Edimin İfasına Fesat Karıştırma Suçu: Cezası, Unsurları ve Yargıtay Kararları (TCK 236) 2026
Edimin ifasına fesat karıştırma suçu, kamu kurum veya kuruluşlarına karşı taahhüt altına girilen bir edimin ifası sırasında hileli davranışlarla sözleşmeye aykırı mal teslimi, eksik teslimat, süresinde ifa edilmediği halde edilmiş gibi kabul, yapım işinde şartnameye aykırı eser veya malzeme kabulü ya da hizmetin eksik verilmesine rağmen verilmiş gibi kabul edilmesi ile oluşur ve TCK madde 236’da düzenlenir. Cezası 3 yıldan 7 yıla kadar hapistir. İhaleye fesat karıştırma suçundan (TCK 235) farklıdır; ihaleye fesat sözleşme öncesi ihale sürecine, edimin ifasına fesat ise sözleşme sonrası ifa sürecine müdahaleyi cezalandırır. Seçimlik hareketler kanunda tahdidi (sınırlı) olarak sayılmıştır; bunların dışındaki eylemler bu suçu oluşturmaz. Menfaat temini suçun unsuru değildir; ancak menfaat temin edilmişse ayrıca rüşvet veya irtikap suçları gündeme gelir. Doğrudan temin usulünde de edimin ifasına fesat karıştırma suçu oluşabilir. Bazı bentlerde (c, d, e) suç yalnızca kamu görevlisi tarafından işlenebilen özgü suçtur; yüklenici bu hallerde ancak azmettiren veya yardım eden sıfatıyla sorumlu olur. Suç şikayete tabi değildir, resen soruşturulur; uzlaşma uygulanmaz.
Edimin İfasına Fesat Karıştırma Nedir?
Edimin İfasına Fesat Karıştırma Nedir?
Devlet hastanesine teslim edilen ilacın sözleşmede belirtilen markadan farklı olması. Okul yapım ihalesinde şartnameye aykırı malzeme kullanılmasına rağmen muayene komisyonunun bunu kabul etmesi. Yol yapım işinde metrajın gerçekte yapılandan fazla gösterilip buna göre hak ediş düzenlenmesi. Tüm bu eylemler, sözleşme imzalandıktan sonra ifa aşamasında gerçekleştirilen hileli davranışlardır ve kamu kaynaklarını doğrudan zarara uğratır.
Edimin ifasına fesat karıştırma suçu, ihale kararının kesinleşip sözleşmenin imzalanmasından sonra başlayan ifa aşamasında, taahhüt edilen edimin hiç ya da sözleşmeye aykırı biçimde yerine getirilmesi ve bu durumun hileli kabul veya tasdik işlemleriyle örtülmesiyle oluşur. Kanun bu suçu “Ekonomi, Sanayi ve Ticarete İlişkin Suçlar” bölümünde düzenler. Korunan hukuki değer, kamu kaynağının etkin kullanımı ve idareye duyulan güvendir. Sadece eksik veya ayıplı ifa tek başına suç oluşturmaz; bu eksikliğin hileli hareketlerle gizlenmesi veya sözleşmeye uygunmuş gibi kabul edilmesi zorunludur.
Yasal Dayanak ve Suçun Unsurları
Suç, TCK 236. maddede düzenlenmiştir. Suçun oluşması için üç temel koşul gerekir.
| Koşul | Açıklama |
|---|---|
| İhale sürecinin bitmiş olması | Sözleşme imzalanmış ve ifa dönemi başlamış olmalıdır; sözleşme öncesi eylemler ihaleye fesat (TCK 235) kapsamındadır |
| Seçimlik hareketlerden birinin hileli yapılması | TCK 236/2’de tahdidi olarak sayılan beş hareketten en az birinin hileli biçimde gerçekleştirilmesi gerekir |
| Kast | Fail, bilerek ve isteyerek hareket etmelidir; taksirle işlenemez. Genel kast yeterlidir, özel kast aranmaz |
Kanunun güncel tam metnini mevzuat.gov.tr üzerindeki 5237 sayılı TCK kaynağından inceleyebilirsiniz.
Seçimlik Hareketler (TCK 236/2)
TCK 236/2, fesat karıştırma sayılan halleri tahdidi olarak belirlemiştir. Bu hareketlerin dışında kalan eylemler kanunilik ilkesi gereğince bu suçu oluşturmaz.
| Bent | Seçimlik Hareket | Fail |
|---|---|---|
| a | Sözleşmede evsafı belirtilen maldan başka bir malın teslim veya kabul edilmesi | Yüklenici ve/veya kamu görevlisi |
| b | Sözleşmede belirtilen miktardan eksik malın teslim veya kabul edilmesi | Yüklenici ve/veya kamu görevlisi |
| c | Edimin süresinde ifa edilmemesine rağmen süresinde ifa edilmiş gibi kabul edilmesi | Yalnızca kamu görevlisi (özgü suç) |
| d | Yapım işinde eserin veya malzemenin şartnameye aykırı olmasına rağmen kabul edilmesi | Yalnızca kamu görevlisi (özgü suç) |
| e | Hizmetin şartnameye aykırı veya eksik verilmesine rağmen verilmiş gibi kabul edilmesi | Yalnızca kamu görevlisi (özgü suç) |
Kritik fark: (a) ve (b) bentlerinde hem yüklenici hem kamu görevlisi asli fail olabilir; ancak (c), (d) ve (e) bentlerinde asli fail yalnızca kabule yetkili kamu görevlisidir. Bu üç bentte yüklenici ancak azmettiren veya yardım eden sıfatıyla sorumlu tutulabilir (TCK 40/2).
Ankara Ceza Avukatı Desteği
Eylemin hangi bent kapsamında olduğu, failin kamu görevlisi mi yüklenici mi olduğu, hilenin varlığının ispatı ve ihaleye fesat ile fark sonucu tümüyle değiştirir. Hem yüklenici hem kamu görevlisi için doğru hukuki temsil kritiktir.
Cezası ve Failin Belirlenmesi
| Durum | Ceza |
|---|---|
| Temel hal (236/1) | 3 yıldan 7 yıla kadar hapis |
| Menfaat temin edilmişse (236/3) | Ayrıca rüşvet veya irtikap suçlarından da cezalandırılır |
Alt sınır 3 yıl olduğundan HAGB ve erteleme kural olarak uygulanamaz. Adli para cezası seçeneği yoktur. Suç, zarar suçu niteliğindedir; kamu kurumunun zarar görmesi gerekir. Hazine ve ilgili kamu kurumu, 3628 sayılı Kanun gereğince suçun zarar göreni sayılır ve davaya katılma hakkına sahiptir.
İhaleye Fesat Karıştırma ile Farkı
Bu iki suç uygulamada en çok karıştırılan suç tipleridir. Ayrım net bir zaman çizgisine dayanır.
| Ölçüt | İhaleye Fesat Karıştırma (TCK 235) | Edimin İfasına Fesat Karıştırma (TCK 236) |
|---|---|---|
| Zaman | Sözleşme imzalanmadan önce – ihale süreci | Sözleşme imzalandıktan sonra – ifa süreci |
| Eylem | İhale sürecine müdahale (katılım engelleme, anlaşma, bilgi sızdırma) | Taahhüt edilen edimin hileli ifası veya kabulü |
| Doğrudan temin | Uygulanmaz (ihale değil) | Uygulanabilir (edim ifa aşamasında) |
Doğrudan temin konusunda iki suç arasında önemli bir fark vardır: ihaleye fesat karıştırma suçu doğrudan temin usulünde oluşmaz (ihale olmadığından); ancak Yargıtay, doğrudan temin suretiyle yapılan alımlarda da edimin ifasına fesat karıştırma suçunun oluşabileceğine karar vermiştir.
İçtima, Sahtecilik ve Menfaat Temini
| Durum | Sonuç |
|---|---|
| Sahtecilik (TCK 204/207) | Edimin ifasına fesat karıştırma sırasında sahte belge düzenlenmişse ayrıca sahtecilikten de ceza verilir (TCK 212) |
| Menfaat temini | Suçun unsuru değildir; ancak görevli kişi menfaat temin etmişse ayrıca rüşvet veya irtikap suçlarından ceza verilir (236/3) |
| Görevi kötüye kullanma (TCK 257) | Hile unsuru yoksa ve salt kontrol eksikliği varsa, eylem edimin ifasına fesat değil görevi kötüye kullanma olabilir |
Emsal Yargıtay Kararları
Aşağıdaki emsal kararlar, suçun uygulamadaki sınırlarını somut biçimde göstermektedir.
Seçimlik hareketler genişletilemez
Yargıtay; TCK 236. maddede edimin ifasına fesat karıştırma hallerinin yasa koyucu tarafından tahdidi olarak sayıldığını, maddede sayılan seçimlik hareketlerin veya faillik durumunun genişletilmesinin TCK 2. maddesindeki kanunilik ilkesine aykırılık teşkil edeceğini, (c), (d) ve (e) bentlerindeki eylemlerin özgü suç niteliğinde olduğunu ve yalnızca edimin ifası sürecinde görev alan kamu görevlisi tarafından işlenebileceğini belirtmiştir.
Doğrudan temin edimin ifasına fesat karıştırma suçunu engellemez
Doğrudan temin usulüyle yapılan alımda edimin ifasına fesat karıştırıldığı iddia edilen olayda Yargıtay; doğrudan temin bir ihale usulü olmasa da, sözleşmeye dayalı bir edimin ifası sürecinin mevcut olduğunu, dolayısıyla edimin ifasına fesat karıştırma suçunun doğrudan temin suretiyle yapılan alımlarda da oluşabileceğini belirtmiştir.
Evsafı belirtilen maldan başka mal teslimi suçtur
Sanığın, adliye binasına teslim ettiği kalorifer yakıtının laboratuvar analizinde sözleşmedeki niteliklere uymadığının tespit edildiği olayda Yargıtay; sözleşmede evsafı belirtilen maldan başka bir malın teslim edilmesinin TCK 236/2-a kapsamında edimin ifasına fesat karıştırma suçunu oluşturabileceğini, ancak depoda önceden bulunan yakıtla karışma ihtimali nedeniyle TÜBİTAK’tan ek rapor alınmadan eksik incelemeyle beraat kararı verilmesinin hukuka aykırı olduğunu belirterek kararı bozmuştur.
Yapım işinde TCK 236/2-d kapsamında değerlendirme yapılmalıdır
Kamu davasına konu edimin yapım ihalelerine ilişkin olduğu olayda Yargıtay; sanıkların eylemlerinin TCK 236/2-d maddesi kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini, ancak (c), (d), (e) bentlerindeki eylemlerin özgü suç niteliğinde olup yalnızca kabule yetkili kamu görevlisi tarafından işlenebileceğini, kamu görevlisi olmayan sanıkların asli fail kabul edilemeyeceğini, ancak azmettiren veya yardım eden sıfatıyla sorumlu tutulabileceğini belirterek hükmü bozmuştur.
Eksik veya ayıplı ifa tek başına suç oluşturmaz
Temizlik hizmeti ihalesinde sanıkların edimi eksik ifa ettikleri iddia edilen olayda Yargıtay; zararın suçun unsuru olarak kabul edilmesinin zorunlu olduğunu, hizmet ediminin eksik veya ayıplı ifa edildiğine dair somut iddianın bulunmadığını, sadece kontrol eksikliğinin hileli hareket sayılamayacağını ve suçun unsurlarının oluşmadığını belirterek beraat kararı verilmesi gerektiğine hükmetmiştir.
Şikayet, Yargılama ve Savunma
Şikayet, Yargılama ve Savunma
Edimin ifasına fesat karıştırma suçu şikayete tabi değildir; savcılık resen soruşturma başlatır. Uzlaşma kapsamında değildir. Görevli mahkeme ağır ceza mahkemesidir. Dava zamanaşımı 15 yıldır. Hazine ve ilgili kamu kurumu, 3628 sayılı Kanun gereğince zarar gören sıfatıyla davaya katılır ve katılan hakları kullanır. Bu nedenle Maliye Bakanlığı ve ilgili bakanlığın duruşmadan haberdar edilmesi zorunludur.
Uygulamada en kritik savunma noktaları: (i) eylemin kanunda tahdidi olarak sayılan beş seçimlik hareketten birine girip girmediği (kanunilik ilkesi); (ii) hilenin aktif bir aldatma olarak somut biçimde ispatlanıp ispatlanamadığı (salt kontrol eksikliği hile değildir); (iii) failin kamu görevlisi mi yüklenici mi olduğu ve hangi bent kapsamında değerlendirileceği (c, d, e bentlerinde yüklenici asli fail olamaz); (iv) kamu zararının somut olarak hesaplanıp hesaplanmadığı. Ayrıca sahte belge kullanılmışsa resmi belgede sahtecilikten, menfaat temin edilmişse rüşvet veya irtikap suçlarından ayrıca ceza verilir; bu durumlarda dosyaların birleştirilmesi veya incelenmesi gerekir.
Avukat’a Sor
Suç vasfı, seçimlik hareketin tespiti, faillik durumu, hile unsurunun ispatı ve kamu zararı hesabı bu davalarda sonucu belirler. Durumunuzu bir ceza avukatıyla değerlendirin.
Sık Sorulan Sorular
Edimin ifasına fesat karıştırma suçunun cezası kaç yıl?
Ceza 3 yıldan 7 yıla kadar hapistir. Alt sınır 3 yıl olduğundan HAGB ve erteleme kural olarak uygulanamaz; adli para cezası seçeneği yoktur. Görevli kişi ayrıca menfaat temin etmişse rüşvet veya irtikap suçlarından da cezalandırılır.
İhaleye fesat karıştırma ile edimin ifasına fesat karıştırma farkı nedir?
Ayrım zaman çizgisine dayanır. İhaleye fesat karıştırma, sözleşme imzalanmadan önceki ihale sürecine müdahaleyi cezalandırır (TCK 235). Edimin ifasına fesat karıştırma ise sözleşme imzalandıktan sonraki ifa sürecinde, taahhüt edilen edimin hileli ifası veya kabulünü cezalandırır (TCK 236).
Yüklenici bu suçun her halinde asli fail olabilir mi?
Hayır. TCK 236/2’nin (a) ve (b) bentlerinde yüklenici asli fail olabilir; ancak (c), (d) ve (e) bentlerinde asli fail yalnızca kabule yetkili kamu görevlisidir. Bu üç bentte yüklenici ancak azmettiren veya yardım eden sıfatıyla sorumlu tutulabilir.
Eksik veya ayıplı ifa tek başına bu suçu oluşturur mu?
Hayır. Yargıtay’a göre salt eksik veya ayıplı ifa ceza hukuku sorunu değildir. Suçun oluşması için eksik veya ayıplı ifanın ayrıca hileli hareketlerle gizlenmiş olması, sözleşmeye uygunmuş gibi kabul edilmesi ve kamu kurumunun zarar görmesi gerekir.
Doğrudan temin usulünde bu suç oluşabilir mi?
Evet. Doğrudan temin bir ihale usulü olmadığından ihaleye fesat karıştırma suçu oluşmaz; ancak Yargıtay, doğrudan temin suretiyle yapılan alımlarda da sözleşmeye dayalı bir ifa süreci bulunduğundan edimin ifasına fesat karıştırma suçunun oluşabileceğine karar vermiştir.
