HMK 107-109 Belirsiz Alacak Davası Kaldırıldı: Kısmi Davada Talep Artırımı, Zamanaşımı Güvencesi, Islah Hakkı ve Geçiş Rejimi (7589 Sayılı Kanun) 2026
HMK 107 belirsiz alacak davası 31 Temmuz 2026’da yürürlükten kaldırıldı (7589 s. Kanun m.19). Yerine HMK 109’a eklenen 4. fıkra (m.20) ile kısmi dava güçlendirildi. Üç kritik yenilik: (1) Kısmi davada talep, bir defaya mahsus olmak üzere iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın tahkikatın sona ermesine kadar artırılabilir – ıslaha gerek kalmaz, ıslah hakkı saklı kalır. (2) Artırılan kısım için zamanaşımı, davanın açıldığı tarihte kesilmiş sayılır – kısmi davanın en büyük riski ortadan kalktı. (3) 31 Temmuz 2026’dan önce açılmış belirsiz alacak davaları eski m.107’ye göre sonuçlandırılır (Geçici Madde 1/10). Artık “belirsiz alacak mı, kısmi dava mı?” tartışması sona erdi. Doğru refleks: kısmi dava aç, delillerle net rakam çıkınca talebi bir kez yükselt.
Bir Kurum Kapandı, Bir Kurum Güçlendi
Alacağını dava açarken tam rakamla belirleyemeyen alacaklının başvurduğu belirsiz alacak davası (HMK m.107), 12. Yargı Paketi ile tümüyle kaldırıldı. Kanun koyucu, bu ihtiyacı ortadan kaldırmak yerine kısmi dava (HMK m.109) üzerinden karşılamayı tercih etti.
Artık alacağın bir kısmı için dava açan taraf, yargılama boyunca talebini bir kez ve iddianın genişletilmesi (ıslah) engeline takılmadan artırabilecek; üstelik artırılan kısım için de zamanaşımı davanın açıldığı tarihte kesilmiş sayılacak. Değişiklik 31 Temmuz 2026’da yürürlüğe girdi; bu tarihten önce açılmış belirsiz alacak davaları ise eski hükümle yoluna devam edecek.
Bu değişiklik yıllardır süregelen “belirsiz alacak mı, kısmi dava mı?” tartışmasını sona erdiriyor. Yanlış dava türü seçildiğinde hukuki yarar yokluğundan reddedilen, zamanaşımına yakalanan binlerce dosyanın önünü kesmeyi amaçlıyor.
Değişikliğin Künyesi
| Bilgi | Detay |
|---|---|
| Değiştiren metin | 7589 sayılı Kanun (12. Yargı Paketi), MADDE 19 ve MADDE 20 |
| Resmi Gazete | 31 Temmuz 2026, Sayı 33326 |
| Değişen kanun | 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) |
| Değişen maddeler | m.107 (yürürlükten kaldırıldı) ve m.109 (4. fıkra eklendi) |
| Yürürlük | 31 Temmuz 2026 (yayımı tarihinde) |
| Geçiş hükmü | Geçici Madde 1/10 |
Kanunun güncel metnini mevzuat.gov.tr üzerindeki 6100 sayılı HMK kaynağından inceleyebilirsiniz.
HMK 107 Kaldırıldı: Eski Hal – Yeni Hal
7589 sayılı Kanun’un 19. maddesiyle HMK m.107 bütünüyle yürürlükten kaldırıldı. Daha önce üç fıkralık bu madde, alacağın miktarını tam ve kesin olarak belirleyebilmesinin davacıdan beklenemeyeceği veya bunun imkansız olduğu hallerde, hukuki ilişkiyi ve asgari bir miktar göstererek belirsiz alacak davası açma imkanı tanıyordu.
| Eski Hal (HMK m.107 – mülga) | Yeni Hal (31 Temmuz 2026) |
|---|---|
| “Davanın açıldığı tarihte alacağın miktarını yahut değerini tam ve kesin olarak belirleyebilmesinin kendisinden beklenemeyeceği veya bunun imkansız olduğu hallerde, alacaklı, hukuki ilişkiyi ve asgari bir miktar ya da değeri belirtmek suretiyle belirsiz alacak davası açabilir…” (3 fıkra) | Madde tümüyle yürürlükten kaldırılmıştır. 31 Temmuz 2026’dan sonra belirsiz alacak davası açılamaz. |
| Karşı tarafın verdiği bilgi veya tahkikat sonucu alacağın belirlenebilmesi mümkün olduğunda, hakim 2 haftalık kesin süre veriyordu | Bu mekanizma ortadan kalktı; yerine HMK 109/4 ile kısmi dava içinde tek artırım hakkı geldi |
| Zamanaşımı alacağın tamamı için dava tarihinden kesiliyordu | Aynı güvence kısmi davaya taşındı (HMK 109/4) |
| “Belirsiz mi, belirli mi?” tür seçimi riski vardı | Tartışma sona erdi; tek yol kısmi dava |
Rakip sitelerin birçoğu (Tahançı, Barandogan, Apilex) hala “belirsiz alacak davası kalktı mı?” sorusuna “hayır, HMK 107 yürürlüktedir” şeklinde yanıt vermektedir. Bu bilgi 31 Temmuz 2026 itibarıyla güncelliklerini yitirmiştir: HMK m.107 mülgadır ve belirsiz alacak davası açılamaz.
HMK 109/4: Yeni Fıkranın Tam Metni ve Üç Kritik Yenilik
Kısmi davada talep artırımı, zamanaşımı güvencesi ve ıslah engeli kalkması
“(4) Alacağın sadece bir kısmının dava edildiği durumlarda talep konusu, aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın tahkikatın sona ermesine kadar artırılabilir. Bu durumda zamanaşımı, artırılan kısım bakımından da dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır.”
Bu fıkra, belirsiz alacak davasının üstlendiği üç temel işlevi kısmi davaya taşıyor:
| Yenilik | Eski Kısmi Dava | Yeni Kısmi Dava (HMK 109/4) | Pratik Anlam |
|---|---|---|---|
| 1. Bir defaya mahsus artırım | Artırım için ıslah gerekiyordu; ıslah hakkı tükeniyordu | Talep bir kez, ıslah işlemine gerek kalmadan artırılabilir | Bilirkişi raporu geldikten sonra talebinizi yükseltin; ıslah hakkınız başka konularda saklı |
| 2. Islah engeli yok | Artırım iddianın genişletilmesi yasağına tabiydi | Artırım iddianın genişletilmesi yasağına tabi değil; tahkikat sona erene kadar yapılabilir | Ayrı ıslah dilekçesi ve ıslah harcı gerekmez |
| 3. Zamanaşımı dava tarihinden | Zamanaşımı yalnızca dava edilen kısım için kesiliyordu; bakiye için işlemeye devam ediyordu | Artırılan kısım için de zamanaşımı davanın açıldığı tarihte kesilmiş sayılır | Kısmi davanın en büyük klasik riski ortadan kalktı |
Artırım hakkı bir defaya mahsustur; istinafta kullanılamaz
Artırım hakkınız bir kez kullanılır. Özellikle bilirkişi raporlarının yenilenmesi, ek rapor alınması veya yeni delillerin ortaya çıkması halinde talebinizi yeniden güncelleme imkanınız bulunmaz. HMK m.357 uyarınca istinaf aşamasında kural olarak ıslah mümkün değildir. Bu nedenle ilk derece yargılamasında artırma hakkını kullanamayan veya eksik kullanan davacının üst mahkemede bu eksikliği giderme olanağı da bulunmaz. Artırımı, kesin bilirkişi raporu sonrasında ve tahkikat kapatılmadan kullanın.
Avukat’a Sor
Kısmi dava stratejinizi, talep artırım zamanlamasını, harç planlamasını ve devam eden belirsiz alacak dosyanızın geçiş rejimini değerlendirmek için uzman avukat desteği alın.
Neden Değişti? Belirsiz Alacak ile Kısmi Dava Kavgası
Yıllardır uygulamada belirsiz alacak davası ile kısmi dava arasındaki sınır tartışmalıydı. Hangi alacak “belirsiz” sayılır? Yanlış tür seçilirse dava hukuki yarar yokluğundan reddediliyor, davacı zamanaşımına yakalanıyordu. Yargıtay içtihatları da zaman zaman yön değiştiriyordu. Hatta Yargıtay 22. Hukuk Dairesi kapatıldıktan sonra 9. Hukuk Dairesi görüş değişikliğine giderek “şartları olmadığı halde açılan belirsiz alacak davasının hukuki yarar yokluğundan reddedilmesi” yönünde karar vermeye başlamıştı.
| Eski Sorun | Eski Durum | Yeni Çözüm |
|---|---|---|
| Tür seçimi riski | Yanlış dava türü seçilirse hukuki yarar yokluğundan red; Yargıtay daireleri arasında içtihat farklılığı | Tek yol kısmi dava; tür seçimi riski yok |
| Zamanaşımı riski | Kısmi davada artırılan kısım için zamanaşımı artırım tarihinde kesiliyordu; uzun yargılamalarda bakiye zamanaşımına uğruyordu | Artırılan kısım için de dava tarihinden kesilmiş |
| İçtihat karması | “Hangi alacak belirsiz sayılır?” sorusuna farklı daire kararları; YİBBüK 2016/6 E. bile sorunu çözemedi | Belirsizlik tartışması ortadan kalktı |
| Islah sınırlaması | Kısmi davada artırım ıslah sayılıyor ve tek ıslah hakkı tüketiliyordu | Artırım ıslah değil; ıslah hakkı saklı |
| Dönüştürme yasağı | Belirsiz alacak davası kısmi davaya veya kısmi dava belirsiz alacağa çevrilemiyordu (Y9HD 2021/5121 E.) | Tek dava türü olduğu için dönüştürme sorunu kalmadı |
Eski ve Yeni Sistemde Zamanaşımı, Islah ve Faiz Farkları
| Ölçüt | Eski Belirsiz Alacak (HMK 107 – mülga) | Eski Kısmi Dava | Yeni Kısmi Dava (HMK 109/4) |
|---|---|---|---|
| Zamanaşımı | Alacağın tamamı için dava tarihinden kesiliyordu | Yalnızca dava edilen kısım için kesiliyordu; bakiye için işlemeye devam ediyordu | Artırılan kısım için de dava tarihinden kesilmiş sayılır |
| Talep artırımı | İddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın; hakim 2 hafta kesin süre veriyordu | Artırım için ıslah gerekiyordu | Bir defaya mahsus, ıslaha gerek kalmadan, tahkikat sonuna kadar |
| Islah hakkı | Artırım ıslah değildi; ıslah hakkı ayrıca kullanılabiliyordu (Y4HD 2021/2137 E.) | Artırım ıslah sayılıyordu; tek ıslah hakkı tükeniyordu | Artırım ıslah değil; ıslah hakkı başka konularda saklı |
| Faiz başlangıcı | Artırılan meblaga temerrüt tarihi veya dava tarihinden faiz işliyordu | Islahla artırılan meblaga ıslah tarihinden faiz işliyordu | Yargı uygulamasıyla netleşecek; dava tarihinden itibaren faiz bekleniyor |
| Açılabilecek alacak türü | Yalnızca para alacakları | Bölünebilir her türlü alacak/hak | Aynı – bölünebilir her türlü alacak |
Kısmi davanın en büyük klasik riski ortadan kalktı
Eski kısmi dava düzeninde artırılan kısım için zamanaşımı artırım tarihinde kesiliyordu; bu da uzun süren yargılamalarda zamanaşımı def’i tehlikesi yaratıyordu. HMK 109/4 ile artırılan kısım için de zamanaşımı davanın açıldığı tarihte kesilmiş sayılır. Belirsiz alacak davasının en önemli işlevi olan zamanaşımı güvencesi, kısmi davaya taşınmış oldu.
HMK 109/4 artırımı ıslah sayılmaz; ıslah hakkınız başka konularda kullanmanız için saklıdır
Eski kısmi dava düzeninde talep artırımı ıslah sayılıyor ve tek ıslah hakkınız tükeniyordu. Yeni düzenlemede ise artırım iddianın genişletilmesi yasağına tabi değil; ayrı bir ıslah işlemi değildir. Dolayısıyla ıslah hakkınız hala saklıdır ve gerektiğinde başka bir usuli düzeltme için kullanabilirsiniz. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi’nin 2021/2137 E. sayılı kararında da bu ayrım (belirsiz alacak artırımı + ayrı ıslah hakkı) teyit edilmişti; yeni düzenleme bu mantığı kısmi davaya taşımış oldu.
Yürürlük ve Geçiş Rejimi
31 Temmuz 2026’dan önce açılmış belirsiz alacak davaları eski m.107’ye göre sonuçlandırılır
“Bu maddeyi ihdas eden Kanunla 6100 sayılı Kanunun yürürlükten kaldırılan 107 nci maddesi, yürürlükten kaldırılma tarihinden önce açılan davalar bakımından uygulanmaya devam olunur.” Yani derdest belirsiz alacak dosyaları sırf kanun değiştiği için reddedilmeyecek; eski usule göre görülmeye devam edecek.
| Dava Ne Zaman Açıldı? | Hangi Hüküm Uygulanır? |
|---|---|
| 31 Temmuz 2026’dan önce açılan belirsiz alacak davası | Eski HMK m.107 (Geçici Madde 1/10 uyarınca uygulanmaya devam) |
| 31 Temmuz 2026’dan itibaren açılan alacak davası | Kısmi dava + HMK m.109/4 (bir defaya mahsus artırım) |
Kimi Nasıl Etkiler? Dava Türüne Göre Pratik Rehber
Kimi Nasıl Etkiler? Dava Türüne Göre Pratik Rehber
| Etkilenen Alan | Etki | Yeni Strateji |
|---|---|---|
| Tazminat alacakları (trafik kazası, iş kazası, destekten yoksun kalma) | Miktarı bilirkişiyle netleşen dosyalarda kısmi dava + tek artırım yolu esas | Asgari miktar ile kısmi dava aç; bilirkişi raporu sonrası talebi bir kez artır |
| İşçilik alacakları (kıdem, ihbar, fazla mesai, UBGT) | Hesaplama gerektiren alacaklarda yeni usul doğrudan devreye | Bordro ve ücret unsurları tartışmalıysa asgari ile aç; kesin hesap sonrası artır |
| Ticari ve tüketici alacakları | Miktarı önceden kesinleşmeyen alacaklarda pratiği değişiyor | Aynı refleks: kısmi dava + tek artırım |
| Dava vekilleri | Dilekçe stratejisi, talep sonucu ve harç planlaması yeniden kurgulanmalı | “Bir defaya mahsus” kuralını strateji notuna işle; artırımı doğru zamanla |
| Derdest dosyası olan davacılar | 31 Temmuz 2026 öncesi açılmış belirsiz alacak davaları için değişen bir şey yok | Eski m.107 rejimine tabi; usul refleksini karıştırma |
Avukatlar İçin Uyum Kontrol Listesi
| Kontrol | Açıklama |
|---|---|
| Yeni davaları kısmi dava olarak kurgula | Talep sonucuna “asgari/fazlaya ilişkin haklar saklı” kaydını doğru yerleştir |
| Artırımın bir defaya mahsus olduğunu not et | Artırımı, delil durumu netleştikten sonra ve tahkikat kapanmadan yap |
| Zamanaşımı hesabını güncelle | Artırılan kısmın da dava tarihinden korunduğunu esas al; yine de tahkikatı gereksiz uzatma |
| Derdest belirsiz alacak dosyalarını ayır | Bunlar eski m.107 rejimine tabi; yeni usul refleksini karıştırma |
| Harç ve gider avansını planla | Artırım ihtimaline göre baştan hesapla; artırım harcı ödenmesi gerekecek |
| Dilekçe şablonlarını güncelle | Standart dava ve talep artırım dilekçelerini yeni m.109/4 metnine göre düzenle |
Sık Yapılan Hatalar
| Hata | Sonuç |
|---|---|
| 31 Temmuz 2026 sonrası belirsiz alacak davası açmak | HMK 107 mülga; dava hukuki yarar yokluğundan reddedilir |
| Artırım hakkını erken kullanmak (örn. ön bilirkişi raporuyla) | Bir defaya mahsus; kesin bilirkişi raporu geldiğinde güncelleme yok |
| Tahkikat kapandıktan sonra artırım yapmak | Süre geçmiş sayılır; artırım kabul edilmez |
| İstinafta artırım yapmaya çalışmak | HMK 357 uyarınca istinafta kural olarak ıslah mümkün değil; artırım da aynı şekilde engellenir |
| Derdest belirsiz alacak dosyasında yeni usul uygulamak | Geçici Madde 1/10’a aykırı; eski m.107 geçerli |
| Kısmi dava açarken “belirsiz alacak” ibaresi kullanmak | Dava türü karışıklığı yaratabilir; sade ve net “kısmi dava” ifadesi kullanın |
Avukat’a Sor
Alacak davanızı yeni usule göre planlamak, devam eden dosyanızın geçiş rejimini belirlemek ve talep artırım stratejinizi kurmak için durumunuzu bir avukatla değerlendirin.
Sık Sorulan Sorular
Belirsiz alacak davası tümüyle mi kaldırıldı?
Evet. HMK m.107, 7589 sayılı Kanun’un 19. maddesiyle 31 Temmuz 2026’da yürürlükten kaldırıldı. Bu tarihten sonra belirsiz alacak davası açılamaz. Bazı hukuk sitelerinde hala “belirsiz alacak davası yürürlüktedir” bilgisi yer almaktadır; bu bilgi artık güncel değildir.
Alacağımı tam bilemiyorsam ne yapacağım?
Kısmi dava açacaksınız. Asgari bir miktar için dava açıp, tahkikat sona erene kadar talebinizi bir kez artırabilirsiniz (HMK m.109/4). Artırılan kısım için zamanaşımı da dava tarihinden kesilmiş sayılır. Islah hakkınız başka konularda saklıdır.
Talebi kaç kez artırabilirim?
Bir defaya mahsus. Artırım, iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmadan, tahkikatın sonuna kadar yapılabilir. İkinci bir artırım hakkı yoktur; istinafta da artırım yapılamaz.
Artırdığım kısım için zamanaşımı riski var mı?
Yeni fıkra bu riski kaldırıyor: artırılan kısım için de zamanaşımı, davanın açıldığı tarihte kesilmiş sayılır. Eski kısmi dava düzeninde artırılan kısım için zamanaşımı artırım tarihinde kesiliyordu; bu risk artık yok.
Halihazırda süren belirsiz alacak davam ne olacak?
31 Temmuz 2026’dan önce açılmışsa, Geçici Madde 1/10 uyarınca eski m.107’ye göre görülmeye devam eder. Sırf kanun değiştiği için reddedilmez; eski usule göre sonuçlandırılır.
