HAGB Kalktı mı? CMK 231 Değişikliği: İşkencede HAGB Yasak (2026)
CMK 231 değişikliği 31 Temmuz 2026’da yürürlüğe girdi (7589 sayılı Kanun, m.15). Anayasa Mahkemesinin 10.07.2025 tarihli iptal kararıyla 30.09.2026’da yürürlükten kalkacak olan CMK m.231/5-14 hükümleri yeniden yasalaştırıldı. Esasa ilişkin tek yenilik 14. fıkradadır: işkence (TCK 94), eziyet (TCK 96) ve kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği, Anayasa m.17 kapsamında kötü muamele sayılabilecek suçlarda artık HAGB kararı verilemiyor. İnkılap kanunları yasağı metinden çıkarıldı. Temel çerçeve korundu: 2 yıl ceza eşiği, 5 yıl denetim süresi, zararın giderilmesi şartı (taksitle de mümkün), istinaf ve temyiz yolu. HAGB kararında mahkum olunan hapis cezası ertelenemez ve seçenek yaptırımlara çevrilemez. Değişmeyen kurallar: denetimli serbestlik tedbirleri, denetim süresinde zamanaşımının durması ve açıklanan hükme karşı itiraz yolu.
HAGB (Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması) Nedir?
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB), Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) 231. maddesinde düzenlenen ve sanık hakkında kurulan mahkumiyet hükmünün belirli koşullarla açıklanmamasını ifade eden bir kurumdur. Mahkeme, sanığı suçlu bulup cezayı belirler; ancak hükmü “askıya alır”. Sanık belirlenen denetim süresini kurallara uyarak geçirirse, hüküm hiç kurulmamış sayılır ve dava düşer.
HAGB’nin pratikteki en önemli sonucu, kararın sanık bakımından bir hukuki sonuç doğurmaması, adli sicile işlenmemesi ve şartlar sağlandığında davanın düşmesiyle sonuçlanmasıdır. İşte tam da bu “ceza sonucu doğurmama” etkisi nedeniyle, hangi suçlarda HAGB uygulanabileceği yıllardır tartışmanın merkezindedir. 31 Temmuz 2026 değişikliği doğrudan bu soruya cevap veriyor.
Kanunun güncel metnini mevzuat.gov.tr üzerindeki 5271 sayılı CMK kaynağından inceleyebilirsiniz.
31 Temmuz 2026’da Tam Olarak Ne Değişti?
7589 sayılı Kanun’un 15. maddesi, CMK m.231’in 5 ila 14. fıkralarını yeniden düzenledi. Arka plan şu: Anayasa Mahkemesi, 10.07.2025 tarihli ve 2024/98 E., 2025/149 K. sayılı kararıyla HAGB hükümlerini iptal etmiş ve iptal kararının 30.09.2026’da yürürlüğe girmesine karar vermişti. 7589 sayılı Kanun, bu iptal kararının yürürlüğünden önce HAGB hükümlerini yeniden yasalaştırdı.
Yeniden yazılan on fıkranın (5-14) metni büyük ölçüde 2 Mart 2024 tarihli 7499 sayılı reformla (kamuoyunda 8. Yargı Paketi) getirilen düzenlemeyle aynıdır. Esasa ilişkin gerçek yenilik tek bir yerdedir: 14. fıkradaki HAGB yasağının kapsamı. Önceki metinde HAGB’nin uygulanmayacağı suçlar, Anayasa’nın 174. maddesinde korunan “inkılap kanunlarında yer alan suçlar” idi. Yeni düzenlemeyle bu ibare metinden çıkarıldı ve yerine çok daha güncel, insan hakları eksenli bir yasak getirildi: işkence, eziyet ve kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği kötü muamele suçları.
Bazı rakip siteler (Barandogan, Kadir Has Hukuk Bülteni) hala eski CMK 231 metnini anlatmakta veya 7499 s.K. dönemini analiz etmektedir. Bu bilgiler 31 Temmuz 2026 itibarıyla güncelliklerini yitirmiştir.
Eski Metin – Yeni Metin Karşılaştırması (CMK 231/14)
| Eski Metin (7499 s.K. – 2/3/2024) | Yeni Metin (7589 s.K. – 31/7/2026) |
|---|---|
| “Bu maddenin hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin hükümleri, Anayasanın 174 üncü maddesinde koruma altına alınan inkılap kanunlarında yer alan suçlarla ilgili olarak uygulanmaz.” | “Bu maddenin hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin hükümleri, işkence ve eziyet suçları ile kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasanın 17 nci maddesi kapsamında kötü muamele kabul edilebilecek suçlar hakkında uygulanmaz.” |
Artık yasak kapsamında olan suçlar ve yasak kapsamından çıkan suçlar
Artık yasak kapsamında: İşkence (TCK m.94), eziyet (TCK m.96) ve bir kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği, Anayasa m.17 (kişinin maddi ve manevi varlığının korunması) kapsamında kötü muamele sayılabilecek suçlar. Bu suçlarda mahkeme HAGB kararı veremez. Yasak kapsamından çıkan: İnkılap kanunlarındaki suçlara ilişkin kategorik HAGB yasağı metinden çıkarıldı. Uygulamada bu suçlarla ceza yargılaması çok seyrek olduğundan pratik etkisi sınırlıdır; asıl ağırlık işkence/eziyet eksenindedir.
İşkence ve Eziyette Neden HAGB Kaldırıldı?
Bu değişiklik, uzun süredir gündemde olan bir eleştiriye yanıt niteliğindedir. İşkence ve kötü muamele yasağı, Anayasa m.17 ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi m.3 ile mutlak olarak korunur. Bu suçlarda failin cezasız kalması ya da mahkumiyetin hiçbir hukuki sonuç doğurmaması, devletin “etkili soruşturma ve caydırıcı ceza” yükümlülüğüyle bağdaşmaz biçimde değerlendirilmiştir.
| Gerekçe | Açıklama |
|---|---|
| Anayasa m.17 | Kişinin dokunulmazlığı, maddi ve manevi varlığı mutlak koruma altındadır; işkence yasağı istisnayı kabul etmez |
| AİHS m.3 | Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi işkence ve kötü muameleyi mutlak olarak yasaklar; devletin etkili soruşturma yükümlülüğü vardır |
| Etkili soruşturma yükümlülüğü | Devletin işkence failine caydırıcı ceza vermesi yükümlülüğü HAGB’nin “cezasızlık etkisi” ile bağdaşmıyordu |
| Cezasızlık (impunity) tartışması | Kamu görevlisinin işkence/eziyet dosyasında HAGB ile davanın düşmesi, cezasızlık algısı yaratıyordu |
| AİHM kararları | Türkiye aleyhine verilen kötü muamele kararlarında etkili soruşturma eksikliği vurgulanıyordu |
HAGB, sonucta mahkumiyeti askıya alan ve şartlar sağlanırsa davayı düşüren bir kurum olduğundan, kamu görevlisinin karıştığı işkence/eziyet dosyalarında uygulanması cezasızlık tartışmalarının odağındaydı. Yeni 14. fıkra, bu suçları HAGB’nin tümüyle dışına çıkararak bu tartışmayı yasal düzeyde sonlandırmayı amaçlıyor.
Yasak Kapsamındaki Suçlar
| Suç | Kanun Maddesi | HAGB Uygulanır mı? |
|---|---|---|
| İşkence | TCK m.94 | Hayır – mutlak yasak |
| Nitelikli işkence | TCK m.94/2-3 | Hayır – mutlak yasak |
| Eziyet | TCK m.96 | Hayır – mutlak yasak |
| Kamu görevlisinin görevi sebebiyle kötü muamele | Anayasa m.17 kapsamında değerlendirilen suçlar | Hayır – mutlak yasak |
| Diğer suçlar (2 yıl eşiğinde) | TCK genel | Evet – şartları varsa uygulanabilir |
| İnkılap kanunlarındaki suçlar | Anayasa m.174 | Evet – yasak kapsamından çıkarıldı |
Ankara Ceza Avukatı
HAGB, istinaf, temyiz ve denetim süresi işlemlerinde dosyanıza özgü değerlendirme için uzman ceza avukatı desteği alın. Suç nitelendirmesinin “işkence/eziyet” mi yoksa “kötü muamele” mi olduğu HAGB’nin uygulanabilirliğini doğrudan belirler.
HAGB’nin Güncel Şartları (2026 İtibarıyla)
Değişiklikten sonra da HAGB’nin temel çerçevesi korunmaktadır. Kurumun güncel şartları:
| Şart | Açıklama | Detay |
|---|---|---|
| Ceza sınırı | Hükmolunan ceza 2 yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası | Temel ceza değil, tüm indirimlerin uygulanmasından sonraki sonuç ceza önemli |
| Sabıka | Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkum olmamış olması | Taksirli suçtan mahkumiyet engel değil |
| Kanaat | Mahkemenin, sanığın yeniden suç işlemeyeceği yönünde kanaate varması | Kişilik özellikleri, suç sonrası davranış değerlendirilir |
| Zararın giderilmesi | Mağdurun veya kamunun zararının aynen iade, eski hale getirme veya tazmin yoluyla giderilmesi | Koşulları varsa denetim süresince aylık taksitle ödeme ile de mümkün |
| Denetim süresi | 5 yıl; bu sürede dava zamanaşımı durur | Denetimli serbestlik tedbirleri uygulanabilir |
| HAGB yasağı | İşkence, eziyet ve kamu görevlisi kötü muamele suçlarında uygulanamaz | CMK 231/14 – yeni düzenleme |
| Erteleme yasağı | HAGB kararında mahkum olunan hapis cezası ertelenemez | Kısa süreli olsa bile seçenek yaptırımlara çevrilemez |
Kanun Yolu: İstinaf ve Temyiz
8. Yargı Paketi (7499 s.K.) ile getirilen ve 1 Haziran 2024’ten bu yana uygulanan istinaf-temyiz mekanizması korunmaktadır. Bazı kaynaklar (özellikle Özdipi) HAGB kararlarına istinaf yolunun bu paketle açıldığını yazmıştır; bu doğru değildir. İstinaf yolu 7499 s.K. ile açılmış, 7589 s.K. bu mekanizmayı korumuştur.
İtiraz değil istinaf; koşulları varsa temyiz
HAGB kararına karşı istinaf yoluna gidilir; bölge adliye mahkemesi kararına karşı koşulları varsa temyiz gündeme gelir. İnceleme hem usul hem esas yönünden yapılır. Denetim süresi ihlali sonrası açıklanan veya yeni kurulan hükme karşı ise itiraz yolu öngörülmüştür.
| Karar Türü | Kanun Yolu | İnceleme Kapsamı |
|---|---|---|
| HAGB kararı | İstinaf (BAM) | Usul ve esas |
| BAM kararı | Temyiz (Yargıtay) – koşulları varsa | Usul ve esas |
| Denetim ihlali sonrası açıklanan/yeni kurulan hüküm | İtiraz | Sınırlı |
Yürürlük ve Geçiş Rejimi
Yürürlük ve Geçiş Rejimi
30.09.2026’da yürürlükten kalkacak hükümler, iptal yürürlüğünden önce yeniden düzenlendi
Anayasa Mahkemesi 10.07.2025 tarihli kararıyla CMK m.231/5-14 hükümlerini iptal etmiş, iptalin 30.09.2026’da yürürlüğe girmesine karar vermişti. Kanun koyucu, bu iki aylık pencereyi kullanarak 7589 s.K. ile HAGB hükümlerini 31.07.2026’da yeniden yasalaştırdı. Böylece HAGB kurumu ortadan kalkmıyor; işkence/eziyet yasağı eklenerek yeniden düzenleniyor.
CMK m.231 değişikliği için özel bir geçiş hükmü öngörülmemiştir. Bu nedenle yeni yasak yürürlük tarihinden itibaren geçerlidir. Devam eden dosyalarda uygulama, ceza muhakemesi kurallarının zaman bakımından uygulanmasına ilişkin genel ilkelere göre çözülecektir. 31 Temmuz 2026 ve sonrasında verilecek kararlar bakımından yeni yasağın esas alınması beklenir; derdest dosyalarda somut uygulama yargı uygulamasıyla netliğe kavuşacak bir husustur.
Kimi Nasıl Etkiler?
| Etkilenen Taraf | Etki | Pratik Sonuç |
|---|---|---|
| Kamu görevlileri hakkındaki dosyalar | Kolluk, infaz ve benzeri görevlilerin işkence/eziyet/kötü muamele isnadıyla yargılandığı dosyalarda HAGB seçeneği tümüyle kapanır | Mahkumiyet halinde ceza adli sicile işler; erteleme ve seçenek yaptırım da HAGB kararında mümkün değil |
| Mağdurlar ve müştekiler | Failin mahkumiyetinin hukuki sonuç doğurması ihtimali güçlenir; HAGB ile davanın düşmesi yolu kapanır | Etkili soruşturma yükümlülüğü güçleniyor |
| Sanıklar ve müdafiler | Bu suç tiplerinde HAGB talebi sonuç doğurmaz | Savunma stratejisi erteleme, seçenek yaptırımlar ve esasa ilişkin savunmalara yönelmeli |
| Hakim ve savcılar | Suç nitelendirmesinin “işkence/eziyet” mi “kötü muamele” mi olduğu HAGB’nin uygulanabilirliğini doğrudan belirler | Nitelendirme daha kritik hale geldi |
| Diğer suç türlerindeki sanıklar | HAGB kurumu devam ediyor; 2 yıl eşiği, 5 yıl denetim ve zarar giderimi şartları korunuyor | Değişen bir şey yok |
İşkence/eziyet dosyalarında savunma stratejisi değişmeli
Bu suç tiplerinde HAGB talebi artık sonuç doğurmaz. Savunma stratejisi erteleme (ceza 2 yıl altındaysa), seçenek yaptırımlar (adli para cezasına çevirme) ve esasa ilişkin savunmalara (suç niteliğinin farklı değerlendirilmesi) yönelmelidir. Suç nitelendirmesinin “işkence” yerine “kasten yaralama” olarak kabul edilmesi halinde HAGB yolu açık olabilir; bu nedenle nitelendirme savunması kritik önem taşır.
HAGB’nin temel çerçevesi korunmaktadır
5 yıllık denetim süresi, denetimli serbestlik tedbirleri, zararın taksitle giderimi imkanı, denetim süresinde zamanaşımının durması ve açıklanan/yeni kurulan hükme karşı itiraz ile HAGB kararına karşı istinaf-temyiz yolu korunmuştur. HAGB kararında mahkum olunan hapis cezası ertelenemez ve kısa süreli olsa bile seçenek yaptırımlara çevrilemez. HAGB kararı ayrı bir sisteme kaydedilir; yalnızca soruşturma ve kovuşturmayla ilgili mercilere açılır.
Değişen ve Değişmeyen Kurallar Tablosu
| Konu | Değişti mi? | Detay |
|---|---|---|
| HAGB yasak kapsamı | Değişti | İnkılap kanunları çıktı; işkence, eziyet ve kötü muamele girdi |
| 2 yıl ceza eşiği | Değişmedi | Aynı – 2 yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası |
| 5 yıl denetim süresi | Değişmedi | Aynı – denetim süresinde zamanaşımı durur |
| Zararın giderilmesi şartı | Değişmedi | Aynı – taksitle ödeme seçeneği korundu |
| Denetimli serbestlik tedbirleri | Değişmedi | Aynı |
| İstinaf-temyiz kanun yolu | Değişmedi | Aynı – 7499 s.K. ile gelen mekanizma korundu |
| Açıklanan hükme karşı itiraz | Değişmedi | Aynı |
| Erteleme ve seçenek yaptırım yasağı | Değişmedi | Aynı – HAGB kararında hapis ertelenemez, seçenek yaptırıma çevrilemez |
Avukat’a Sor
HAGB değişikliğinin dosyanıza etkisini, geçiş sorununun dosyanızın aşamasına göre nasıl çözüleceğini ve savunma stratejinizi bir ceza avukatıyla değerlendirin.
Sık Sorulan Sorular
İşkence suçunda HAGB verilebilir mi?
Hayır. 31 Temmuz 2026’dan itibaren yürürlükte olan CMK m.231/14 uyarınca işkence (TCK 94) ve eziyet (TCK 96) suçları ile kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasa m.17 kapsamında kötü muamele sayılabilecek suçlarda HAGB kararı verilemez. Bu yasak mutlaktır.
HAGB denetim süresi kaç yıl?
Denetim süresi 5 yıldır. Bu süre içinde kasten yeni bir suç işlenmez ve denetimli serbestlik yükümlülüklerine uyulursa hüküm ortadan kaldırılarak davanın düşmesine karar verilir. Denetim süresince dava zamanaşımı durur.
HAGB kararına karşı hangi kanun yoluna başvurulur?
HAGB kararına karşı istinaf yoluna gidilir (itiraz değil). Bölge adliye mahkemesi kararına karşı koşulları varsa temyiz mümkündür. İnceleme hem usul hem esas yönünden yapılır. Bu mekanizma 8. Yargı Paketi (7499 s.K.) ile getirilmişti; 7589 s.K. bu mekanizmayı korudu. Denetim süresi ihlali sonrası açıklanan hükme karşı ise itiraz yolu öngörülmüştür.
HAGB kurumu tamamen kaldırıldı mı?
Hayır. HAGB kurumu devam etmektedir. AYM’nin iptal kararıyla 30.09.2026’da yürürlükten kalkacak olan hükümler, 7589 s.K. ile 31.07.2026’da yeniden yasalaştırıldı. Yalnızca işkence, eziyet ve kamu görevlisi kötü muamele suçlarında uygulanamaz hale geldi. Diğer suç türlerinde 2 yıl ceza eşiği, 5 yıl denetim süresi ve diğer şartlar korunmaktadır.
Değişiklik geçmişteki dosyaları etkiler mi?
Kanunda CMK m.231 değişikliği için özel bir geçiş hükmü yoktur. Bu nedenle 31 Temmuz 2026 ve sonrasında verilecek kararlar bakımından yeni yasağın esas alınması beklenir. Derdest dosyalarda somut durum, dosyanın aşamasına göre bir ceza avukatıyla değerlendirilmelidir.
