TCK 191/3 Tedavi ve Denetimli Serbestlik Rehberi – AMATEM’e Gitmek Zorunda mıyım? (2026)
TCK 191/3: “Erteleme süresi zarfında şüpheli hakkında asgari bir yıl süreyle denetimli serbestlik tedbiri uygulanır. Bu süre Cumhuriyet savcısının kararı ile üçer aylık sürelerle en fazla bir yıl daha uzatılabilir. Hakkında denetimli serbestlik tedbiri verilen kişi, gerek görülmesi halinde denetimli serbestlik süresi içinde tedaviye tabi tutulabilir.” Bu fıkra, 191/2’deki erteleme kararının fiili uygulamasını düzenler. Üç temel bileşen: denetimli serbestlik (en az 1 yıl, uzatılabilir), tedavi (AMATEM/ÇEMATEM, gerek görülürse) ve yükümlülükler (imza, tahlil, seminer). Yükümlülüklere uyulması = sabıka temiz; uyulmaması = kamu davası (2-5 yıl hapis).
TCK 191/3 Nedir? Üç Bileşen
| Bileşen | Zorunlu mu? | Süre |
|---|---|---|
| Denetimli serbestlik | Evet, zorunlu | En az 1 yıl; üçer aylık dönemlerle en fazla 1 yıl daha uzatılabilir (toplam max 2 yıl) |
| Tedavi (AMATEM/ÇEMATEM) | Hayır, gerek görülürse | Bağımlılık durumuna göre değişken; ambulatuvar veya yatılı |
| Yükümlülükler (imza, tahlil, seminer) | Evet, zorunlu | Denetimli serbestlik süresi boyunca |
Madde metni için: 5237 sayılı TCK m.191.
Denetimli Serbestlik Yükümlülükleri
| Yükümlülük | Detay | Sıklık |
|---|---|---|
| İmza (müdürlüğe başvuru) | Denetimli serbestlik müdürlüğüne belirli günlerde gidip imza atma | Genellikle haftada 1-2 kez |
| Uyuşturucu testi | Savcı kararıyla ilgili sağlık kuruluşuna sevk; idrar veya kan testi | Yılda en az 2 kez |
| Seminer | Madde bağımlılığı eğitim programlarına katılım | Programın gerektirdiği şekilde |
| Görüşme | Denetim görevlisi ile düzenli görüşme | Belirlenen takvime göre |
Tedavi ve denetimli serbestlik kararı tebliğ edildikten sonra 10 gün içinde denetimli serbestlik müdürlüğüne müracaat zorunludur
Kararın tebliğinden itibaren 10 gün içinde müdürlüğe başvurulmamalıdır. Başvurmama halinde dosya kapatılır ve Cumhuriyet Başsavcılığı’na gönderilir. Bu durum yükümlülüklere uymama kapsamında değerlendirilebilir ve kamu davasının açılmasına yol açabilir. Kayıt işlemlerinin ardından yükümlüye hakları, sorumlulukları ve ihlal sonuçlarını içeren ön bilgilendirme formu tebliğ edilir.
Ankara Ceza Avukatı
TCK 191/3 kapsamında denetimli serbestlik yükümlülükleri, AMATEM tedavisi, ihlal sonuçları ve savunma stratejisi için durumunuzu bir ceza avukatıyla değerlendirin.
AMATEM/ÇEMATEM Tedavi Süreci
Tedavi zorunlu değil, “gerek görülmesi halinde” uygulanır; ancak bağımlılık tespiti yapılırsa tedaviye katılım zorunlu hale gelir
191/3 tedaviyi otomatik öngörmez; “gerek görülmesi halinde” ifadesini kullanır. Savcı veya denetimli serbestlik müdürlüğü gerek gördüğünde şüpheli AMATEM (Alkol ve Madde Bağımlılığı Tedavi Merkezi) veya ÇEMATEM’e (Çocuk ve Ergen Madde Bağımlılığı Tedavi Merkezi) sevk edilir. Doktorun hazırladığı rapor tedavinin niteliğini belirler: ambulatuvar (ayakta) veya yatılı tedavi. Tedavi kararı verildiğinde katılım zorunludur; katılmama, “tedavinin gereklerine uymamakta ısrar” kapsamında kamu davası açılmasına yol açar.
| Tedavi Türü | Süre | Yer |
|---|---|---|
| Ambulatuvar (ayakta) | Haftalık/aylık seanslara göre değişken | AMATEM, ÇEMATEM, YEDAM |
| Yatılı tedavi | Genellikle 1-3 ay | Devlet hastaneleri AMATEM servisleri |
| Psikososyal destek | Denetimli serbestlik süresi boyunca | Yeşilay Danışmanlık Merkezleri (YEDAM) |
Süre Uzatımı ve Hesaplama
Denetimli serbestlik süresi: en az 1 yıl + savcı kararıyla üçer aylık dönemlerle en fazla 1 yıl ek = toplam en fazla 2 yıl
Uzatım otomatik değildir; savcının ayrı bir kararı gerekir. Her uzatım dönemi üç aydır; toplamda dört kez uzatılabilir (üçer ay x 4 = 12 ay). Böylece denetimli serbestlik süresi: 1 yıl (asgari) + 1 yıl (azami uzatım) = 2 yıl. Bu süre, 5 yıllık erteleme süresi içinde kalır. Uzatım kararına karşı itiraz mümkündür.
İhlal Halinde Ne Olur?
| İhlal Türü | Sonuç | İhtarat Gerekli mi? |
|---|---|---|
| Yükümlülüklere uymamakta ısrar (imza kaçırma, görüşmeye gelmeme) | Kamu davası açılır (m.191/4-a) | Evet; önce ihtarat, sonra ısrar |
| Tedavinin gereklerine uymamakta ısrar | Kamu davası açılır (m.191/4-a) | Evet; önce ihtarat, sonra ısrar |
| Tekrar uyuşturucu satın alma/kabul/bulundurma | Kamu davası açılır (m.191/4-b) | Hayır; doğrudan dava |
| Tekrar uyuşturucu kullanma | Kamu davası açılır (m.191/4-c) | Hayır; doğrudan dava |
Denetimli serbestlik yükümlülüklerine uymamakta ısrar için usulüne uygun ikinci çağrı tebligatı zorunludur; tek çağrı ısrar sayılmaz
Yargıtay, ısrar unsuru için şu adımları aramaktadır: (1) İlk ihlal tespit edilir. (2) Şüpheliye usulüne uygun ikinci bir çağrı tebligatı yapılır; ihlal sonuçları hatırlatılır. (3) İkinci çağrıya da uyulmaz ise ısrar gerçekleşmiş sayılır. Tek bir çağrı tebligatına uyulmaması tek başına ısrar şartının gerçekleştiği anlamına gelmez ve bu durumda kamu davası açılamaz.
Savcılık tedavi ve denetimli serbestlik kararıyla birlikte ek yükümlülük verirse ancak UYAP’ta bu yükümlülüğün tanımlaması yoksa, müdürlük infazı gerçekleştiremez
Uygulamada sıkça karşılaşılan sorun: savcılık, tedavi ve denetimli serbestlik kararı yanında ek bir tedbir (örneğin karakola imza) verdiğinde, bu tedbirin UYAP sisteminde tanımlaması olmayabiliyor. Bu durumda denetimli serbestlik müdürlüğü infazı gerçekleştiremiyor ve dosyayı tereddutle savcılığa iade ediyor. Bu iade, yükümlünün kusuru değildir ve ihlal olarak değerlendirilmemelidir. Savunmada bu hususa dikkat edilmelidir.
Emsal Yargıtay Kararları
Emsal Yargıtay Kararları
| Karar | Konu | İlke |
|---|---|---|
| Yargıtay 8. CD, 2024/14349 E., 2024/7610 K. | İkinci çağrı zorunluluğu | Tek çağrıya uyulmaması ısrar sayılmaz; usulüne uygun ikinci çağrı tebligatı zorunlu |
| Yargıtay 10. CD (yerleşik içtihat) | Tedavi raporu | AMATEM raporu tedavi tedbirinin niteliğini belirler; savunmada tedaviye katılım belgesi lehe delildir |
| Yargıtay 10. CD (yerleşik içtihat) | Süre uzatımı | Uzatım savcının ayrı kararıyla; üçer ay x max 4 dönem; otomatik değil |
| Yargıtay 10. CD, 2021/7464 E., 2021/7987 K. | UYAP tanımlama | Savcılık ek yükümlülüklerinin UYAP’ta tanımlaması yoksa infaz mümkün değil; dosya savcılığa iade |
İnfaz rejimi için: 5275 sayılı İnfaz Kanunu.
Ankara Ceza Avukatı
TCK 191/3 kapsamında tedavi tedbiri, denetimli serbestlik ihlali, ihtarat itirazı ve istinaf/temyiz süreçlerinde hukuki destek almak için bir ceza avukatıyla görüşün.
Sık Sorulan Sorular
AMATEM’e gitmek zorunda mıyım?
Otomatik olarak hayır. TCK 191/3, “gerek görülmesi halinde” tedaviye tabi tutulabileceğini düzenler. Savcı veya denetimli serbestlik müdürlüğü gerek görürse AMATEM’e sevk edilirsiniz ve bu durumda tedaviye katılım zorunlu hale gelir. Katılmama, tedavinin gereklerine uymamakta ısrar kapsamında kamu davası açılmasına yol açar.
Denetimli serbestlik ne kadar sürer?
En az 1 yıl. Savcı kararıyla üçer aylık dönemlerle en fazla 1 yıl daha uzatılabilir; toplamda en fazla 2 yıl sürebilir. Bu süre, 5 yıllık erteleme süresi içinde kalır. Uzatım otomatik değildir; her uzatım için savcının ayrı kararı gerekir. Uzatım kararına itiraz mümkündür.
İmza günüme gidemedim; dava açılır mı?
Tek bir imza kaçırma doğrudan dava açtırmaz. Yargıtay, “ısrar” şartı aramaktadır: usulüne uygun ikinci çağrı tebligatı yapılmalı; ikinci çağrıya da uyulmazsa ısrar gerçekleşmiş sayılır (Yargıtay 8. CD, 2024/7610 K.). Ancak tekrar uyuşturucu kullanımı veya satın alma tespit edilirse ihtarat aranmaksızın doğrudan kamu davası açılır.
Tahlil sonucum pozitif çıkarsa ne olur?
Denetimli serbestlik süresinde yapılan uyuşturucu testinde pozitif sonuç çıkması, “tekrar kullanma” (TCK 191/4-c) kapsamında değerlendirilir ve kamu davası açılır. Bu durumda ihtarat aranmaz; doğrudan dava açılabilir. Testin usulüne uygun yapılmış olması ve doğrulama testinin (GC-MS/LC-MS) gerçekleştirilmesi savunma açısından kontrol edilmelidir.
Tedaviye katılım belgesi savunmada işe yarar mı?
Evet, önemli lehe delildir. AMATEM/ÇEMATEM tedavi katılım belgesi, devam raporu ve Yeşilay YEDAM danışmanlık belgeleri, mahkeme nezdinde kişinin rehabilitasyona istekli olduğunu gösterir. Özellikle kamu davası açıldıktan sonra HAGB veya erteleme değerlendirmesinde tedavi belgeleri lehe değerlendirme sağlar.
