Eşi Hapse Giren Kişi Boşanabilir mi? (TMK 163)
Eşi hapse giren kişi doğrudan boşanmış olmaz. Hapis cezası evliliği kendiliğinden sona erdirmez ve kanunda ayrı bir boşanma sebebi değildir. Boşanma için dava açmak gerekir. Belirleyici olan cezanın süresi değil, hangi suçtan verildiğidir. Hırsızlık, dolandırıcılık ve cinsel suçlar gibi küçük düşürücü suçlar özel boşanma sebebi oluşturur. Taksirli suçlar, örneğin trafik kazası, tek başına boşanma sebebi olmaz. Bu durumda genel boşanma sebebi veya anlaşmalı boşanma değerlendirilir. Dava, eşin cezaevinde bulunmasına rağmen aile mahkemesinde açılabilir. Tebligat cezaevi aracılığıyla yapılır. Bir yıl veya daha uzun hapis cezası alan eşe vasi atanır. Velayet çoğunlukla çocuğun yanındaki ebeveyne verilir.
Ceza Kesinleşti, Evlilik Ne Olacak?
Eşiniz hakkında verilen hapis cezası kesinleşmiştir. Önünüzde yıllar süren bir ayrılık vardır. Ev, çocuklar ve geçim yükü size kalmıştır. Çevrenizdekiler artık boşanmış sayıldığınızı söyler. Bir başkası, hapis cezasının doğrudan boşanma sebebi olduğunu anlatır.
İkisi de doğru değildir. Eşin cezaevine girmesi evliliği kendiliğinden sona erdirmez. Hapis cezası tek başına bir boşanma sebebi de değildir. Yine de çoğu durumda boşanma mümkündür. Bu rehber hangi sebebe dayanılacağını ve davanın nasıl yürüdüğünü anlatır.
Eşi Hapse Giren Kişi Doğrudan Boşanabilir mi?
TMK m.163 ve m.166
Hapis cezası değil, arkasındaki neden
Eşi hapse giren kişi doğrudan boşanmış olmaz ve hapis cezası kanunda ayrı bir boşanma sebebi olarak sayılmaz. Türk Medeni Kanunu boşanma sebeplerini tek tek düzenler. Aralarında eşin hapse girmesi yoktur.
Belirleyici olan, cezanın hangi suç nedeniyle verildiği ve bunun evliliğe etkisidir. Suç küçük düşürücüyse özel sebep oluşur. Değilse genel boşanma sebebi değerlendirilir.
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Eş hapse girince evlilik kendiliğinden biter mi? | Hayır |
| Hapis cezası tek başına boşanma sebebi mi? | Hayır |
| Boşanma için dava açmak şart mı? | Evet |
| Cezaevindeki eşe karşı dava açılabilir mi? | Evet |
| Cezanın süresi belirleyici mi? | Doğrudan değil. Suçun niteliği ve evliliğe etkisi önemlidir |
Bu nedenle ilk yapılacak iş, cezanın dayandığı suçu ve evlilikteki sonuçlarını değerlendirmektir. Suça dayanan özel sebebin bütünü için suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme rehberimize ve TMK 163 yazımıza bakabilirsiniz.
Hangi Sebebe Dayanılır? Üç Yol
| Yol | Dayanak | Ne Zaman Uygun? |
|---|---|---|
| Küçük düşürücü suç | TMK 163 | Ceza hırsızlık, dolandırıcılık, cinsel suç gibi bir suçtan verilmişse |
| Evlilik birliğinin sarsılması | TMK 166/1 | Suç küçük düşürücü değilse veya başka kusurlar da varsa |
| Özel sebeplerden biri | TMK 161, 162 | Suç eşe karşı işlenmişse: şiddet, hayata kast |
| Anlaşmalı boşanma | TMK 166/3 | Eşler anlaşıyorsa ve evlilik en az bir yıl sürmüşse |
En yaygın yol birinci ve ikinci sebebe birlikte dayanmaktır. Suç küçük düşürücü ise özel sebep oluşur ve dava için süre sınırı yoktur. Bu konunun ayrıntısı için küçük düşürücü suç nedeniyle boşanma yazımıza bakabilirsiniz.
Suç küçük düşürücü değilse genel sebep devreye girer. Burada hapis cezasının kendisi değil, yol açtığı sonuçlar değerlendirilir. Eşin aileyi geçimsiz bırakması, güvenin sarsılması ve ortak hayatın fiilen sona ermesi bu kapsamda ileri sürülür.
Suç doğrudan size karşı işlenmişse durum daha açıktır. Eşini yaralayan veya öldürmeye teşebbüs eden kişi hakkında şiddete dayanan özel sebep uygulanır. Bu sebep altı aylık süreye bağlıdır. Ayrıntı için hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış yazımıza bakabilirsiniz.
Eşi hapse giren kişinin boşanması: temel bilgiler
Suçun Türü Neyi Değiştirir?
| Cezanın Nedeni | Değerlendirme |
|---|---|
| Hırsızlık, dolandırıcılık, zimmet, sahtecilik | Küçük düşürücü suç. Özel sebep oluşur |
| Cinsel suçlar | Küçük düşürücü suç. Özel sebep oluşur |
| Uyuşturucu ticareti | Küçük düşürücü suç. Özel sebep oluşur |
| Kasten öldürme veya yaralama | İşleniş biçimine göre. Çoğunlukla genel sebep de ileri sürülür |
| Taksirle öldürme veya yaralama, trafik kazası | Küçük düşürücü değil. Tek başına boşanma sebebi olmaz |
| Düşünce açıklamasına dayanan suçlar | Kural olarak küçük düşürücü değil |
| Borç nedeniyle tazyik hapsi | Suç değil. Boşanma sebebi olmaz |
Taksirli suçlar en sık yanılgıya düşülen konudur. Trafik kazasında ölüme neden olan eş uzun süre cezaevinde kalabilir. Bu durum tek başına boşanma sebebi değildir. Çünkü ortada ne küçük düşürücü bir suç ne de eşe yönelik kusurlu bir davranış vardır.
Böyle bir durumda boşanmak isteyen eşin başka bir dayanağa ihtiyacı vardır. Evlilikte daha önce yaşanan sorunlar genel sebep içinde ileri sürülebilir. Eşler anlaşıyorsa anlaşmalı boşanma yolu da açıktır.
Ağır kusurun bulunmadığı hallerde mahkeme davayı reddedebilir. Reddedilen davadan sonra ortak hayat üç yıl boyunca yeniden kurulamazsa fiili ayrılık nedeniyle boşanma istenebilir.
Avukata Sor
Eşiniz cezaevindeyse ve boşanmayı düşünüyorsanız, hangi sebebe dayanılacağını ve davanın usulünü bir avukatla değerlendirin.
Cezaevindeki Eşe Karşı Dava Nasıl Açılır?
| Konu | Kural |
|---|---|
| Görevli mahkeme | Aile mahkemesi |
| Yetkili mahkeme | Eşlerden birinin yerleşim yeri veya son altı aydır birlikte oturdukları yer |
| Tebligat | Ceza infaz kurumu müdürlüğü aracılığıyla yapılır |
| Duruşmaya katılım | Avukat aracılığıyla veya sesli ve görüntülü sistemle |
| Vasi | Bir yıl veya daha uzun hapis cezasına mahkum olan ergin kişiye vasi atanır |
| Savunma hakkı | Hükümlü eş cevap verebilir, delil gösterebilir |
Dava, eşiniz cezaevinde olsa da bulunduğunuz yerdeki aile mahkemesinde açılabilir. Tebligat cezaevine gönderilir. Hükümlü eş duruşmaya getirilmeyebilir. Bu durumda beyanı sesli ve görüntülü iletişim sistemiyle alınır.
Vasi konusu dikkat gerektirir. Kanuna göre bir yıl veya daha uzun süreli hapis cezasına mahkum edilen ergin kişi kısıtlanır ve kendisine vasi atanır. Hükümlü eşe karşı açılan davada vasinin atanmış olması ve davaya dahil edilmesi usul bakımından önem taşır. Eksiklik sonradan kararın bozulmasına yol açabilir.
Boşanma davası açmak kişiye sıkı sıkıya bağlı bir haktır. Kısıtlı olan eş bu davayı kendisi açabilir. Vasinin onun yerine boşanma davası açması mümkün değildir.
Anlaşmalı Boşanma Mümkün mü?
Evet. Eşinizin cezaevinde olması anlaşmalı boşanmaya engel değildir. Eşler boşanma ve sonuçları üzerinde anlaşmışsa bu yol çoğu zaman en hızlı çözümdür.
| Şart | Açıklama |
|---|---|
| Evlilik süresi | Evlilik en az bir yıl sürmüş olmalı |
| Birlikte başvuru veya kabul | Eşler birlikte başvurmalı ya da biri diğerinin davasını kabul etmeli |
| Protokol | Mali sonuçlar ve çocukların durumu hakkında anlaşma sunulmalı |
| Hakimin dinlemesi | Hakim tarafları bizzat dinlemeli ve iradelerin özgür olduğuna kanaat getirmeli |
| Onay | Hakim protokolü uygun bulmalı |
Zorluk dördüncü şarttadır. Hakim eşleri bizzat dinlemek zorundadır. Hükümlü eşin dinlenmesi için duruşmaya getirilmesi veya sesli ve görüntülü sistemle bağlanması gerekir. Bu işlemler önceden planlanmalıdır.
Protokolde velayet, nafaka, tazminat ve mal paylaşımı açıkça düzenlenmelidir. Cezaevindeki eşin geliri olmayabilir. Nafaka ve tazminat hükümleri bu gerçeğe göre yazılmalıdır. Uygulanamayacak bir protokol sonradan yeni davalara yol açar.
Nafaka, Tazminat ve Velayet
| Konu | Durum |
|---|---|
| Tedbir nafakası | Dava süresince istenebilir. Hükümlü eşin ödeme gücü dikkate alınır |
| İştirak nafakası | Çocuk için hükmedilir. Gelirin olmaması yükümlülüğü tümüyle kaldırmaz |
| Yoksulluk nafakası | Kusuru daha ağır olmayan eş isteyebilir |
| Maddi ve manevi tazminat | Suç nedeniyle zarar gören eş isteyebilir |
| Velayet | Fiilen çocuğun yanında olan ebeveyne verilir |
| Kişisel ilişki | Çocuğun yararına göre düzenlenir veya sınırlanır |
| Mal paylaşımı | Kural olarak eşit. Suç işlemek pay azaltması sonucunu doğurmaz |
Nafakaya hükmedilmesi ile tahsil edilmesi aynı şey değildir. Geliri ve malvarlığı olmayan hükümlüden nafaka fiilen alınamayabilir. Malvarlığı varsa icra yoluyla tahsil mümkündür. Bu konuda nafaka icra takibi rehberimize bakabilirsiniz.
Velayet konusunda sonuç çoğunlukla açıktır. Cezaevindeki ebeveyn çocuğun günlük bakımını üstlenemez. Velayet diğer ebeveyne verilir. Asıl tartışma, çocuğun cezaevindeki ebeveynle nasıl görüşeceği üzerinde çıkar. Bu konu için suç işleyen eşten velayetin alınması yazımıza bakabilirsiniz.
Yargıtay Uygulaması ve İzlenecek Yol
Yargıtay’ın yerleşik ilkesi
Hapis cezası tek başına boşanma sebebi değildir
İlke: Eşin hapis cezası almış olması veya cezaevinde bulunması tek başına boşanma sebebi oluşturmaz. Mahkeme, cezanın dayandığı fiilin niteliğini ve bunun evlilik birliğine etkisini araştırır.
Sonucu: taksirli bir suç nedeniyle verilen ceza, başka bir kusur ispatlanmadıkça boşanmaya yetmez.
Uygulama için anlamı: dilekçede yalnızca hapis cezasına değil, suçun türüne ve evlilikte yol açtığı somut sonuçlara dayanılmalıdır.
Yargıtay’ın yerleşik ilkesi
Kısıtlı eşin davada temsili usul bakımından önemlidir
İlke: Bir yıl veya daha uzun süreli hapis cezasına mahkum olan kişi kısıtlanır. Bu kişiye karşı açılan davalarda vasinin durumu mahkemece gözetilir.
Sonucu: taraf teşkili sağlanmadan verilen karar usul yönünden bozulabilir.
Uygulama için anlamı: dava açılırken eşinizin cezasının süresi ve vasi atanıp atanmadığı mahkemeye bildirilmelidir. Gerekirse vasi atanması için işlem yapılması istenir.
| Adım | Yapılması Gereken |
|---|---|
| 1 | Cezanın hangi suçtan verildiğini ve kesinleşip kesinleşmediğini belirleyin |
| 2 | Eşinizin bulunduğu cezaevini ve ceza süresini öğrenin |
| 3 | Anlaşma ihtimalini değerlendirin |
| 4 | Çocuklar için velayet ve nafaka taleplerini hazırlayın |
| 5 | Davayı özel ve genel sebebe birlikte dayandırın |
Genel sebebe dayanan dava için çekişmeli boşanma davası rehberimize bakabilirsiniz. Kusurun değerlendirilmesi boşanmada kusur oranı yazımızda anlatılmıştır.
Cezaevindeki Eşe Karşı Boşanma Davaları
Bu davalarda sebebin doğru seçilmesi ve usul kurallarına uyulması önemlidir. Dava hazırlığı, tebligat ve velayet talepleri için Ankara boşanma avukatı ile iletişime geçebilirsiniz.
Uyarı: Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Avukatlık hizmeti ve danışmanlık ücretlidir. Ücretler TBB Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi altında olmamak üzere belirlenir.
Sık Sorulan Sorular
Eşi hapse giren kişi doğrudan boşanabilir mi?
Hayır. Eşin cezaevine girmesi evliliği kendiliğinden sona erdirmez ve tek başına boşanma sebebi değildir. Boşanma için dava açmak gerekir. Ceza küçük düşürücü bir suçtan verilmişse bu özel sebebe dayanılır. Diğer durumlarda genel boşanma sebebi veya anlaşmalı boşanma değerlendirilir.
Eşim kaç yıl ceza alırsa boşanabilirim?
Kanunda böyle bir süre ölçütü yoktur. Belirleyici olan cezanın süresi değil, hangi suçtan verildiğidir. Hırsızlık veya dolandırıcılık gibi küçük düşürücü bir suç boşanma sebebi olur. Uzun süreli bir ceza taksirli bir suçtan verilmişse tek başına boşanma sebebi oluşturmaz.
Cezaevindeki eşe karşı boşanma davası nasıl açılır?
Dava aile mahkemesinde açılır. Kendi yerleşim yerinizdeki mahkemeye başvurabilirsiniz. Tebligat cezaevi müdürlüğü aracılığıyla yapılır. Eşiniz duruşmaya avukatıyla veya sesli ve görüntülü sistemle katılabilir. Eşinizin cezası bir yıl veya daha uzunsa vasi durumu mahkemece gözetilir.
Cezaevindeki eşle anlaşmalı boşanmak mümkün mü?
Evet. Evlilik en az bir yıl sürmüşse ve eşler boşanmanın bütün sonuçlarında anlaşmışsa anlaşmalı boşanma mümkündür. Hakim iki tarafı da bizzat dinlemek zorundadır. Hükümlü eşin duruşmaya getirilmesi veya görüntülü sistemle dinlenmesi sağlanmalıdır.
Cezaevindeki eşten nafaka alabilir miyim?
Mahkeme nafakaya hükmedebilir. Gelirin olmaması çocuk için nafaka yükümlülüğünü tümüyle ortadan kaldırmaz. Ancak geliri ve malvarlığı olmayan hükümlüden nafaka fiilen tahsil edilemeyebilir. Malvarlığı varsa icra yoluna başvurulabilir.
