Sigorta Tazminat Davası: Asliye Ticaret Mahkemesinde Görev, Arabuluculuk Şartı ve Dava Süreci
Sigorta sözleşmesinden ve zorunlu sorumluluk sigortalarından doğan tazminat ve alacak davaları, TTK m.4 uyarınca mutlak ticari dava sayılır ve asliye ticaret mahkemesinde görülür. Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan bu davalarda dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulması dava şartıdır (TTK m.5/A). Dava öncesinde sigortacıya yazılı başvuru yapılmış ve cevap süresi dolmuş olmalıdır. Zararın tam tutarı baştan belirlenemiyorsa dava, belirsiz alacak davası olarak açılabilir; bilirkişi raporundan sonra talep artırılır. Faiz, temerrüt tarihinden itibaren ve ticari işlerde avans faizi olarak istenebilir.
Tahkim Yerine Mahkeme: Hangi Dosya Davaya Gider?
Sigorta uyuşmazlıklarının hızlı yolu tahkimdir; ancak her dosya tahkime uygun değildir. Sigortacı Tahkim sistemine üye değilse, uyuşmazlık çok taraflıysa (işleten, sürücü, sigortacı, Güvence Hesabı bir arada), geniş keşif ve tanık incelemesi gerekiyorsa veya emsal yaratacak bir hukuki tartışma varsa rota asliye ticaret mahkemesidir. Bu yazı; görev, dava şartları, belirsiz alacak kurgusu ve faiz talepleriyle bir sigorta davasının mahkeme ayağını uçtan uca anlatır. Tahkim ayağı için Sigorta Tahkim Komisyonu başvurusu rehberimiz esastır.
Görev: TTK m.4-5 ve Mutlak Ticari Dava Kuralı
TTK m.4/1-a
Sıfata bakılmaz, ticaret mahkemesi görür
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.4 uyarınca, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olup olmadığına bakılmaksızın TTK’da düzenlenen hususlardan doğan davalar ticari dava sayılır; sigorta sözleşmesi TTK’nın altıncı kitabında düzenlendiğinden sigorta davaları mutlak ticari davadır ve m.5 uyarınca asliye ticaret mahkemesinde görülür. Zorunlu trafik sigortası gibi kanundan doğan sorumluluk sigortalarına karşı açılan tazminat davalarında da yerleşik uygulama ticaret mahkemesinin görevi yönündedir.
Dava Şartları: Başvuru ve Zorunlu Arabuluculuk
İki Ön Kapı
Başvuru + arabuluculuk
Birinci kapı sigortacıya yazılı başvurudur: 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.97 trafik sigortasında bunu dava şartı yapar; diğer branşlarda tahkim için 5684 m.30/13 aynı disiplini kurar. İkinci kapı arabuluculuktur: konusu para alacağı olan ticari davalarda TTK m.5/A uyarınca dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır ve son tutanak dilekçeye eklenir. Arabuluculuk süreci zamanaşımını durdurur; bu etki daralan takvimlerde bilinçli kullanılır. Başvuru mekaniği için 15 günlük cevap süresi yazımıza bakınız.
Avukata Sor
Dava Stratejisi ve Görev Analizi ve benzeri uyuşmazlıklarda durumunuzu bir avukatla değerlendirin; her dosyada süreler, deliller ve doğru başvuru sırası farklı işler.
Yetkili Mahkeme Seçenekleri Tablosu
| Dayanak | Yetkili Mahkeme |
|---|---|
| Genel yetki (HMK m.6) | Davalı sigortacının merkezinin bulunduğu yer |
| Şube işlemi (HMK m.14) | Poliçeyi düzenleyen şube veya acentenin bulunduğu yer |
| Haksız fiil (HMK m.16) | Kazanın gerçekleştiği yer; zarar görenin yerleşim yeri |
| Sözleşmenin ifa yeri (HMK m.10) | Tazminatın ödeneceği yer ekseninde tartışmalı, dosyaya göre değerlendirilir |
Trafik kaynaklı dosyalarda zarar görenin kendi yerleşim yerinde dava açabilmesi, uygulamada en çok kullanılan yetki imkanıdır.
Belirsiz Alacak Davası ve Talep Artırımı
HMK m.107
Rapordan sonra büyüyen talep
Maluliyet oranının, aktüeryal hesabın veya hasar bedelinin yargılamada netleşeceği dosyalarda dava, belirsiz alacak davası olarak açılır: asgari tutar gösterilir, bilirkişi raporuyla zarar belirlenince talep bir kez artırılır ve faiz başlangıcı korunur. Koşullar yoksa kısmi dava + ıslah yolu izlenir. Yanlış kurgu; ek dava, zamanaşımı defi ve aleyhe vekalet ücreti riskleri doğurur. Kurumun ayrıntısı için belirsiz alacak davası yazımıza bakınız.
Yargılama: Bilirkişi, Aktüerya ve İspat Yükü
Sigorta davasının kaderi büyük ölçüde bilirkişi masasında çizilir: kusur incelemesi, hasar ve değer tespiti, maluliyet ve aktüeryal hesap ayrı uzmanlıklardır. Rizikonun gerçekleştiğini ve zararı sigortalı-zarar gören; teminat dışılığı ve istisnaları sigortacı ispatlar. Rapordaki hesap yöntemine, yaşam tablosuna ve iskonto tekniğine iki haftalık yasal süresinde itiraz edilmelidir; itirazın tekniği için bilirkişi ve aktüer raporuna itiraz rehberimiz ayrıntılıdır.
Faiz, Vekalet Ücreti ve Yargılama Giderleri
Ekonomik Kalemler
Faiz başlangıcı dosyanın ikinci ana parasıdır
Faiz; temerrüt tarihinden, yani usulüne uygun başvuruyu izleyen cevap süresinin ödemesiz dolmasından itibaren işletilir ve ticari işlerde avans faizi istenir. Kabul edilen tutar üzerinden karşı vekalet ücreti ve giderler sigortacıya yükletilir; reddedilen kısım için aleyhe vekalet ücreti riski, talep kurgusuyla yönetilir. Faiz rejiminin tamamı için sigorta tazminatında faiz ve temerrüt yazımıza bakınız.
Uygulama Hataları ve Doğru Strateji
Beş Hata
Dosyayı zayıflatan alışkanlıklar
1) Arabuluculuk tutanağı olmadan dava açıp usulden ret riski almak. 2) Belirsiz alacak yerine sabit tutarlı dava açıp ıslah ve zamanaşımı tartışmasına girmek. 3) Faiz başlangıcını dava tarihinden istemekle yetinmek. 4) Yetki seçeneklerini değerlendirmeden merkezde dava açıp yılları oraya bağlamak. 5) Bilirkişi raporuna süresinde itiraz etmemek. Doğru strateji; dava şartlarını eksiksiz kurmak, talep ve faiz mimarisini dilekçe aşamasında doğru tasarlamaktır.
Sigorta Tazminat Davaları ve Avukat Desteği
Dosyanızdaki teminat kapsamının doğru okunması, başvuru ve tahkim takviminin kurulması ve tazminatın eksiksiz hesaplanması için sigorta hukuku alanında çalışan bir avukatla ilerleyin.
Sık Sorulan Sorular
Sigorta davası hangi mahkemede açılır?
Sigorta sözleşmesinden doğan davalar ile zorunlu sorumluluk sigortalarına karşı açılan tazminat davaları, TTK m.4 uyarınca tarafların sıfatına bakılmaksızın mutlak ticari dava sayılır ve asliye ticaret mahkemesinde görülür. Ayrı ticaret mahkemesi bulunmayan yerlerde bu sıfatla görevlendirilen asliye hukuk mahkemesi bakar. Tüketici sıfatıyla kurulan poliçelerde tüketici yargısına ilişkin tartışma için tüketici uyuşmazlıkları yazımıza bakılmalıdır; zorunlu sigortalarda ağırlıklı uygulama ticaret mahkemesi yönündedir.
Dava açmadan önce arabuluculuk zorunlu mu?
Evet. Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari davalarda arabuluculuğa başvuru TTK m.5/A uyarınca dava şartıdır; sigorta tazminat ve alacak davaları bu kapsamdadır. Arabuluculuk son tutanağı dava dilekçesine eklenmezse mahkeme süre verir, eksiklik giderilmezse dava usulden reddedilir. Arabuluculuk başvurusu, sürecin sonuna kadar zamanaşımını durdurur; bu etki, süresi daralan dosyalarda taktik olarak da kullanılır. Sigortacıya yazılı başvuru ve cevap süresi şartı ayrıca tamamlanmalıdır.
Zararın tutarını bilmeden dava açabilir miyim?
Evet. Maluliyet oranı, aktüeryal hesap veya hasar bedeli yargılamada alınacak raporlarla netleşecekse dava, HMK m.107 uyarınca belirsiz alacak davası olarak açılır: asgari bir tutar gösterilir, bilirkişi raporuyla zarar belirlenince talep artırılır ve artırılan kısım için başlangıçtaki temerrüt faizi korunur. Belirsiz alacak koşulları yoksa kısmi dava ve ıslah mekanizması kullanılır; iki kurumun faiz ve zamanaşımı etkileri farklıdır ve dilekçe aşamasında doğru seçilmelidir.
Sigorta davası ne kadar sürer, tahkimden farkı nedir?
Ticaret mahkemesinde yargılama; dilekçeler, ön inceleme, bilirkişi incelemeleri ve istinaf-temyiz aşamalarıyla tahkime göre belirgin biçimde uzundur; büyük şehirlerde ilk derece aşaması dahi yıllarla ölçülebilir. Sigorta Tahkim Komisyonunda ise hakem kararı için dört aylık süre öngörülür. Buna karşılık mahkeme yolu; Tahkim üyesi olmayan sigortacılar, karmaşık çok taraflı dosyalar ve geniş delil incelemesi gereken uyuşmazlıklar için uygun ve bazen tek yoldur. Yol seçimi dosya özelinde yapılmalıdır.
Davada faiz ve vekalet ücreti nasıl belirlenir?
Faiz, sigortacının temerrüde düştüğü tarihten itibaren işletilir; usulüne uygun başvuruya rağmen cevap süresinin ödemesiz dolması temerrüdü kurar ve ticari işlerde avans faizi talep edilebilir. Davanın kabulü halinde karşı vekalet ücreti ve yargılama giderleri sigortacıya yükletilir; kısmi kabulde oranlama yapılır. Bu nedenle talep tutarının gerçekçi kurulması, red edilen kısım üzerinden aleyhe vekalet ücreti doğmaması için önemlidir; belirsiz alacak kurgusu bu riski de yönetir.
