Suç İşleme ve Haysiyetsiz Hayat Sürme Nedeniyle Boşanma
Suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme, Türk Medeni Kanunu’nun 163. maddesinde düzenlenen özel bir boşanma sebebidir. Eşlerden biri küçük düşürücü bir suç işler veya haysiyetsiz bir hayat sürerse diğer eş dava açabilir. Bunun için o eşle birlikte yaşamanın beklenemez hale gelmesi gerekir. Hırsızlık, dolandırıcılık, zimmet ve cinsel suçlar küçük düşürücü suçlardır. Taksirli suçlar bu kapsamda değildir. Haysiyetsiz hayat sürme süreklilik gerektirir. Sürekli kumar, alkol ve uyuşturucu bağımlılığı tipik örneklerdir. Bu sebeple dava her zaman açılabilir ve altı aylık süre uygulanmaz. Suç evlilik sırasında işlenmiş olmalıdır. Suça ortak olan veya durumu uzun süre olağan karşılayan eş bu sebebe dayanamaz. Mal paylaşımında pay azaltması bu sebepte uygulanmaz.
Eşinizin Yaptıkları Sizi de Etkiliyorsa
Bir sabah kapı çalar ve eşiniz dolandırıcılık suçlamasıyla gözaltına alınır. Mahallede herkes konuşur, çocuklar okulda sorularla karşılaşır. Bir başka evde eş her gece kumar oynar, maaş ayın ilk haftasında biter. Bir diğerinde alkol artık her günün parçasıdır.
Bu durumlarda eş size doğrudan bir şey yapmamış olabilir. Yine de onun yaşam biçimi sizin hayatınızı çekilmez hale getirir. Kanun bu hali özel bir boşanma sebebi olarak düzenler. Bu rehber suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme sebebinin şartlarını ve sonuçlarını anlatır.
Suç İşleme ve Haysiyetsiz Hayat Sürme Nedir? TMK 163
TMK m.163
Özel ama nisbi bir boşanma sebebi
Suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme, Türk Medeni Kanunu m.163’te düzenlenmiştir. Maddeye göre eşlerden biri küçük düşürücü bir suç işler veya haysiyetsiz bir hayat sürer ve bu nedenle onunla birlikte yaşaması diğer eşten beklenemezse, diğer eş her zaman boşanma davası açabilir.
Madde iki ayrı hali kapsar ve ikisine de ortak bir şart ekler. Yalnızca suçun işlenmesi veya yaşam biçimi yetmez. Bu durumun diğer eş için birlikte yaşamayı beklenemez hale getirmesi gerekir.
| Başlık | TMK 163’te Durum |
|---|---|
| Haller | Küçük düşürücü suç işleme, haysiyetsiz hayat sürme |
| Ortak şart | Birlikte yaşamanın diğer eşten beklenememesi |
| Sebebin niteliği | Özel ve nisbi |
| Dava süresi | Süre yok. Dava her zaman açılabilir |
| Kusur | Davranış iradi olmalıdır |
Bu sebebi zina ve şiddetten ayıran iki özellik vardır. Dava açmak için belirli bir süre öngörülmemiştir. Buna karşılık sebep mutlak değildir. Hakim, olayın evliliği gerçekten çekilmez kılıp kılmadığını ayrıca değerlendirir.
Küçük Düşürücü Suç İşleme
Küçük düşürücü suç, toplumda işleyeni utanılacak duruma düşüren ve onur kırıcı sayılan suçtur. Kanun bu suçları tek tek saymaz. Hakim, suçun niteliğine ve işleniş biçimine bakarak karar verir.
| Suç | Küçük Düşürücü Sayılır mı? |
|---|---|
| Hırsızlık, dolandırıcılık, güveni kötüye kullanma | Evet |
| Zimmet, rüşvet, irtikap | Evet |
| Sahtecilik | Evet |
| Cinsel suçlar | Evet |
| Uyuşturucu ticareti | Evet |
| Yağma, kasten öldürme | Çoğunlukla evet, işleniş biçimine göre |
| Taksirle yaralama veya öldürme, trafik kazası | Hayır |
| Siyasi veya düşünce açıklamasına dayanan suçlar | Kural olarak hayır |
Taksirli suçlar bu kapsamda değildir. Dikkatsizlik sonucu bir kazaya neden olan eş küçük düşürücü bir suç işlemiş sayılmaz. Belirleyici olan suçun yüz kızartıcı niteliğidir, cezanın ağırlığı değil.
Suçun evlilik sırasında işlenmiş olması gerekir. Evlenmeden önce işlenen ve diğer eşin bildiği bir suç boşanma sebebi olmaz. Evlenmeden önce işlenip gizlenen suç ise başka hükümler çerçevesinde değerlendirilir. Bu konunun ayrıntısı için küçük düşürücü suç nedeniyle boşanma yazımıza bakabilirsiniz.
Suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme nedeniyle boşanma: temel bilgiler
Haysiyetsiz Hayat Sürme
Haysiyetsiz hayat sürme, toplumun genel ahlak ve onur anlayışına aykırı bir yaşam biçimini sürekli hale getirmektir. Burada tek bir olay değil, bir yaşam tarzı aranır.
| Yaşam Biçimi | Değerlendirme |
|---|---|
| Sürekli kumar ve bahis oynama | Haysiyetsiz hayat sürme |
| Alkol bağımlılığı, sürekli sarhoşluk | Haysiyetsiz hayat sürme |
| Uyuşturucu bağımlılığı | Haysiyetsiz hayat sürme |
| Fuhuş yapma veya buna aracılık etme | Haysiyetsiz hayat sürme |
| Sürekli olarak başkalarıyla ilişki yaşama | Haysiyetsiz hayat sürme, ayrıca zina |
| Bir kez sarhoş olma veya bir kez kumar oynama | Hayır. Süreklilik yok |
| Toplumun bir kesimince yadırganan ama hukuka uygun tercihler | Hayır |
Süreklilik bu halin ayırt edici unsurudur. Bir düğünde fazla içmek veya bir kez bahis oynamak haysiyetsiz hayat sürme değildir. Davranışın alışkanlık haline gelmesi ve yaşam tarzına dönüşmesi gerekir.
Mahkeme bu değerlendirmede eşlerin yaşadığı çevreyi de gözetir. Ancak ölçüt kişisel beğeni değildir. Eşin giyimi, arkadaş çevresi veya hobileri bu madde kapsamına girmez. Bağımlılıkların ispatı için kumar, bahis ve uyuşturucu nedeniyle boşanma yazımıza bakabilirsiniz.
Avukata Sor
Eşinizin işlediği suç veya yaşam biçimi nedeniyle boşanmayı düşünüyorsanız, hangi sebebe dayanılacağını ve delilleri bir avukatla değerlendirin.
Birlikte Yaşamanın Beklenememesi Şartı
Bu maddenin en önemli şartı budur. Suçun işlenmesi veya haysiyetsiz yaşam tek başına yeterli değildir. Bu durumun, diğer eş bakımından birlikte yaşamayı beklenemez hale getirmesi gerekir.
| Durum | Şart Gerçekleşir mi? |
|---|---|
| Eş, suçtan haberdar olunca tepki göstermiş ve uzaklaşmış | Evet |
| Eş, suça ortak olmuş veya suçtan yararlanmış | Hayır |
| Eş, yaşam biçimini baştan beri bilerek evlenmiş | Kural olarak hayır |
| Eş, durumu uzun süre olağan karşılamış | Tartışmalı, af sayılabilir |
| Eş, aynı yaşam biçimini kendisi de sürdürüyor | Hayır |
Örneğin eşinin kumar oynadığını bilen ve onunla birlikte oynayan kişi bu sebebe dayanamaz. Eşinin dolandırıcılıkla elde ettiği parayı bilerek harcayan kişi için de aynı sonuç geçerlidir. Kanun, bu durumdan gerçekten etkilenen eşi korur.
Bu şart nedeniyle sebep nisbidir. Hakim her olayda evliliğin sürdürülmesinin beklenip beklenemeyeceğini değerlendirir. Uygulamada küçük düşürücü bir suçun işlendiği sabit olduğunda bu şartın gerçekleştiği çoğunlukla kabul edilir.
Dava Süresi, Af ve İspat
| Konu | Kural |
|---|---|
| Dava süresi | Hak düşürücü süre yok. Dava her zaman açılabilir |
| Af | Affedilen veya hoşgörüyle karşılanan olaya dayanılamaz |
| Süren davranış | Haysiyetsiz yaşam devam ettikçe dava hakkı sürer |
| Mahkumiyet | Kesinleşmiş mahkumiyet en güçlü delildir |
| İspat yükü | Davacı eştedir |
Kanun her zaman ifadesini kullanır. Bu nedenle zina ve şiddetteki altı aylık süre burada uygulanmaz. Ancak bu, beklemenin sonuçsuz olduğu anlamına gelmez. Durumu öğrenip uzun süre olağan biçimde evliliği sürdüren eşin davranışı af olarak yorumlanabilir.
Suç işleme halinde ispat çoğunlukla ceza dosyasıyla yapılır. Kesinleşmiş mahkumiyet kararı suçun işlendiğini ortaya koyar. Ceza yargılaması sürüyorsa aile mahkemesi çoğu zaman sonucunu bekler. Beraat halinde bu sebebe dayanmak güçleşir.
Haysiyetsiz yaşamın ispatında ise her türlü delil kullanılır. Tanıklar, banka kayıtları, icra dosyaları, kolluk kayıtları ve tedavi belgeleri bunların başında gelir. Delillerin hukuka uygun elde edilmesi gerekir.
Boşanmanın Sonuçları: Tazminat, Nafaka, Velayet
| Konu | Sonuç |
|---|---|
| Maddi tazminat | Kusursuz veya daha az kusurlu eş isteyebilir |
| Manevi tazminat | Eşin davranışı kişilik hakkını zedelemişse istenebilir |
| Yoksulluk nafakası | Kusuru daha ağır olan eş isteyemez |
| Mal paylaşımı | Kural olarak eşit. Pay azaltması bu sebepte uygulanmaz |
| Velayet | Çocuğun üstün yararına göre belirlenir |
| Kişisel ilişki | Çocuğun güvenliği gerektiriyorsa sınırlanabilir |
Mal paylaşımında dikkat edilmesi gereken bir nokta vardır. Kusurlu eşin payının azaltılması yalnızca zina ve hayata kast nedeniyle boşanmada mümkündür. Suç işleme veya haysiyetsiz yaşam bu sonucu doğurmaz. Ancak kumar nedeniyle elden çıkarılan değerler tasfiyede hesaba katılabilir.
Velayet konusunda otomatik bir kural yoktur. Suç işlemiş olmak velayeti kendiliğinden kaybettirmez. Mahkeme çocuğun güvenliğine ve gelişimine bakar. Bu konu için suç işleyen eşten velayetin alınması yazımıza, eşin cezaevinde olması hali için eşi hapse giren kişinin boşanması yazımıza bakabilirsiniz.
Yargıtay Uygulaması ve İzlenecek Yol
Yargıtay’ın yerleşik ilkesi
Haysiyetsiz hayat sürme süreklilik gerektirir
İlke: Yargıtay uygulamasında haysiyetsiz hayat sürmeden söz edilebilmesi için davranışın bir yaşam tarzı haline gelmesi ve süreklilik göstermesi aranır. Tek seferlik veya arızi davranışlar bu kapsamda değerlendirilmez.
Sonucu: süreklilik ispatlanamazsa özel sebebe dayalı talep reddedilir. Aynı olaylar genel boşanma sebebi içinde kusur olarak değerlendirilebilir.
Uygulama için anlamı: davada özel sebebin yanında genel sebebe de dayanılmalıdır. Genel sebep için çekişmeli boşanma davası rehberimize bakabilirsiniz.
Yargıtay’ın yerleşik ilkesi
Suç evlilik sırasında işlenmiş olmalıdır
İlke: Küçük düşürücü suçun evlilik birliği kurulduktan sonra işlenmiş olması gerekir. Evlenmeden önce işlenen ve diğer eşçe bilinen suç boşanma sebebi yapılamaz.
Sonucu: evlilik öncesine ait bir mahkumiyet bu maddeye dayanak olmaz.
Uygulama için anlamı: dilekçede suçun tarihi ve öğrenilme biçimi açıkça yazılmalıdır. Ceza dosyasının numarası bildirilmeli ve getirtilmesi istenmelidir.
| Adım | Yapılması Gereken |
|---|---|
| 1 | Ceza dosyasının numarasını ve aşamasını öğrenin |
| 2 | Yaşam biçiminin sürekliliğini gösteren delilleri belirleyin |
| 3 | Durumu öğrendikten sonraki tutumunuzu kayda geçirin |
| 4 | Çocuklar için geçici velayet ve nafaka talebini hazırlayın |
| 5 | Davayı özel ve genel sebebe birlikte dayandırın |
Kusurun tazminata etkisi için boşanmada kusur oranı yazımıza bakabilirsiniz.
Suç İşleme ve Haysiyetsiz Hayat Sürme Nedeniyle Boşanma
Bu davalarda ceza dosyası ile boşanma davası birlikte izlenmelidir. Sebebin seçimi, deliller ve velayet talepleri için Ankara boşanma avukatı ile iletişime geçebilirsiniz.
Uyarı: Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Avukatlık hizmeti ve danışmanlık ücretlidir. Ücretler TBB Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi altında olmamak üzere belirlenir.
Sık Sorulan Sorular
Eşim suç işledi, boşanabilir miyim?
Eşiniz küçük düşürücü bir suç işlemişse ve bu nedenle onunla birlikte yaşamanız sizden beklenemiyorsa boşanma davası açabilirsiniz. Hırsızlık, dolandırıcılık, zimmet ve cinsel suçlar bu kapsamdadır. Taksirle işlenen suçlar, örneğin trafik kazası, küçük düşürücü suç sayılmaz.
Haysiyetsiz hayat sürme ne demektir?
Haysiyetsiz hayat sürme, toplumun genel ahlak ve onur anlayışına aykırı bir yaşam biçiminin sürekli hale gelmesidir. Sürekli kumar oynama, alkol veya uyuşturucu bağımlılığı ve fuhuş bunun örnekleridir. Tek seferlik davranışlar bu kapsamda değildir. Süreklilik aranır.
TMK 163’e göre dava açmak için süre var mı?
Hayır. Kanun bu sebeple davanın her zaman açılabileceğini belirtir. Zina ve şiddetteki altı aylık süre burada uygulanmaz. Ancak durumu öğrendikten sonra uzun süre evliliği olağan biçimde sürdürmeniz af olarak yorumlanabilir.
Eşimin mahkum olması şart mı?
Kesinleşmiş mahkumiyet kararı suçun işlendiğini gösteren en güçlü delildir. Ceza yargılaması sürerken açılan boşanma davasında mahkeme çoğu zaman ceza dosyasının sonucunu bekler. Eşiniz beraat ederse bu sebebe dayanmak güçleşir. Bu durumda genel boşanma sebebi değerlendirilir.
Suç işleyen eş mal paylaşımından pay alır mı?
Evet. Edinilmiş mallar kural olarak eşit paylaşılır. Kusurlu eşin payının azaltılması yalnızca zina ve hayata kast nedeniyle boşanmada mümkündür. Suç işleme veya haysiyetsiz hayat sürme bu sonucu doğurmaz. Tazminat talepleriniz ise ayrıca değerlendirilir.
