Unutulma Hakkı Başvurusu: Arama Sonuçlarından Çıkarma (De-indeksleme) Rehberi (2026)
Unutulma hakkı, internetin unutmamasına karşı hukukun cevabıdır: içerik hukuka uygun yayınlanmış olsa bile; güncelliğini yitirmişse, kamu yararı kalmadıysa ve kişinin ekonomik-sosyal hayatını orantısız etkiliyorsa, ad-soyadla yapılan aramalarda listelenmemesi (de-indeksleme) istenebilir. Türk hukukunda dayanak zinciri güçlüdür: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 17.06.2015 tarihli, 2014/4-56 E., 2015/1679 K. sayılı kararıyla hakkı tanımış; Kişisel Verileri Koruma Kurulu 23.06.2020 tarihli ve 2020/481 sayılı kararıyla arama motorlarını veri sorumlusu kabul edip başvuru mekanizmasını ve 13 değerlendirme kriterini belirlemiştir. Süreç üç kanallıdır: önce arama motorunun kaldırma formuyla doğrudan başvuru; ret veya yanıtsızlık halinde Kurula şikayet; ayrıca veya alternatif olarak sulh ceza hakimliğinden karar. Önemli ayrım: de-indeksleme içeriği kaynağından silmez, ad-soyad aramasında görünmez kılar; kaynaktan kaldırma için 5651 ve kişilik hakkı davaları devreye girer.
Unutulma Hakkı Nedir, Ne Değildir?
Unutulma hakkı; kişinin geçmişinin, dijital arşivlerde sonsuza dek bugünüymüş gibi sunulmasına karşı korunmasıdır: içerik hukuka uygun doğmuş olsa bile zamanla güncelliğini ve kamu yararını yitirmişse, ad-soyad aramalarında listelenmemesi istenebilir. Hak; sansür aracı değildir, arşivi silmez, dengeyi yeniden kurar. Anayasal zemin, kişisel verilerin korunmasını isteme hakkı (m.20) ile maddi ve manevi varlığın korunmasıdır; dava cephesindeki yeri KVKK ihlali tazminat davası ana rehberimizde haritalanmıştır.
Hukuki Dayanak: HGK 2015/1679 ve Kurul 2020/481
Yargıtay HGK, 17.06.2015, 2014/4-56 E., 2015/1679 K.
Türk hukukunda öncü karar
Hukuk Genel Kurulu; yıllar önce yaşanmış bir olayın kitapta kimlik bilgileriyle yer almasını, unutulma hakkı ve kişilik haklarının ihlali saymış; kişinin geçmişte yaşadıklarının toplum hafızasından silinmesini isteme hakkını tanımıştır. Karar, hakkın yalnız dijital ortamla sınırlı olmadığını da göstermiştir.
Kurul, 23.06.2020, 2020/481
Arama motorları veri sorumlusudur
Kurul; arama motorlarının indeksleme faaliyetini kişisel veri işleme, işletmecilerini veri sorumlusu kabul etmiş; ilgili kişilerin önce arama motoruna başvurmasını, ret halinde Kurula şikayet veya yargı yoluna gidebilmesini öngörmüş ve taleplerin değerlendirileceği kriter setini yayımlamıştır. Bu karar, de-indeksleme talebinin idari altyapısını kurmuştur; şikayet zincirinin işleyişi KVKK şikayeti nasıl yapılır rehberimizdedir.
13 Kriter: Talebiniz Kabul Görür mü?
| Lehine Çalışan | Aleyhine Çalışan |
|---|---|
| Kamusal hayatta rol oynamayan sıradan birey olmak | Kamu figürü olmak, kamusal faaliyete ilişkin içerik |
| İçeriğin güncelliğini yitirmesi, sürecin sonuçlanması | Güncel olay, süren kamu yararı |
| Özel nitelikli veri, çocukluk dönemi içerikleri | Mesleki-ticari faaliyete ilişkin gerekli bilgi |
| İçeriğin kişiyi mağdur veya orantısız etkilemesi | Gazetecilik faaliyeti, arşiv ve tarihi değer |
| Bilginin yanlış, eksik veya yanıltıcı hale gelmesi | Kişinin içeriği kendisinin yayımlamış olması |
Kriterler tek tek değil, bütün olarak tartılır; başvuru dilekçesinin her kriteri belgeyle işlemesi kabulün anahtarıdır.
Avukata Sor
Unutulma Hakkı Süreç Yönetimi ve benzeri uyuşmazlıklarda durumunuzu bir avukatla değerlendirin; her dosya kendi delil durumuna göre incelenir.
Kanal 1: Arama Motoruna Başvuru
Arama motorlarının çevrimiçi kaldırma formları doldurulur: URL listesi, aranan ad-soyad, kimlik doğrulaması ve gerekçe. Talep, arama motoru nezdinde bir veri sorumlusuna başvuru niteliğindedir; bu nedenle 6698 sayılı Kanun m.13’teki otuz günlük yanıt rejimi işletilir; dilekçe kurgusu için başvuru dilekçesi örneği yazımızdaki unsurlar kullanılabilir. Kabul halinde sonuç, ad-soyad aramasıyla ilişkilendirmenin kesilmesidir; içerik kaynakta kalır.
Ret Kalıpları
Arama motoru neden reddeder?
Tipik ret gerekçeleri: içeriğin güncel kamu yararı taşıdığı, başvurucunun kamusal rolü, mesleki faaliyete ilişkin bilgi niteliği ve kimlik-ilgi doğrulamasındaki eksikler. Ret metni saklanmalıdır; Kurula şikayette çürütülecek hedef bu gerekçelerdir ve belge eklenmemiş başvuruların reddi, belgeyle yenilenen başvuruda tersine dönebilmektedir.
Kanal 2: Kurula Şikayet
Ret veya yanıtsızlık halinde; yanıttan itibaren 30, her halde başvurudan itibaren 60 gün içinde Kurula şikayet edilir. Dilekçe; 13 kriter üzerinden vaka analizi, ret gerekçesinin çürütülmesi ve belge setiyle kurulmalıdır. Kurul kabul ederse arama motoruna de-indeksleme talimatı verir; kararlar, benzer başvurular için emsal havuzu oluşturur. Sürelerin kaçırılmaması kritiktir; zincirin tamamı Kurula şikayet ve başvuru süreçleri yazımızda ayrıntılıdır.
Kanal 3: Sulh Ceza Hakimliği
Üçüncü kanal yargıdır: sulh ceza hakimliğinden, içeriğin ad-soyad aramalarıyla ilişkilendirilmemesine veya koşulları varsa içeriğe erişimin engellenmesine karar verilmesi istenir; usul ve itiraz rejimi erişimin engellenmesi (5651) rehberimizde anlatılmıştır. Yargı kanalı; Kurul sürecinden bağımsız yürütülebilir ve özellikle aciliyet taşıyan, zararı büyüyen dosyalarda tercih edilir. Anayasa Mahkemesi bireysel başvuru içtihadı, değerlendirmede basın özgürlüğü dengesini gözetir.
Basın Özgürlüğü Dengesi ve Ret Halleri
Denge Testi
Arşiv korunur, erişim sınırlanır
Talepler; ifade ve basın özgürlüğü ile haber arşivlerinin bütünlüğü karşısında tartılır: kamu figürlerinin kamusal işleri, süren yargı süreçlerine ilişkin doğru haberler ve toplumsal hafıza değeri taşıyan içeriklerde ret olasılığı yüksektir. Bu dosyalarda ara çözümler devreye girer: haberin güncellenmesi (beraat şerhi eklenmesi), kimliksizleştirme veya yalnızca ad-soyad aramasından çıkarma. Talebi doğru çözümle eşleştirmek, kazanma olasılığının kendisidir.
Kaynak İçerikle Birlikte Strateji
İki Cepheli Plan
Görünürlüğü kes, kaynağı kurut
Optimal akış çoğu dosyada şudur: 1) arama motoruna başvuru ve gerekiyorsa Kurul-yargı kanallarıyla ad-soyad görünürlüğünün kesilmesi; 2) içerik hukuka aykırılık da taşıyorsa kaynağa karşı kaldırma ve önleme davası ile 5651 yolu; 3) zarar doğmuşsa tazminat. Görüntü ve fotoğraf odaklı dosyaların kanal haritası adım-fotoğrafım internette çıkıyor yazımızda; platform içi bildirim pratikleri internetten görüntü kaldırma rehberimizdedir.
Bu yazıda atıf yapılan kanunun güncel ve resmi metnine mevzuat.gov.tr üzerinden ulaşabilirsiniz.
Unutulma Hakkı Süreç Yönetimi ve Avukat Desteği
Kriter analizi, başvuru ve şikayet dosyanızın hazırlanması ve arama sonuçlarından çıkarma sürecinizin yürütülmesi için destek sağlıyoruz.
Sık Sorulan Sorular
Unutulma hakkı ile içerik tamamen silinir mi?
Hayır; bu en yaygın yanılgıdır. De-indeksleme, içeriğin ad ve soyadınızla yapılan aramalarda listelenmemesini sağlar; içerik kaynak sitede durmaya devam eder ve başka kelimelerle aranınca bulunabilir. Pratikte bu bile hayati fark yaratır: işveren, müşteri ve çevre aramalarının tamamı ad-soyadla yapılır. İçeriğin kaynağından da kaldırılması isteniyorsa 5651 sayılı Kanun kapsamında sulh ceza yolu ve kişilik hakkı davalarıyla birlikte iki cepheli strateji kurulur.
Hangi içerikler için unutulma hakkı kullanılabilir?
Tipik kabul gören kalıplar: yıllar önce kapanmış ceza soruşturmaları ve beraatle veya düşmeyle sonuçlanan dosya haberleri, infazı tamamlanmış eski mahkumiyet haberleri, güncelliğini yitirmiş borç-icra haberleri, eski ve artık temsil etmeyen fotoğraf ve röportajlar, mağduru olduğunuz olayların sizi teşhir eden haberleri. Buna karşılık; kamu figürlerinin kamusal faaliyetleri, güncel ve kamu yararı süren haberler ile tarihi-istatistiki-bilimsel değer taşıyan içeriklerde talep, ifade ve basın özgürlüğü lehine reddedilebilir. Değerlendirme, Kurulun 13 kriteriyle vaka bazında yapılır.
Arama motoru talebimi reddetti; ne yapabilirim?
İki yol açıktır ve birlikte de yürütülebilir. Birincisi: Kurul, 2020/481 sayılı kararıyla arama motorlarını veri sorumlusu kabul ettiğinden; ret veya yanıtsızlık halinde m.13-15 zincirindeki sürelerle Kurula şikayet edilebilir, Kurul de-indekslemeye karar verebilir. İkincisi: sulh ceza hakimliğinden içeriğin arama sonuçlarıyla ilişkilendirilmemesi kararı istenebilir. Şikayet dilekçesinde 13 kriter üzerinden somut analiz sunulması kabul oranını belirgin artırır; ret gerekçesinin çürütülmesi dosyanın kalbidir.
Unutulma hakkı başvurusunda hangi bilgileri vermeliyim?
Dört unsur eksiksiz sunulmalıdır: kaldırılması istenen sonuçların tam bağlantı (URL) listesi; hangi ad-soyad aramasında çıktıkları; içeriğin sizinle ilgisi ve kimlik doğrulaması; talebin gerekçesi (güncelliğini yitirme, sonuçlanan süreç, mesleki-sosyal zarar) ile destekleyici belgeler (beraat kararı, takipsizlik, borcun ödendiği kaydı gibi). Belge, bu başvuruların kaderini belirler: sonuçlanmış hukuki süreci gösteren tek bir karar örneği, sayfalarca gerekçeden güçlüdür.
Haber sitesi içeriği kaldırmıyor; arama motoru yeterli mi?
Çoğu dosyada evet ile başlanır: ad-soyad aramasından çıkarma, görünürlüğü ve zararı büyük ölçüde keser ve basın özgürlüğüyle çatışmayı minimize eder; Anayasa Mahkemesi yaklaşımı da arşivin korunup erişimin sınırlanması dengesini gözetir. Ancak içerik; hakaret, özel hayat ihlali veya hukuka aykırı veri ifşası içeriyorsa kaynağa karşı 5651 m.9 ve kişilik hakkı davalarıyla kaldırma da istenmelidir. Sıralı strateji tipiktir: önce de-indeksleme ile hızlı rahatlama, paralelde kaynak içeriğe karşı dava.
