İhaleye Fesat Karıştırma Suçu: Cezası, Unsurları ve Yargıtay Kararları (TCK 235) 2026
İhaleye fesat karıştırma suçu, kamu kurumu veya kuruluşları adına yapılan mal ya da hizmet alım-satımlarına, kiralamalara veya yapım ihalelerine hileli davranışlarla, gizli bilgi sızdırarak, cebir ya da tehdit kullanarak veya istekliler arası gizli anlaşma yaparak müdahale edilmesidir ve TCK madde 235’te düzenlenir. Temel ceza 3 yıldan 7 yıla kadar hapistir. Cebir veya tehdit kullanılmışsa alt sınır 5 yıldır. Suç sonucunda kamu kurumu açısından bir zarar meydana gelmemişse ceza 1-3 yıla iner. İcra dairelerince yapılan ihaleler de bu suça konu olabilir. Doğrudan temin usulü bir ihale yöntemi olmadığından bu suçu oluşturmaz; o halde ancak görevi kötüye kullanma gündeme gelir. Kanunda sayılan seçimlik hareketler tahdididir; bunların dışında kalan eylemler bu suç kapsamında değerlendirilemez. Şikayete tabi değildir, resen soruşturulur. Uzlaşma uygulanmaz. Görevli mahkeme ağır ceza mahkemesidir. Yüz kızartıcı suçlardan sayılır ve memuriyete engel teşkil eder.
İhaleye Fesat Karıştırma Nedir?
Şartnameyi belirli bir firmayı işaret edecek şekilde hazırlayan yetkili. Rakip firmaların kendi aralarında “bu sefer sen al, sırada ben varım” diye anlaşması. İhaleye girmek isteyen kişiyi “dosya yakmayın, bu iş bize söz verildi” diyerek caydırma. Gizli kalması gereken teklif bilgilerini bir istekliye sızdırma. Tüm bu eylemler, kamu kaynaklarının adil ve şeffaf kullanımını baltalayan ihaleye fesat karıştırma suçunu oluşturur.
İhaleye fesat karıştırma suçu, kamu adına yapılan ihalelerin dürüstlük ve serbest rekabet ilkesine uygun yürütülmesini korur. Kanun bu suçu “Ekonomi, Sanayi ve Ticarete İlişkin Suçlar” bölümünde düzenler. Korunan hukuki değer, kamu idaresine ve kamu görevlilerine duyulan güven ile kamunun maddi yararı ve serbest rekabet ortamıdır. Suç, yalnızca kasten işlenebilir; fail, ihale sürecine fesat karıştırdığının bilinciyle hareket etmelidir.
Yasal Dayanak ve Suçun Unsurları
Yasal Dayanak ve Suçun Unsurları
Suç, TCK 235. maddede düzenlenmiştir. Suçun oluşması için üç temel unsurun bir arada bulunması gerekir.
| Unsur | Açıklama |
|---|---|
| Bir ihalenin varlığı | Kamu kurum veya kuruluşları adına yapılan, kanunlarda öngörülen ihale usullerinden biriyle gerçekleştirilen veya gerçekleştirilecek bir ihale bulunmalıdır |
| Seçimlik hareketlerden birinin işlenmesi | TCK 235/2’de tahdidi olarak sayılan dört grup seçimlik hareketten en az birinin gerçekleştirilmesi gerekir |
| Kast | Fail, bilerek ve isteyerek ihale sürecine müdahale etmelidir |
İhalenin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu veya 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na tabi olması şart değildir; kamu kurumu adına yapılan her ihale kapsamdadır. İcra dairelerince İcra ve İflas Kanunu gereği yapılan ihaleler de bu suça konu olabilir. Kanunun güncel tam metnini mevzuat.gov.tr üzerindeki 5237 sayılı TCK kaynağından inceleyebilirsiniz.
Fesat Karıştırma Halleri (Seçimlik Hareketler)
TCK 235/2, fesat karıştırma sayılan halleri tahdidi (sınırlı sayıda) olarak belirlemiştir. Bu hareketlerin dışında kalan eylemler bu suçu oluşturmaz.
| Grup | Seçimlik Hareketler |
|---|---|
| Hileli davranışlar (235/2-a) | 1) Yeterliğe sahip kişilerin ihaleye katılmasını engellemek, 2) Yeterliği olmayan kişilerin ihaleye katılmasını sağlamak, 3) Şartnameye uygun malları haksız biçimde değerlendirme dışı bırakmak, 4) Şartnameye uygun olmayan malları kabul etmek |
| Gizli bilgi sızdırma (235/2-b) | Tekliflerle ilgili olup gizli tutulması gereken bilgilere başkalarının ulaşmasını sağlamak |
| Cebir, tehdit veya hukuka aykırı davranış (235/2-c) | İhaleye katılma yeterliğine sahip kişilerin katılmasını cebir, tehdit veya hukuka aykırı diğer yollarla engellemek |
| Gizli anlaşma (235/2-d) | İhaleye katılmak isteyen veya katılan kişilerin fiyatı etkilemek için aralarında açık veya gizli anlaşma yapmaları |
Ankara Ceza Avukatı Desteği
Eylemin hangi seçimlik hareket kapsamında olduğu, kamu zararının varlığı, doğrudan temin-ihale ayrımı ve zincirleme suç değerlendirmesi sonucu tümüyle değiştirir. Hem istekli hem kamu görevlisi için doğru hukuki temsil kritiktir.
Cezası ve Nitelikli Haller
Ceza, suçun işleniş biçimine ve kamu zararının varlığına göre değişir.
| Durum | Ceza |
|---|---|
| Temel hal (235/1) | 3 yıldan 7 yıla kadar hapis |
| Cebir veya tehdit kullanılması (235/3-a) | Alt sınır 5 yıldan az olamaz; nitelikli yaralama/tehdit varsa ayrıca ceza |
| Kamu zararı oluşmamışsa (235/3-b) | 1 yıldan 3 yıla kadar hapis (cebir/tehdit hali hariç) |
Alt sınır 3 yıl olduğundan temel halde HAGB ve erteleme kural olarak uygulanamaz. Kamu zararı oluşmamışsa ceza 1-3 yıla indiğinden HAGB, erteleme ve adli para cezasına çevirme mümkün hale gelir. Kamu zararının tespiti uygulamada en tartışmalı konulardan biridir; Yargıtay, ihalenin iptal edilmesi veya sözleşmenin ifa edilmemesi halinde hazineden bir gider oluşmayacağını, dolayısıyla kamu zararının gerçekleşmediğini kabul etmektedir.
Doğrudan Temin, İcra İhaleleri ve Görevi Kötüye Kullanma Farkı
Bu suçun en kritik sınırı, ortada bir “ihale”nin olup olmadığıdır.
| Yöntem | TCK 235 Uygulanır mı? |
|---|---|
| 4734 sayılı Kanun kapsamında ihale | Evet |
| 2886 sayılı Kanun kapsamında ihale | Evet |
| İcra-iflas dairesi ihalesi | Evet |
| Doğrudan temin usulü (4734 m.22) | Hayır – ihale değildir; ancak görevi kötüye kullanma (TCK 257) oluşabilir |
Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun yerleşik kararlarına göre doğrudan temin bir ihale yöntemi değil, piyasa araştırmasına dayalı bir satın alma yöntemidir. Bu nedenle doğrudan temin ile yapılan alımlarda usulsüzlük olsa bile ihaleye fesat karıştırma suçu oluşmaz. Bu ayrım, savunmanın en güçlü argümanlarından biridir.
İçtima, Sahtecilik ve Zincirleme Suç
İhaleye fesat karıştırma sıklıkla başka suçlarla birlikte işlenir.
| Durum | Sonuç |
|---|---|
| Sahtecilik (TCK 204/207) | İhaleye fesat karıştırma sırasında sahte belge kullanılmışsa ayrıca sahtecilikten de ceza verilir (TCK 212) |
| Basit yaralama/tehdit | Bileşik suç kapsamında; cebir/tehdit ihaleye fesatın unsuru olduğundan ayrıca ceza verilmez |
| Nitelikli yaralama/tehdit | Ayrıca cezalandırılır (TCK 235/3-a, gerçek içtima) |
| Birden fazla ihale | Her ihale ayrı suç; aynı mağdura karşı zincirleme suç hükümleri (TCK 43) uygulanabilir |
Emsal Yargıtay Kararları
Emsal Yargıtay Kararları
Aşağıdaki emsal kararlar, suçun uygulamadaki sınırlarını somut biçimde göstermektedir.
Belediye başkanının belge kontrolü yapmadan sözleşme imzalaması zincirleme ihaleye fesattır
Belediye başkanının, ihaleye katılma yeterliğine sahip olmadığı halde taahhütname veren şirkete ihaleyi vermesi ve SSK prim ile vergi borcu olmadığına dair belgeleri isteyip incelemeden sözleşmeleri imzalaması olayında Yargıtay; eylemin TCK 235/2-a-2 ve TCK 43/1 kapsamında zincirleme ihaleye fesat karıştırma suçunun tüm unsurlarını taşıdığını belirtmiştir.
Doğrudan temin usulünde ihaleye fesat karıştırma suçu oluşmaz
Sanıkların doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirdikleri alımlarda usulsüzlük yaptığı iddia edilen olayda Yargıtay; doğrudan temin yönteminin 4734 sayılı Kanun’un 18. maddesinden çıkarıldığını, bir ihale usulü olmadığını ve suçta ve cezada kanunilik ilkesi gereğince TCK 235 kapsamında ihaleye fesat karıştırma suçunun unsurlarının oluşmadığını belirterek beraat kararını onamıştır.
İcra ihalesinde kasten yaralayarak katılımı engellemek fesat karıştırmadır
Sanıkların, icra müdürlüğünce yapılan gayrimenkul satış ihalesine katılmak üzere gelen kişiyi kasten yaralayarak ihaleye katılmasını engelledikleri olayda Yargıtay; eylemin TCK 235/2-c kapsamında ihaleye fesat karıştırma suçunun tüm unsurlarını oluşturduğunu, basit kasten yaralama eyleminin suçun unsuru niteliğinde olduğunu ve ayrıca cezalandırılmayacağını belirtmiştir.
Firmaların fiyat belirlemek için anlaşması yeterlidir
Güvenlik firması adına ihaleye katılan sanıkların, diğer firma temsilcisiyle ihale fiyatını etkilemek amacıyla anlaşma yaptıkları olayda Yargıtay; anlaşma sonucu ihalenin fiilen etkilenip etkilenmediğinin veya anlaşma yapan tarafın ihaleyi alıp almadığının suçun oluşumuna etkisinin bulunmadığını, isteklilerin bu yönde anlaşma yapmış olmasının TCK 235/2-d kapsamında ihaleye fesat karıştırma suçunu oluşturmak için yeterli olduğunu belirtmiştir.
Zarar yoksa ceza 1-3 yıla iner
Yargıtay; TCK 235. maddesinde ihaleye fesat karıştırma hallerinin kanun koyucu tarafından tahdidi olarak sayıldığını, suçun özel faillik niteliği taşıdığını ve suçun işlenmesi sonucunda ilgili kamu kurumu açısından bir zarar meydana gelmemişse TCK 235/3-b uyarınca failin 1-3 yıl hapis cezasıyla cezalandırılacağını, bu durumda HAGB ve erteleme imkanlarının değerlendirilebileceğini belirtmiştir.
Şikayet, Yargılama ve Sonuçları
İhaleye fesat karıştırma suçu şikayete tabi değildir; savcılık resen soruşturma başlatır, ayrıca makam izni gerekmez. Uzlaşma kapsamında değildir. Görevli mahkeme ağır ceza mahkemesidir. Dava zamanaşımı temel halde 15 yıldır. Suç, Yargıtay kararlarında yüz kızartıcı suçlardan kabul edilmektedir ve mahkumiyet halinde kamu görevine girişe ve memuriyet sürdürmeye engeldir.
Uygulamada en kritik savunma noktaları: (i) ortada gerçekten bir “ihale” olup olmadığının tespiti (doğrudan temin ihale değildir), (ii) eylemin kanunda tahdidi olarak sayılan seçimlik hareketlerden birine girip girmediği (kanunilik ilkesi), (iii) kamu zararının gerçekleşip gerçekleşmediği (zarar yoksa 1-3 yıla iner), (iv) birden fazla ihaleye müdahale varsa zincirleme suç hükümlerinin uygulanıp uygulanmayacağı. Ayrıca Kamu İhale Kurumu’na idari başvuru yapılması, Sayıştay ve idari yargı süreçlerinde de ayrıca sorumluluk doğabilmesi bu suçu çok yönlü bir hukuki sorumluluk alanı haline getirir.
Avukat’a Sor
Suç vasfı, seçimlik hareketin tespiti, kamu zararı değerlendirmesi ve doğrudan temin ayrımı bu davalarda sonucu belirler. Durumunuzu bir ceza avukatıyla değerlendirin.
Sık Sorulan Sorular
İhaleye fesat karıştırma suçunun cezası kaç yıl?
Temel ceza 3 yıldan 7 yıla kadar hapistir. Cebir veya tehdit kullanılmışsa alt sınır 5 yıla çıkar. Kamu zararı oluşmamışsa ceza 1-3 yıla iner. Nitelikli yaralama veya tehdit varsa ayrıca bu suçlardan da ceza verilir.
Doğrudan temin ile yapılan alımda fesat karıştırma suçu oluşur mu?
Hayır. Yargıtay’a göre doğrudan temin bir ihale usulü değil, piyasa araştırmasına dayalı bir satın alma yöntemidir. Bu nedenle doğrudan temin ile yapılan alımlardaki usulsüzlükler TCK 235 kapsamında ihaleye fesat karıştırma suçunu oluşturmaz; ancak görevi kötüye kullanma (TCK 257) gündeme gelebilir.
İcra ihalesinde fesat karıştırma suç mu?
Evet. İcra dairelerince yapılan gayrimenkul veya taşınır satış ihaleleri de TCK 235 kapsamındadır. İcra ihalesinde cebir veya tehdit kullanarak katılımı engellemek, gizli anlaşma yapmak gibi eylemler ihaleye fesat karıştırma suçunu oluşturur.
İhaleye fesat karıştırma yüz kızartıcı suç mu?
Evet. Yargıtay kararlarında bu suç yüz kızartıcı suçlardan kabul edilmektedir. Mahkumiyet halinde memuriyete ve kamu görevine girişe engel teşkil eder; mevcut memuriyetin sona ermesine de neden olabilir.
İsteklilerin kendi aralarında anlaşması yeterli mi?
Evet. Yargıtay’a göre ihaleye katılan veya katılmak isteyen kişilerin fiyatı etkilemek için aralarında açık veya gizli anlaşma yapmaları tek başına TCK 235/2-d kapsamında suç oluşturur. Anlaşma sonucu ihalenin fiilen etkilenip etkilenmediği veya anlaşan tarafın ihaleyi alıp almadığı önemli değildir.
