Polis Dronu Sahilde “Dağılın” Dedi – Hukuki Dayanağı Var mı? Alkol Yasağı, CMK 140 ve AİHM (2026)
31 Ağustos 2026’da Üsküdar sahilinde ve Fatih surlarında polis dronları hoparlorden “burada alkol tüketimi yasaktır, derhal uzaklaşın” anonsu yaptı. Sahildekiler dağıldı, kimseye ceza kesilmedi. İçinde iki ayrı hukuki soru var: Birincisi, sahilde içki içmek gerçekten yasak mı? 4250 sayılı Kanun, parkta veya sahilde yetişkin bir kişinin alkol tüketmesini açıkça ve genel olarak kabahat sayan bir hüküm içermez. İkincisi, yasak olsa bile bunun denetimi havadan bir cihazla yapılabilir mi? Genel görev hükmü (PVSK m.2), temel bir hakka müdahale eden bir yetki hükmü değildir. Kanun koyucu, kamuya açık yerlerdeki faaliyetlerin teknik araçla izlenmesini ağır suçlarda dahi hakim kararına bağlamışken (CMK m.140), bir kabahat şüphesiyle aynı işlemin hiçbir karar olmaksızın yapılması sistemin kendi iç mantığıyla bağdaşmaz.
Olay: Üsküdar Sahili, 31 Ağustos 2026
Üsküdar sahilinde oturan bir grup, tepelerinde beliren polis dronunun hoparloründen şu anonsu duydu: “Burada alkol tüketimi yasaktır. Lütfen uyarılara uyup uzaklaşın. Aksi takdirde cezai işlem uygulanacaktır.” Aynı gün Fatih’te Kocamustafapaşa’da surların dibinde de benzer anons yapıldı. Dronlar, İstanbul Emniyet Müdürü’nün talimatıyla kurulan ve 39 ilçede görev yapan bir filoya ait. Tanıtımda açıklanan özellikler: gece görüşü, termal kamera, hoparlor, spot ışığı ve seçilen bir hedefi otomatik olarak izleyebilen nesne takip sistemi. Güncel mevzuat için: 2559 sayılı PVSK.
Karşımızda bir memurun anlık inisiyatifi değil, merkezi talimatla kurulmuş, sürekli ve sistematik bir denetim kapasitesi var – genel ve sürekli bir uygulamanın, genel ve açık bir kanuni dayanağı olmak zorundadır
Bu, hukuki soruyu küçültmez, büyütür. Sorun teknolojinin kendisi değildir – dron, kayıp çocuğu ararken de orman yangını risk taraması yaparken de son derece meşru bir araçtır. Sorun, yetkinin çerçevesinin çizilmemiş olmasıdır.
Sahilde Alkol İçmek Yasak mı?
| Mevzuat | Ne düzenliyor? | Sahilde içmeyi yasaklıyor mu? |
|---|---|---|
| 4250 s.K. m.6 | Satış ve sunum – belirli mekanlar ve işletme faaliyetleri | Hayır – yetişkinin parkta/sahilde alkol tüketmesini kabahat sayan genel hüküm yok |
| Kabahatler K. m.35 | Sarhoş halde başkalarına rahatsızlık verme | İçmeyi değil, sarhoş halde huzur bozuculuğu cezalandırır |
| İstanbul Valiliği Genelgesi (17.08.2023) | Park, sahil, piknik alanlarında alkol satışı/tüketimi | “Yeni bir karar değil, 4250’nin hatırlatılması” – ama 4250’de o yasak yok |
| 5442 s.K. m.66 + Kab. K. m.32 | Vali/kaymakam genel emirlerine aykırılık | m.32/2: “ancak ilgili kanunda açıkça hüküm bulunan hallerde” uygulanabilir |
Genelge, kendi yetkisini yeni bir yasak koymaktan değil, 4250 sayılı Kanun’u hatırlatmaktan alıyor – oysa 4250 sayılı Kanun, parkta veya sahilde içki içen yetişkin için genel bir yasak öngörmüyor; bir hatırlatma, hatırlatılan kanunda olmayan bir yasağı var edemez
Cezanın önce yasağı, yasağın da açık bir kanun hükmünü gerektirmesi, Anayasa m.38’in doğrudan sonucudur. Dron “burada alkol tüketimi yasaktır” dediğinde, bu cümlenin arkasındaki hukuki dayanağın kendi kaynağında bulunmadığı ihtimali ciddidir. Ceza hukuku sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Avukata Sor
Polis dronu uygulaması, idari para cezası itirazı, özel hayatın gizliliği ihlali, kişisel veri ve temel hak müdahalesi için durumunuzu bir avukatla değerlendirin.
Dronun Hukuki Dayanağı: Genel Görev Hükmü Yetmez
| Mevzuat | İçerik | Havadan izlemeye yetki verir mi? |
|---|---|---|
| PVSK m.2 | Genel görev hükmü – “önünü alma” | Hayır – görev hükmü, temel hakka müdahale eden yetki hükmü değil |
| CMK m.140 | Teknik araçlarla izleme | Katalog suç, kuvvetli şüphe, hakim kararı – çok sıkı üç koşul |
| PVSK Ek m.7 | Önleyici teknik izleme | Sayılı suçlar + hakim kararı |
| 5442 s.K. m.11 (674 KHK) | Kamuya açık alanlarda kamera koordinasyonu | Kurulum lojistiği – kimin izleyeceğini, neyin kaydedileceğini söylemez; sabit sistemler |
Kanun koyucu, kamuya açık yerlerdeki faaliyetlerin teknik araçla izlenmesini ağır suçlarda dahi hakim kararı + katalog suç + kuvvetli şüpheye bağlamışken, bir kabahat şüphesiyle aynı işlemin hiçbir karar, eşik veya süre sınırı olmaksızın yapılabilmesi sistemin kendi iç mantığıyla bağdaşmaz. Havacılık mevzuatı da boşluğu doldurmaz: o mevzuat uçuşun güvenliğini düzenler, gözetleme yetkisi vermez. CMK güncel metin için: 5271 sayılı CMK. Dava sürecindeki kesinlik sınırları konusu da önemlidir.
Kamusal Alanda Olmak, Gözetlenmeye Rıza Değildir
“Sokakta zaten herkes görüyor” argümanı hukuken geçerli değildir: güvenlik kamerasının olağan kullanımı ile kişiyi teşhis amacıyla hedefli görüntüleme birbirinden farklıdır; ikincisi özel hayatın ihlalidir (AİHS m.8)
Termal kamera ve gece görüşü, insan gözünün seçemediğini seçer; spot ışığı bakılan yeri kendisi aydnlatır. Kamusal alanda “zaten görünür olan” ile bir cihazın gördüğü aynı şey değildir. Nesne takip sistemli bir dron, seçilen bir hedefi kalabalktan ayırıp otomatik üzerinde kalabilmektedir – kanunun hakim kararına bağladığı “teknik araçlarla izleme” ile bu kapasite arasındaki mesafe, göründüğünden çok daha kısadır. Cevaplanmamış sorular: dron yalnızca canlı görüntü mü aktardı, kayıt da yaptı mı? Kayıt ne kadar süreyle saklanıyor? Kişiler teşhis edildi mi? Yüz tanıma kullanıldı mı? Avukat profilimizi inceleyebilirsiniz.
KVKK m.28/1-(ç), önleyici ve koruyucu kolluk faaliyetlerini Kanun kapsamı dışında bırakır – ancak bu hüküm bir yetki vermez, yalnızca KVKK’nın uygulanmasını dışarıda tutar; istisnaya sığınabilmek için bile önce kanuni bir yetkiye ihtiyaç vardır
İstisnanın kendi metni, faaliyetin “kanunla görev ve yetki verilmiş” kurumlarca yürütülmesini şart koşar. İstisna, olmayan yetkiyi yaratmaz. Bu, polis dronuyla toplanan verinin KVKK’dan muaf olup olmadığını değil, ilk etapta toplama yetkisinin varlığını sorgulayan bir tespittir.
Ölçülülük: Hesap Tutmuyor
| Ölçüt (AY m.13) | Değerlendirme |
|---|---|
| Gereklilik | Devriye ekibinin yerinde ve yüz yüze uyarısıyla aynı amaca ulaşılabiliyorsa, havadan izleme gerekli değildir |
| Orantılılık | Dron geniş alanı ayrım gözetmeksizin tarar; çocukla oturan ile alkol içen aynı konumdadır |
| Emrin niteliği | “Uzaklaşın” bir tavsiye değil, emirdir; kamusal alandan yararlanma ve hareket serbestisine müdahale; muhatap emri kimin verdiğini, hangi karara dayandığını ve nasıl itiraz edeceğini bilmez |
Kimseye Ceza Kesilmedi – Asıl Mesele Bu
Ortada idari işlem yoksa iptal davası da yoktur; tutanak tutulmayan, tebligat yapılmayan, adı kayıda geçmeyen kişinin elinde dava edecek bir şey kalmaz – tedbir sonucunu doğurur ve hukuk aleminde hiçbir iz bırakmadan kaybolur
Bunun adı caydırıcı etkidir ve ölçülülük denetiminden kaçmaktan daha ağırdır: denetimin kendisinden kaçmaktır. Anayasa m.40, hakları ihlal edilen herkese etkili başvuru yolu sağlanmasını emreder. AİHM de Peck/Birleşik Krallık kararında (2003) kamuya açık yerde kaydedilen görüntüler bakımından iç hukukta etkili yol bulunmamasını Sözleşme’nin 13. maddesinin ihlali saymıştır. Sonuçta hiçbir kural değişmeden, kanunen serbest olan bir davranış fiilen imkansız hale gelir.
Sınır Ne Olmalı? Altı Maddelik Çerçeve
| # | İlke | Mevcut durum |
|---|---|---|
| 1 | Kanuni dayanak | Yok – genel görev hükmüne sığdırılıyor |
| 2 | Müdahale eşiği | Yok – kabahat ile ağır suç aynı rejimde |
| 3 | Kayıt rejimi | Belirsiz – kayıt, saklama, erişim, silme kuralları yok |
| 4 | Biyometri yasağı | Belirsiz – yüz tanıma kullanılıp kullanılmadığı açıklanmadı |
| 5 | Şeffaflık | Yok – uçuş bölgeleri, amaç ve sorumlu birim önceden ilan edilmiyor |
| 6 | Denetim ve başvuru yolu | Yok – dağılma emri kayda geçirilmiyor, itiraz edilemiyor |
Avukata Sor
Polis dronu uygulaması, havadan gözetim, idari para cezası, özel hayat ihlali, KVKK, bireysel başvuru ve temel hak müdahalesi için bir avukatla görüşün.
Sık Sorulan Sorular
Sahilde alkol içmek yasak mı?
4250 sayılı Kanun, yetişkin bir kişinin parkta veya sahilde alkol tüketmesini açıkça ve genel olarak yasaklayan bir hüküm içermez. Kabahatler Kanunu m.35 sarhoş halde başkalarına rahatsızlık vermeyi cezalandırır; içmeyi değil. Valilik genelgeleri ve belediye kararları ile idari düzeyde yasak konabilmektedir; ancak bu kararların kanuni dayanağının yeterliliği tartışmalıdır.
Polis dronuyla gözetleme için hakim kararı gerekir mi?
CMK m.140 ve PVSK Ek m.7, kamuya açık yerlerdeki faaliyetlerin teknik araçla izlenmesini katalog suç, kuvvetli şüphe ve hakim kararı koşullarına bağlamıştır. Genel görev hükmü (PVSK m.2) temel hakka müdahale eden bir yetki hükmü değildir. Havadan dronla izlemenin bu koşullar aranmaksızın yapılıp yapılamayacağı açık bir kanuni düzenlemeyle netlik kazanmamıştır.
Polis dronundan kaçarsam suç mu işlemiş olurum?
Drondaki anons bir polis emridir. Emre aykırılık Kabahatler Kanunu m.32 (emre aykırı davranış) kapsamında değerlendirilebilir; ancak bu maddenin uygulanabilmesi için emrin arkasında “ilgili kanunda açıkça hüküm” bulunması gerekir (m.32/2). Emrin kendisinin hukuka uygunluğu tartışmalıysa, emre aykırılık yaptırımının da hukuki temeli sorgulanabilir.
Dron görüntülerim kaydedildi mi? KVKK kapsamında ne yapabilirim?
KVKK m.28/1-(ç), önleyici ve koruyucu kolluk faaliyetlerini Kanun kapsamı dışında bırakır; ancak bu hüküm yetki vermez, yalnızca KVKK’nın uygulanmasını dışarıda tutar. İstisna “kanunla görev ve yetki verilmiş” kurumlara özgüdür; istisnaya sığınabilmek için bile kanuni yetki gerekir. Kayıt yapılıp yapılmadığı, ne kadar saklandığı ve yüz tanıma kullanılıp kullanılmadığı henüz kamuoyuna açıklanmamıştır.
Dron uygulamasına karşı dava açabilir miyim?
Uygulamadaki en büyük sorun burasıdır: kimseye ceza kesilmedi, tutanak tutulmadı, tebligat yapılmadı. Ortada bir idari işlem yoksa iptal davası da yoktur. Anayasa m.40 etkili başvuru yolunu emreder; AİHM Peck/Birleşik Krallık (2003) iç hukukta etkili yol bulunmamasını Sözleşme m.13 ihlali saymıştır. Bireysel başvuru yolu değerlendirilebilir.
