava hakkınızı kaybetmemek için durumu gecikmeden bir avukatla değerlendirin.
Süre Kaçarsa Boşanma Mümkün mü?
Evet. Süre geçmesi yalnızca zina sebebine dayanma hakkını düşürür. Boşanma hakkı tümüyle ortadan kalkmaz. Aynı olaylar evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebebiyle ileri sürülebilir.
| Konu | Zina (TMK 161) | Evlilik Birliğinin Sarsılması (TMK 166) |
|---|---|---|
| Dava açma süresi | 6 ay ve 5 yıl | Belirli bir süre yok |
| İspat konusu | Cinsel ilişki | Güven sarsıcı davranış ve ortak hayatın çekilmez hale gelmesi |
| Sebebin niteliği | Mutlak. Zina ispatlanırsa boşanmaya karar verilir | Nisbi. Evliliğin sarsıldığı ayrıca değerlendirilir |
| Mal paylaşımına etkisi | Pay azaltılabilir veya kaldırılabilir | Bu özel sonuç doğmaz |
Bu tablo sürenin neden önemli olduğunu gösterir. Zina sebebiyle açılan davanın iki üstünlüğü vardır. Zina ispatlandığında hakim ayrıca evliliğin çekilmez hale gelip gelmediğini araştırmaz. Ayrıca mal paylaşımında kusurlu eşin payı azaltılabilir. Süre kaçtığında bu ikinci imkan da kaybedilir.
Genel sebebe dayanırken de bir sınır vardır. Affedilen veya uzun süre hoşgörüyle karşılanan olaylar boşanma sebebi yapılamaz. Bu nedenle beklemek, her iki dava yolunu da zayıflatabilir. Genel sebep için çekişmeli boşanma davası rehberimize bakabilirsiniz.
Yargıtay Uygulaması ve Yerleşik İlkeler
Yargıtay’ın yerleşik ilkesi
Süre hak düşürücüdür ve kendiliğinden gözetilir
İlke: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi kararlarında zina sebebiyle boşanma davasında altı aylık ve beş yıllık sürelerin hak düşürücü olduğu vurgulanır. Mahkeme, davanın süresinde açılıp açılmadığını kendiliğinden inceler.
Sonucu: süre geçmişse zina sebebine dayalı dava reddedilir. Bu ret, diğer boşanma sebeplerine dayanılmasına engel değildir.
Uygulama için anlamı: dava dilekçesinde zinanın ne zaman ve nasıl öğrenildiği açıkça yazılmalıdır. Bu açıklama yapılmazsa süre tartışması davayı uzatır.
Yargıtay’ın yerleşik ilkesi
Devam eden zinada süre son eylemden işler
İlke: Zina eylemi devam ediyorsa hak düşürücü süre işlemeye başlamaz. Süre, ilişkinin sona erdiği tarihten itibaren hesaplanır.
Sonucu: yıllardır süren bir ilişkiyi geç öğrenen eş, ilişki devam ettiği sürece dava açabilir.
Uygulama için anlamı: davacı ilişkinin sürdüğünü gösteren güncel delil sunmalıdır. Davalı ise ilişkinin altı aydan önce bittiğini ve bunun bilindiğini ispatlamaya çalışır.
Yargıtay’ın yerleşik ilkesi
Süre ile af birbirinden farklıdır
İlke: Sürenin geçmesi ile af ayrı kurumlardır. Süre geçmese bile eş zinayı affetmişse dava hakkı düşer. Af açık veya örtülü olabilir.
Sonucu: altı ay içinde dava açan eş bakımından da af savunması ileri sürülebilir.
Uygulama için anlamı: öğrenme ile dava arasındaki dönemde eşlerin birlikte yaşamı nasıl sürdürdüğü önem taşır. Bu konuda aldatan eşi affetmek yazımıza bakabilirsiniz.
Dava Nerede ve Nasıl Açılır?
| Konu | Kural |
|---|---|
| Görevli mahkeme | Aile mahkemesi. Bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi |
| Yetkili mahkeme | Eşlerden birinin yerleşim yeri veya son altı aydır birlikte oturdukları yer |
| Dava dilekçesi | Zinanın öğrenilme tarihi, deliller ve talepler açıkça yazılır |
| İkinci sebep | Zina yanında evlilik birliğinin sarsılmasına da dayanılması önerilir |
| Ek talepler | Velayet, nafaka, maddi ve manevi tazminat |
Dava açıldığı tarihte süre kesilmiş olur. Dilekçenin mahkemeye sunulduğu tarih esas alınır. Bu nedenle sürenin son günlerine kalınmamalıdır. Eksik delil, dava açıldıktan sonra da tamamlanabilir.
Boşanma ile birlikte tedbir talepleri de ileri sürülebilir. Dava süresince tedbir nafakası ve çocukların geçici velayeti istenebilir. Şiddet veya tehdit varsa koruma kararı ayrıca talep edilir. Bu konuda 6284 uzaklaştırma kararı rehberimize bakabilirsiniz.
Süreyi Kaçırmamak İçin İzlenecek Yol
| Adım | Yapılması Gereken |
|---|---|
| 1 | Öğrenme tarihini not alın ve bunu gösteren kaydı saklayın |
| 2 | Altı aylık sürenin son gününü hesaplayın |
| 3 | Delilleri hukuka uygun biçimde toplayın |
| 4 | Barışma veya birlikte yaşamın sürmesi halinde af riskini değerlendirin |
| 5 | Davayı süresinde ve iki sebebe birlikte dayanarak açın |
Beş Hata
Süre konusunda sık yapılan yanlışlar
1) Öğrendikten sonra aylarca beklemek. 2) Sürenin kuşkuyla değil öğrenmeyle başladığını bilmemek ve tarihi belgelememek. 3) Delil tamamlanmadı diye davayı geciktirmek. 4) Yalnızca zinaya dayanıp ikinci sebep göstermemek. 5) Süre geçti diye boşanma hakkının tümüyle bittiğini sanmak.
Doğru yol, öğrenme tarihini sabitlemek ve davayı altı ay dolmadan açmaktır. Tazminat ve mal paylaşımı sonuçları için zina halinde mal paylaşımı ve tazminat yazımıza bakabilirsiniz.
Zina Sebebiyle Boşanmada Süre ve Dava Takibi
Altı aylık süre kısadır ve kaçırıldığında zinaya özgü haklar kaybedilir. Sürenin hesaplanması ve davanın açılması için Ankara boşanma avukatı ile iletişime geçebilirsiniz.
Uyarı: Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Avukatlık hizmeti ve danışmanlık ücretlidir. Ücretler TBB Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi altında olmamak üzere belirlenir.
Sık Sorulan Sorular
Eşimin aldattığını öğrendikten sonra ne kadar sürede dava açmalıyım?
Zina sebebiyle boşanma davası, zinanın öğrenilmesinden itibaren altı ay içinde açılmalıdır. Ayrıca zina eyleminin üzerinden beş yıl geçmemiş olmalıdır. Bu süreler hak düşürücüdür ve hakim tarafından kendiliğinden dikkate alınır. Süre geçerse zina sebebine dayanamazsınız.
Altı aylık süre hangi tarihten başlar?
Süre, zinanın ciddi ve inandırıcı biçimde öğrenildiği tarihte başlar. Kuşku veya söylenti süreyi başlatmaz. Eşin itirafı, açık bir yazışmanın görülmesi veya güvenilir bir tanığın anlatımı öğrenme sayılır. Öğrenme tarihini gösteren kayıtları saklamanız yararlıdır.
İlişki hala devam ediyorsa süre nasıl hesaplanır?
Devam eden bir ilişkide her yeni eylem yeni bir zinadır. Bu nedenle süreler son eylemden itibaren hesaplanır. İlişki sürdüğü müddetçe dava hakkı düşmez. İlişkinin devam ettiğini gösteren güncel delil sunmanız gerekir.
Süreyi kaçırdım, artık boşanamaz mıyım?
Boşanabilirsiniz. Süre geçmesi yalnızca zina sebebine dayanma hakkını düşürür. Aynı olaylar evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebebiyle ileri sürülebilir. Ancak bu durumda zinaya özgü sonuçlardan, örneğin mal paylaşımında payın azaltılması imkanından yararlanamazsınız.
Beş yıl önce olan bir aldatmayı yeni öğrendim, dava açabilir miyim?
Zina eyleminin üzerinden beş yıl geçmişse zina sebebiyle dava açamazsınız. Beş yıllık süre öğrenmeden bağımsız bir üst sınırdır. İlişki beş yıl içinde herhangi bir tarihte devam etmişse süre son eylemden hesaplanır. Aksi halde yalnızca genel boşanma sebebine dayanabilirsiniz.
