Küçük Düşürücü Suç Nedeniyle Boşanma (TMK 163)
Küçük düşürücü suç, Türk Medeni Kanunu’nun 163. maddesinde boşanma sebebi olarak düzenlenmiştir. Hırsızlık, dolandırıcılık, zimmet, rüşvet, sahtecilik ve cinsel suçlar küçük düşürücü suçlardır. Bu suçlar doğrudan boşanma sonucunu doğurmaz. Suç nedeniyle eşle birlikte yaşamanın diğer eşten beklenememesi de gerekir. Suç sabit olduğunda bu şart çoğunlukla gerçekleşmiş sayılır. Ölçüt cezanın miktarı değil, suçun niteliğidir. Taksirli suçlar, örneğin trafik kazası, bu kapsamda değildir. Suç evlilik sırasında işlenmiş olmalıdır. Kesinleşmiş mahkumiyet en güçlü delildir. Suça ortak olan veya suçtan yararlanan eş bu sebebe dayanamaz. Dava her zaman açılabilir. Evlilikten önce işlenip gizlenen suç ise evliliğin iptali sebebi olabilir.
Eşiniz Hakkında İddianame Düzenlendiğinde
Eşinizin çalıştığı şirketten para aldığı ortaya çıkar. Hakkında güveni kötüye kullanma ve dolandırıcılıktan dava açılır. Çevrenizdeki insanların bakışı değişir. Siz hiçbir şey yapmadınız, ama utanç size de bulaşır.
İlk soru çoğu zaman şudur. Bu durum tek başına boşanmam için yeterli mi? Cevap evet olabilir, ancak doğrudan değildir. Kanun bir şart daha arar. Bu rehber küçük düşürücü suç kavramını ve bu sebeple açılan boşanma davasının nasıl ilerlediğini anlatır.
Küçük Düşürücü Suç Nedir? TMK 163’ün İlk Hali
TMK m.163
Suçun niteliği ve evliliğe etkisi
Küçük düşürücü suç, Türk Medeni Kanunu m.163’te boşanma sebebi olarak düzenlenmiştir. Eşlerden biri küçük düşürücü bir suç işler ve bu nedenle onunla birlikte yaşaması diğer eşten beklenemezse, diğer eş her zaman dava açabilir.
Kanun bu suçların listesini vermez. Küçük düşürücü suç, işleyeni toplum önünde utanılacak duruma sokan, onur ve saygınlığı zedeleyen suçtur. Uygulamada yüz kızartıcı suç olarak da adlandırılır.
| Şart | Açıklama |
|---|---|
| 1. Suç | Eş, kasten işlenen bir suçun faili olmalı |
| 2. Küçük düşürücü nitelik | Suç, toplumda utanç verici sayılan türden olmalı |
| 3. Zaman | Suç evlilik sırasında işlenmiş olmalı |
| 4. Beklenemezlik | Bu nedenle birlikte yaşamak diğer eşten beklenememeli |
Dördüncü şart bu sebebi mutlak olmaktan çıkarır. Maddenin bütünü için suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme rehberimize ve TMK 163 yazımıza bakabilirsiniz.
Hırsızlık ve Dolandırıcılık Doğrudan Boşanma Sebebi midir?
Hırsızlık ve dolandırıcılık küçük düşürücü suçların başında gelir. Bu suçlardan biri işlendiğinde ilk üç şart çoğunlukla gerçekleşir. Ancak boşanma kendiliğinden gerçekleşmez. Mahkeme dördüncü şartı da arar.
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Hırsızlık küçük düşürücü suç mudur? | Evet |
| Dolandırıcılık küçük düşürücü suç mudur? | Evet |
| Suçun işlenmesi boşanma için tek başına yeterli mi? | Hayır. Birlikte yaşamanın beklenememesi de aranır |
| Bu şart uygulamada nasıl değerlendirilir? | Suç sabitse çoğunlukla gerçekleşmiş kabul edilir |
| Dava ne zaman açılabilir? | Her zaman. Altı aylık süre uygulanmaz |
Uygulamada bu şartın gerçekleşmediği durumlar sınırlıdır. Eş suça ortak olmuşsa, suçtan yararlanmışsa veya durumu bilerek uzun süre olağan karşılamışsa şart gerçekleşmez. Bunların dışında, eşin hırsızlık veya dolandırıcılık yaptığı sabit olduğunda boşanmaya karar verilir.
Suçun eşe karşı işlenmiş olması gerekmez. Üçüncü kişilere karşı işlenen suç da bu kapsamdadır. Suç doğrudan eşe karşı işlenmişse, örneğin eşin parası çalınmışsa, bu ayrıca genel sebep içinde ağır kusurdur. Bu suçların ceza boyutu için hırsızlık suçu ve dolandırıcılık suçu rehberlerimize bakabilirsiniz.
Küçük düşürücü suç nedeniyle boşanma: temel bilgiler
Hangi Suçlar Küçük Düşürücü Sayılır, Hangileri Sayılmaz?
| Suç Grubu | Örnekler | Değerlendirme |
|---|---|---|
| Malvarlığına karşı hileli suçlar | Hırsızlık, dolandırıcılık, güveni kötüye kullanma | Küçük düşürücü |
| Görevle ilgili suçlar | Zimmet, rüşvet, irtikap | Küçük düşürücü |
| Sahtecilik suçları | Belgede sahtecilik, parada sahtecilik | Küçük düşürücü |
| Cinsel suçlar | Cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı, cinsel taciz | Küçük düşürücü |
| Uyuşturucu ticareti | İmal, satış, nakil | Küçük düşürücü |
| Şiddet suçları | Kasten öldürme, yaralama, yağma | İşleniş biçimine ve saike göre |
| Taksirli suçlar | Trafik kazası, iş kazası | Küçük düşürücü değil |
| Düşünce açıklamasına dayanan suçlar | İfade ve basın yoluyla işlenen suçlar | Kural olarak küçük düşürücü değil |
Ayrımın ölçütü cezanın miktarı değildir. Ağır ceza gerektiren bir suç küçük düşürücü olmayabilir. Hafif ceza gerektiren bir hırsızlık ise küçük düşürücüdür. Belirleyici olan, suçun toplumdaki ahlaki değerlendirmesidir.
Şiddet suçlarında işleniş biçimi önem taşır. Kendini savunurken sınırı aşan veya ağır tahrik altında hareket eden kişinin fiili ile para karşılığı adam yaralayan kişinin fiili aynı değerlendirilmez. Mahkeme suçun saikine ve koşullarına bakar.
Taksirli suçlar kesin olarak bu kapsamın dışındadır. Dikkatsizlik sonucu bir kazaya neden olan eş, hapis cezası alsa bile küçük düşürücü bir suç işlemiş sayılmaz.
Avukata Sor
Eşiniz hakkında ceza davası açıldıysa veya mahkum olduysa, boşanma davasının hangi sebebe dayanacağını ve zamanlamasını bir avukatla değerlendirin.
Mahkumiyet Şart mı? Ceza Davasıyla İlişki
Kanun mahkumiyetten değil, suçun işlenmesinden söz eder. Bu nedenle kesinleşmiş bir mahkumiyet kararı kanunda açıkça şart koşulmamıştır. Ancak uygulamada ispat çoğunlukla ceza dosyasına dayanır.
| Durum | Boşanma Davasına Etkisi |
|---|---|
| Kesinleşmiş mahkumiyet | Suçun işlendiği sabit kabul edilir |
| Ceza davası sürüyor | Aile mahkemesi çoğu zaman sonucu bekler |
| Yalnızca soruşturma var | Tek başına yeterli değildir |
| Beraat kararı | Bu sebebe dayanmak güçleşir |
| Hükmün açıklanmasının geri bırakılması | Olayın koşullarına göre değerlendirilir |
| Af veya zamanaşımı nedeniyle düşme | Suçun işlenip işlenmediği ayrıca araştırılabilir |
Ceza mahkemesinin mahkumiyet kararındaki olay tespiti aile mahkemesini bağlar. Bu nedenle mahkumiyet varsa suçun işlendiğini yeniden ispat etmek gerekmez. Dilekçede ceza dosyasının numarası bildirilmeli ve getirtilmesi istenmelidir.
Ceza davası uzun sürebilir. Bu süreçte beklemek istemeyen eş, davasını genel boşanma sebebine de dayandırabilir. Eşin gözaltına alınması, ailenin yaşadığı zarar ve güvenin sarsılması genel sebep içinde değerlendirilir. Genel sebep için çekişmeli boşanma davası rehberimize bakabilirsiniz.
Evlilikten Önce İşlenen ve Gizlenen Suç
Bu madde evlilik sırasında işlenen suçları kapsar. Evlenmeden önce işlenen suçlar için durum farklıdır ve üç ihtimal vardır.
| Durum | Sonuç |
|---|---|
| Suç evlilikten önce işlenmiş ve eş bunu biliyordu | Boşanma sebebi olmaz |
| Suç evlilikten önce işlenmiş ve eşten gizlenmiş | Koşulları varsa evliliğin iptali gündeme gelir |
| Suç evlilikten önce işlenmiş, mahkumiyet evlilik sırasında kesinleşmiş | Belirleyici olan suçun işlendiği tarihtir |
| Suç evlilik sırasında işlenmiş | TMK 163 uygulanır |
Eşten gizlenen eski bir suç, evlenme iradesini sakatlamış olabilir. Kişi, eşinin onur ve saygınlığına ilişkin önemli bir konuda aldatılmışsa evliliğin iptalini isteyebilir. Bu dava kısa sürelere bağlıdır. Durumun öğrenilmesinden itibaren altı ay ve her halde evlenmeden itibaren beş yıl içinde açılmalıdır.
İptal ile boşanmanın sonuçları farklıdır. Hangi yolun uygun olduğu olayın koşullarına göre belirlenir. Süre geçmişse, eşin geçmişini gizlemesi genel boşanma sebebi içinde güven sarsıcı davranış olarak ileri sürülebilir.
Suça Ortak Olan veya Göz Yuman Eş
Bu sebebe yalnızca suçtan gerçekten etkilenen eş dayanabilir. Suçun bir parçası olan veya ondan yararlanan eş için birlikte yaşamak beklenemez hale gelmiş sayılmaz.
| Eşin Tutumu | Dava Hakkı |
|---|---|
| Suçtan habersizdi, öğrenince tepki gösterdi | Var |
| Suça azmettirdi veya yardım etti | Yok |
| Suçtan elde edilen geliri bilerek kullandı | Kural olarak yok |
| Suçu öğrendi ve uzun süre olağan karşıladı | Af sayılabilir |
| Ceza davasında eşini savundu, sonra boşanmak istedi | Tek başına engel değil, koşullara göre |
Ceza davasında eşinin yanında durmak tek başına affetmek anlamına gelmez. Yargılama sürerken sonucu beklemek anlaşılır bir tutumdur. Mahkeme, eşin suçu öğrendikten sonraki davranışlarını bir bütün olarak değerlendirir.
Suçtan elde edilen gelirin durumu ayrıca önemlidir. Bu geliri bilerek kullanan eş ceza hukuku bakımından da sorumlu olabilir. Bu konuda suç eşyasının satın alınması yazımıza bakabilirsiniz.
Yargıtay Uygulaması ve İzlenecek Yol
Yargıtay’ın yerleşik ilkesi
Suçun niteliği belirleyicidir
İlke: Bir suçun küçük düşürücü olup olmadığı cezanın miktarına göre değil, suçun niteliğine göre belirlenir. Hırsızlık, dolandırıcılık, zimmet, rüşvet ve sahtecilik gibi suçlar bu nitelikte kabul edilir. Taksirli suçlar bu kapsamda değildir.
Sonucu: eşin hapis cezası almış olması tek başına bu sebebi oluşturmaz. Suçun türü ayrıca değerlendirilir.
Uygulama için anlamı: dilekçede suçun adı, tarihi ve ceza dosyasının durumu açıkça yazılmalıdır.
Yargıtay’ın yerleşik ilkesi
Özel sebep gerçekleşmese de genel sebep değerlendirilir
İlke: Suçun küçük düşürücü sayılmadığı veya ispatlanamadığı durumlarda aynı olaylar genel boşanma sebebi içinde ele alınabilir. Bunun için davada genel sebebe de dayanılmış olması gerekir.
Sonucu: yalnızca özel sebebe dayanan dava, şartlar gerçekleşmezse reddedilir.
Uygulama için anlamı: iki sebebe birlikte dayanmak güvenli yoldur. Kusurun değerlendirilmesi için boşanmada kusur oranı yazımıza bakabilirsiniz.
| Adım | Yapılması Gereken |
|---|---|
| 1 | Suçun türünü ve tarihini belirleyin |
| 2 | Ceza dosyasının numarasını ve aşamasını öğrenin |
| 3 | Suçu ne zaman ve nasıl öğrendiğinizi not alın |
| 4 | Suçtan sonraki tutumunuzu gösteren kayıtları saklayın |
| 5 | Davayı özel ve genel sebebe birlikte dayandırın |
Eşin cezaevinde olması halinde davanın nasıl yürüyeceği için eşi hapse giren kişinin boşanması yazımıza, çocukların durumu için suç işleyen eşten velayetin alınması yazımıza bakabilirsiniz.
Eşin Suç İşlemesi Nedeniyle Boşanma Davaları
Ceza dosyası ile boşanma davasının birlikte izlenmesi sonucu hızlandırır. Dava hazırlığı ve takibi için Ankara boşanma avukatı ile iletişime geçebilirsiniz.
Uyarı: Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Avukatlık hizmeti ve danışmanlık ücretlidir. Ücretler TBB Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi altında olmamak üzere belirlenir.
Sık Sorulan Sorular
Hırsızlık veya dolandırıcılık doğrudan boşanma sebebi midir?
Bu suçlar küçük düşürücü suçtur ve boşanma sebebi olabilir. Ancak kanun bir şart daha arar. Suç nedeniyle eşle birlikte yaşamanın sizden beklenememesi gerekir. Suç sabit olduğunda bu şart çoğunlukla gerçekleşmiş kabul edilir. Suça ortak olan veya suçtan yararlanan eş bu sebebe dayanamaz.
Eşimin mahkum olmasını beklemem gerekir mi?
Kanun mahkumiyeti açıkça şart koşmaz. Ancak suçun işlendiğinin ispatı gerekir ve bu çoğunlukla ceza dosyasıyla yapılır. Ceza davası sürüyorsa aile mahkemesi çoğu zaman sonucu bekler. Beklemek istemiyorsanız davanızı genel boşanma sebebine de dayandırabilirsiniz.
Trafik kazası nedeniyle ceza alan eşten bu sebeple boşanılabilir mi?
Hayır. Taksirle işlenen suçlar küçük düşürücü suç sayılmaz. Dikkatsizlik sonucu bir kazaya neden olan eş hapis cezası alsa bile bu sebep oluşmaz. Evliliğin başka nedenlerle sarsıldığı durumlarda genel boşanma sebebi değerlendirilebilir.
Eşimin evlenmeden önce işlediği suçu yeni öğrendim, ne yapabilirim?
Evlenmeden önce işlenen suç bu maddeye dayanak olmaz. Ancak suç sizden gizlenmişse koşulları varsa evliliğin iptalini isteyebilirsiniz. İptal davası, durumu öğrenmenizden itibaren altı ay ve her halde evlenmeden itibaren beş yıl içinde açılmalıdır.
Bu sebeple dava açmak için süre var mı?
Hayır. Kanun davanın her zaman açılabileceğini belirtir. Ancak suçu öğrendikten sonra uzun süre evliliği olağan biçimde sürdürmeniz af olarak yorumlanabilir. Bu nedenle kararınızı gereksiz yere geciktirmemeniz önerilir.
