AGİ Alacağı, İşyeri Uygulaması ve Tek Taraflı Kaldırma Yasağı – Primim Kesildi Hakkım Var mı? 2026
AGİ (Asgari Geçim İndirimi) 7349 sayılı Kanun ile 01.01.2022 tarihinden itibaren kaldırıldı; yerine asgari ücret tutarı kadar gelir vergisi istisnası getirildi. Ancak 2022 öncesi döneme ait ödenmemiş AGİ alacakları 5 yıllık zamanaşımı süresi içinde hala talep edilebilir. Prim ve ikramiye ise aktif ücret ekleridir: İş Kanunu m.32’de “ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkak” olarak sıralanır. Prim işyeri uygulaması haline gelmişse işveren tek taraflı kaldıramaz; ikramiye de öyle. Devamlılık gösteren prim kıdem tazminatı hesabına dahil edilir. AGİ, prim ve ikramiyenin ödenmemesi haklı fesih sebebidir (m.24/II-e).
AGİ Neydi? Neden Kaldırıldı?
| Özellik | AGİ (2008-2021) | Yeni Sistem (2022+) |
|---|---|---|
| Düzenleme | GVK m.32 (mülga) | 7349 s.K. / GVK geçici 91. madde |
| Hesaplama | Medeni durum ve çocuk sayısına göre değişken | Asgari ücret tutarı kadar gelir vergisi istisnası (herkes için aynı) |
| Bekar işçi örnek | Asgari ücretin %50 x %15 / 12 | Asgari ücret kadarı vergiden muaf |
| Kıdem tazminatına etkisi | Dahil edilmez | Asgari ücret istisnası vergi hesabındadır; tazminat hesabından bağımsız |
AGİ 2008-2021 arasında uygulanan bir vergi indirimi mekanizmasıydı. İşçinin medeni durumu ve çocuk sayısına göre hesaplanan bir tutar, gelir vergisinden düşülerek net maaşa eklenirdi. 7349 sayılı Kanun ile 01.01.2022’den itibaren kaldırıldı; yerine tüm çalışanlar için asgari ücret tutarı kadar gelir ve damga vergisi istisnası getirildi. Güncel vergi mevzuatı için: 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu.
AGİ Geçmiş Dönem Alacağı
2021 yılı AGİ alacakları için zamanaşımı 2026 yılı sonunda dolacaktır; geç kalmadan başvuru yapılması gerekir
AGİ ücret niteliğinde bir alacaktır ve 5 yıllık zamanaşımına tabidir. 2022 öncesi dönemde ödenmemiş AGİ alacakları hala talep edilebilir. 2020 yılı alacaklarının zamanaşımı 2025’te doldu; 2021 alacakları için son tarih 2026 sonudur. Geçmiş dönem AGİ alacağı olan işçiler için acil başvuru tavsiye edilir. AGİ, ücretten ayrı bir kalem olarak talep edilmelidir; ücret alacağı ile birleştirilmemelidir (Y. 9 HD., 2021/2556 K.).
AGİ kıdem ve ihbar tazminatı hesabına dahil edilmez; ayrı bir ücret kalemi olarak talep edilir
Yargıtay 9. HD: AGİ bir vergi iadesi mekanizmasıdır; çalışmanın doğrudan karşılığı değildir. Bu nedenle kıdem ve ihbar tazminatı hesabında giydirilmiş ücrete eklenmez. Ancak ücret niteliğinde olduğu için ödenmemesi İş Kanunu m.24/II-e kapsamında haklı fesih nedeni oluşturur.
Avukata Sor
AGİ geçmiş dönem alacağı, prim ve ikramiye hesaplaması, haklı fesih ve kıdem tazminatı hakkınız için durumunuzu bir iş hukuku avukatıyla değerlendirin.
Prim Alacağı: İşyeri Uygulaması ve Hak Kazanma
| Konu | Kural |
|---|---|
| Yasal dayanak | İş Kanunu m.32 (ücret, prim, ikramiye) |
| Prim kaynağı | İş sözleşmesi, toplu iş sözleşmesi veya işyeri uygulaması |
| İşyeri uygulaması | Düzenli ödeme yapılıyorsa “işyeri şartı” haline gelir |
| Tek taraflı kaldırma | İşveren tek taraflı kaldıramaz veya azaltamaz (m.22) |
| Dönem sonu bekleme | Yargıtay: prim dönemi sonuna kadar çalışma şartı aranmaz; kıstelyevm hesabı yapılır |
| Ödeme şekli | 5+ işçisi olan işyerlerinde banka kanalıyla (m.32) |
İş sözleşmesinde prim kaydı olmasa bile, işverence düzenli olarak yapılan prim ödemesi işyeri şartı haline gelir ve tek taraflı kaldırılamaz
Yargıtay 7. HD: “İş sözleşmesinde kararlaştırılmamış olsa dahi, işverence tek taraflı olarak düzenli şekilde yapılan prim ödemesi işyeri şartı niteliğindedir. İşçi aleyhine değiştirilmesi İş Kanunu m.22 uyarınca işçinin yazılı onayına bağlıdır.” İşveren primi tek taraflı kaldırırsa veya azaltırsa, işçi 6 iş günü içinde yazılı olarak değişikliği kabul etmediğini bildirmelidir; aksi halde değişikliği kabul etmiş sayılır.
İkramiye Alacağı
Prim performansa bağlıdır ve genellikle süreklidir; ikramiye ise belirli dönemlerde (bayram, yılsonu) yapılan toplu ödemedir – ancak her ikisi de işyeri uygulaması haline gelince tek taraflı kaldırılamaz
İkramiye genellikle yılda 1-4 kez (bayram, yılsonu vb.) yapılan toplu ödemedir. Performans şartına bağlı değildir. İş sözleşmesinde yazılı olarak kararlaştırılmışsa bağlayıcıdır. Yazılı olmasa bile düzenli ödeme yapılıyorsa işyeri uygulaması haline gelir. Yargıtay HGK: “İşverence tek taraflı uygulama ile ikramiye ödemesinin kaldırılamayacağı kabul edilmelidir.” İş sözleşmesi şartlarının geçerliliği konusunda işverenin fesih hakkı yazımızı inceleyebilirsiniz.
Prim ve İkramiyenin Kıdem Tazminatına Etkisi
| Kalem | Kıdem Tazminatına Dahil mi? |
|---|---|
| Devamlılık gösteren prim | Evet – giydirilmiş ücrete eklenir (Y. 9 HD.) |
| Tek seferlik / arizi prim | Hayır – süreklilik şartı sağlanmaz |
| Düzenli ikramiye (yılda 4 maaş vb.) | Evet – 1 yıla bölünerek aylığa eklenir |
| AGİ | Hayır – vergi iadesi; çalışma karşılığı değil |
Kıdem tazminatı hesabında giydirilmiş ücret esas alınır; bu ücrete devamlılık gösteren prim ve düzenli ikramiye eklenir. Yıllık izin ücretinde ise çıplak ücret esas alınır; bu ayrım önemlidir. Detaylar için yıllık izin ücreti rehberimizi inceleyebilirsiniz.
İspat, Zamanaşımı ve Dava Süreci
| Konu | Kural |
|---|---|
| Zamanaşımı | 5 yıl (ücret alacağı niteliğinde) |
| İspat yükü | Prim/ikramiye hakkının varlığı: işçide. Ödendiğinin ispatı: işverende |
| Faiz | Temerrut tarihinden itibaren mevduata uygulanan en yüksek faiz (İş K. m.34) |
| Arabuluculuk | Dava öncesi zorunlu |
| Görevli mahkeme | İş mahkemesi |
İş Kanunu mevzuatı için: 4857 sayılı İş Kanunu. Dava sürecindeki kesinlik sınırları ve parasal eşikler konusu da strateji açısından önemlidir.
Ödenmezse: Haklı Fesih
AGİ, prim veya ikramiyenin ödenmemesi haklı fesih sebebidir; 20 günü aşan gecikme iş görmekten kaçınma hakkı da doğurur
İş Kanunu m.24/II-e: işverenin ücreti kanun veya sözleşme hükümlerine uygun hesap etmemesi veya ödememesi haklı fesih nedenidir. AGİ, prim ve ikramiye “ücret” niteliğinde olduğundan ödenmemesi bu kapsamdadır. Haklı fesihle işçi kıdem tazminatına hak kazanır. İş Kanunu m.34: 20 günü aşan gecikme halinde işçi iş görmekten kaçınabilir. Fazla mesai ücreti ile birlikte değerlendirme için fazla mesai ücreti rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Avukata Sor
AGİ geçmiş dönem alacağı, prim/ikramiye hesaplaması, ispat, haklı fesih ve kıdem tazminatı için bir iş hukuku avukatıyla görüşün.
Emsal Yargıtay Kararları
Emsal Yargıtay Kararları
| Karar | Konu | İlke |
|---|---|---|
| Yargıtay 9. HD, K.2021/2556 | AGİ ayrı kalem | AGİ ücret alacağından ayrı bir kalemdir; ücret hesabına dahil edilmeden ayrıca talep edilmeli |
| Yargıtay 7. HD (yerleşik içtihat) | İşyeri uygulaması | Düzenli prim ödemesi işyeri şartıdır; tek taraflı kaldırılamaz; İş K. m.22 uyarınca yazılı onay gerekir |
| Yargıtay HGK (içtihat) | İkramiye kaldırılamaz | İşyeri uygulaması haline gelen ikramiye ödemesi işçinin onayı olmaksızın tek taraflı kaldırılamaz |
| Yargıtay 9. HD (yerleşik içtihat) | Prim + kıdem | Devamlılık gösteren prim kıdem tazminatı hesabına dahil edilir; arizi prim edilmez |
| Yargıtay 9. HD (yerleşik içtihat) | Kıstelyevm | İşçi prim döneminin sonuna kadar çalışmamış olsa bile çalıştığı süre için kıstelyevm esasla prim hesaplanır |
Sık Sorulan Sorular
AGİ 2026’da hala ödeniyor mu?
Hayır. AGİ uygulaması 01.01.2022 tarihinden itibaren kaldırılmıştır. Yerine tüm çalışanlar için asgari ücret tutarı kadar gelir ve damga vergisi istisnası getirilmiştir. Medeni durum ve çocuk sayısına göre değişen AGİ tablosu artık uygulanmamaktadır. 2026’da net asgari ücret 28.075,14 TL’dir ve bu tutar üzerinden gelir vergisi kesilmez.
Eski işverenimden ödenmemiş AGİ alacağım var; talep edebilir miyim?
Zamanaşımı süresi içindeyse evet. AGİ 5 yıllık zamanaşımına tabidir. 2021 yılı AGİ alacakları için son tarih 2026 sonudur. AGİ ücretten ayrı bir kalem olarak talep edilmelidir. Arabuluculuk başvurusu ve ardından iş mahkemesi yoluna başvurulabilir.
Prim ödemesi sözleşmemde yok ama işveren düzenli ödüyor; kaldırabilir mi?
Kaldıramaz. Yargıtay: iş sözleşmesinde kararlaştırılmamış olsa dahi düzenli şekilde yapılan prim ödemesi “işyeri şartı” haline gelir. İşçi aleyhine değiştirme İş Kanunu m.22 uyarınca işçinin yazılı onayına bağlıdır. İşveren tek taraflı kaldırırsa, işçi 6 iş günü içinde yazılı itirazda bulunmalıdır.
Prim kıdem tazminatına dahil edilir mi?
Devamlılık gösteren prim kıdem tazminatı hesabında giydirilmiş ücrete dahil edilir. Ancak bir defaya mahsus veya arizi ödenen prim dahil edilmez. Düzenli ikramiye de (örn. yılda 4 maaş) 1 yıla bölünerek aylığa eklenir ve kıdem tazminatına yansır. AGİ ise vergi iadesi niteliğinde olduğundan kıdem tazminatına dahil edilmez.
Prim veya ikramiye ödenmezse ne yapabilirim?
Üç seçenek: (1) İşverene yazılı ihtarname gönderin. (2) 20 günü aşan gecikme varsa iş görmekten kaçınma hakkınızı kullanın (m.34). (3) İş Kanunu m.24/II-e uyarınca haklı nedenle fesih yapın; kıdem tazminatına hak kazanın. Dava öncesinde arabuluculuk zorunludur. Zamanaşımı 5 yıldır.
