Yasal Faiz Değişikliği 2026: Sabit Oran Bitti, %31 Yeni Oran, TCMB Reeskont Endeksli Sistem (7589 s.K.)
Yasal faiz değişti. 31 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren 7589 sayılı Kanun (12. Yargı Paketi, m.10), 3095 sayılı Kanun’un 1. maddesini yeniden yazdı. Sabit %24 (öncesinde %9) dönemi kapandı. Yeni sistem: sözleşmeyle belirlenmemiş kanuni faiz, TCMB’nin önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranının %80’i üzerinden hesaplanır. Yıl ortasi 5 puan freni: 30 Haziran’daki reeskont oranı, 31 Aralık’takinden 5 puan veya daha fazla farklıysa yılın ikinci yarısında güncel oran geçerli olur. Cumhurbaşkanı’nın oranı belirleme yetkisi kaldırıldı; oran otomatik olarak piyasa verisine bağlandı. Arkasindaki sebep: AYM’nin sabit oranı mülkiyet hakkına aykırı bulan 2024/24 E. sayılı iptal kararı. Geçiş rejimi: 3095 m.1 değişikliği için özel geçiş hükmü yok; faiz dönemsel işler.
Tek Cümlede Ne Değişti?
Yıllardır enflasyon karşısında eriyen sabit yasal faiz kaldırıldı; sözleşmede oran kararlaştırılmamışsa kanuni faiz, bundan böyle Merkez Bankası’nın bir önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranının %80’i üzerinden, yılda iki kez güncellenebilen dinamik bir orana bağlandı.
Değişikliğin üç kritik farkı: sabit oran gitti, idari takdir (Cumhurbaşkanı’nın oran belirleme yetkisi) gitti, dinamik piyasa endeksli oran geldi.
Değişikliğin yasal dayanağını mevzuat.gov.tr üzerindeki 3095 sayılı Kanun kaynağından inceleyebilirsiniz.
Neden Değişti? AYM İptal Kararı
Sabit yasal faiz, sözleşmeden kaynaklanmayan borç ilişkilerinde mülkiyet hakkına aykırı
Anayasa Mahkemesi, 3095 sayılı Kanun’un 1. maddesindeki sabit faiz kuralını “sözleşmeden kaynaklanmayan borç ilişkileri” yönünden mülkiyet hakkı (Anayasa m.35) ve etkili başvuru hakkı (Anayasa m.40) bakımından anayasaya aykırı bularak iptal etti. Gerekçe: yüksek enflasyonda sabit oran, dava yıllarca sürerken alacağın gerçek değerini koruyamıyor, alacaklının mülkiyet hakkı zedeleniyordu. Mahkeme, hukuki boşluk doğmasın diye iptalin 1 Eylül 2026’da yürürlüğe girmesini kararlaştırdı. Yasa koyucu bu boşluğu, 31 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren yeni düzenlemeyle iptal tarihinden önce doldurdu.
Eski Metin – Yeni Metin Tam Karşılaştırması (3095 m.1)
| Eski Metin (3095 m.1) | Yeni Metin (3095 m.1 – 7589 s.K. m.10) |
|---|---|
| “Borçlar Kanunu ve Türk Ticaret Kanununa göre faiz ödenmesi gereken hallerde, miktarı sözleşme ile tespit edilmemişse bu ödeme yıllık yüzde oniki oranı üzerinden yapılır. Cumhurbaşkanı, bu oranı aylık olarak belirlemeye, yüzde onuna kadar indirmeye veya bir katına kadar artırmaya yetkilidir.” | “…faiz ödenmesi gereken hallerde, miktarı sözleşme ile tespit edilmemişse bu ödeme yıllık, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranının yüzde sekseni üzerinden yapılır. Söz konusu reeskont oranı, 30 Haziran günü önceki yılın 31 Aralık günü uygulanan reeskont oranından beş puan veya daha çok farklı ise, yılın ikinci yarısında 30 Haziran günü belirlenen oranın yüzde sekseni geçerli olur.” |
| Fark | Eski Hal | Yeni Hal |
|---|---|---|
| Oran belirleme | Sabit %12 (CB kararıyla fiilen %24) | TCMB reeskont x %80 (dinamik) |
| İdari takdir | CB aylık olarak belirlemeye yetkili | Yetki kaldırıldı; oran otomatik piyasa verisine bağlı |
| Güncelleme | CB kararıyla (nadir) | Yılda en az 1, 5 puan kuralıyla 2 kez |
| Enflasyon uyumu | Yıllarca sabit; enflasyonu yakalayamıyordu | Piyasa reeskontuna bağlı; enflasyona duyarlı |
Avukat’a Sor
Yeni yasal faiz oranının dosyanıza etkisini, dönemsel hesaplamayı, geçiş rejimini ve derdest dosyalarda hesap tablosunun güncellenmesini değerlendirmek için uzman avukat desteği alın.
Yeni Formül: Reeskontun %80’i + 5 Puan Freni
Yeni Formül: Reeskontun %80’i + 5 Puan Freni
Önceki yılın 31 Aralık günü reeskont oranı x %80
Uygulanacak yıllık yasal faiz, bir önceki yılın 31 Aralık günü TCMB’nin kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranının %80’idir. Yılbaşında oran otomatik olarak sabitlenir.
30 Haziran reeskontu 31 Aralık’takinden 5 puan veya daha fazla farklıysa oran güncellenir
30 Haziran günündeki TCMB reeskont oranı, önceki 31 Aralık oranından 5 puan veya daha fazla farklıysa (artış ya da azalış), 1 Temmuz’dan itibaren 30 Haziran oranının %80’i uygulanır. Fark 5 puanın altındaysa yılın ilk yarısındaki oran yıl sonuna kadar aynen sürer.
Somut Hesap Örnekleri
Aşağıdaki rakamlar mekanik göstermek için varsayımsaldır. Güncel reeskont oranını mutlaka TCMB duyurularından teyit edin.
| Varsayım | 31 Aralık Reeskont | İlk Yarı Yasal Faiz |
|---|---|---|
| Örnek 1 | %40 | 40 x 0,80 = %32 |
| Örnek 2 | %38,75 | 38,75 x 0,80 = %31 |
| Örnek 3 | %30 | 30 x 0,80 = %24 |
| Senaryo | 31 Aralık Reeskont | 30 Haziran Reeskont | Fark | İkinci Yarı Yasal Faiz |
|---|---|---|---|---|
| A: Fark 5 puandan az | %40 | %36 | 4 puan | Değişmez: %32 devam |
| B: Fark 5 puan veya fazla (düşüş) | %40 | %34 | 6 puan | Güncellenir: 34 x 0,80 = %27,2 |
| C: Fark 5 puan veya fazla (artış) | %40 | %46 | 6 puan | Güncellenir: 46 x 0,80 = %36,8 |
Her dönem kendi oranıyla hesaplanır; toplamı alınır
Örnek: 100.000 TL alacak, faiz başlangıcı 1 Ocak 2024. (1) 1 Ocak – 31 Mayıs 2024 (5 ay): %9 ile = 100.000 x 0,09 x 5/12 = 3.750 TL. (2) 1 Haziran 2024 – 30 Temmuz 2026 (26 ay): %24 ile = 100.000 x 0,24 x 26/12 = 52.000 TL. (3) 31 Temmuz 2026 – 31 Aralık 2026 (5 ay): yeni dinamik oran ile hesaplanır. Eski sabit %9 ile 3 yıl hesaplansa toplam 27.000 TL olurdu; yeni sistemde toplam çok daha yüksek çıkar.
1 Haziran 2024 – 30 Temmuz 2026 arası: yıllık %24
20/5/2024 tarihli ve 8485 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı uyarınca, 1 Haziran 2024’ten itibaren yasal faiz yıllık %24 olarak uygulanmaktaydı. Bu oran, 2006’dan beri uygulanan %9’un ilk kez artırıldığı karar olma özelliğini taşır. Ancak %24 bile yüksek enflasyon ortamında yetersiz kalmıştı; AYM’nin iptal kararı tam da bu yetersizliği tescil etmiştir.
Dönemsel Faiz Oranları Tablosu
| Dönem | Yasal Faiz Oranı | Dayanak |
|---|---|---|
| 31 Temmuz 2026 ve sonrası | TCMB reeskont x %80 (dinamik) | 7589 s.K. m.10; 3095 s.K. m.1 yeni metin |
| 1 Haziran 2024 – 30 Temmuz 2026 | %24 | 8485 sayılı CB Kararı |
| 1 Ocak 2006 – 31 Mayıs 2024 | %9 | Bakanlar Kurulu / CB Kararları |
| 1 Ocak 2005 – 31 Aralık 2005 | %12 | Bakanlar Kurulu Kararı |
Temerrüt Faizine Yansıması
| Faiz Türü | Uygulama Alanı | Yeni Durum |
|---|---|---|
| Kanuni (yasal) faiz | Sözleşmede oran belirtilmemişse; TBK/TTK | TCMB reeskont x %80 |
| Temerrüt faizi (adi işler) | Sözleşmede ayrı oran yoksa | 3095 m.2 gereği 1. maddedeki orana bağlı; dolaylı olarak yeni sisteme geçti |
| Ticari temerrüt (avans) faizi | Ticari işlerde | 3095 m.2/2 ayrı düzenleme; bu değişiklikten doğrudan etkilenmez |
| Sözleşmeyle belirlenen faiz | Tarafların kararlaştırdığı | Sözleşme hükmü geçerli; yeni sistem devreye girmez |
Yürürlük ve Geçiş Rejimi
| Bilgi | Detay |
|---|---|
| Yürürlük tarihi | 31 Temmuz 2026 (yayımı tarihinde) |
| Yürürlük kaynağı | 7589 s.K. m.26; faiz maddesi (m.10) ayrık tutulmadığından genel yürürlük kuralına tabi |
| Özel geçiş hükmü | Yok. Geçici Madde 1 pek çok değişiklik için geçiş kuralı getirmiş; ancak 3095 m.1 için özel geçiş hükmü öngörmemiş |
| Dönemsel hesaplama | Faiz niteği gereği dönemsel işler; her dönem o döneme ait oranla hesaplanır |
| Derdest dosyalar | Faiz talebinin ve hesap tablolarının dönemsel mantığa göre güncellenmesi gündeme gelebilir |
| TBK m.55 değişikliği | Bedensel zarar ve destekten yoksun kalma tazminatında faiz başlangıcı netlestirildi; yalnızca yürürlükten sonra meydana gelen olaylara uygulanır |
Kimi Nasıl Etkiler?
| Taraf | Etki | Pratik Sonuç |
|---|---|---|
| Alacaklılar | Değer kaybına karşı koruma güçleniyor | Dilekçelerde faiz kalemi artık dönemsel kurgulanmalı |
| Borçlular | Sözleşmesiz gecikmelerin maliyeti piyasa oranına yaklaşıyor | “Yasal faizle uzatma” stratejisi cazibesini yitiriyor |
| Haksız fiil davaları | AYM iptalinin asıl hedefi; trafik kazası, malpraktis | Tazminat erozyonu duruyor |
| İşçilik alacakları | Yasal faize tabi kalemler (kıdem, ihbar, fazla mesai) | Faiz kalemi önemli ölçüde büyüyor |
| Ticari alacaklar (sözleşmesiz) | Yeni reeskont-endeksli oran uygulanır | Sözleşmede faiz oranı açıkça belirlemek önem kazanıyor |
| Sözleşmeyle belirlenen faiz | Etkilenmez | Sözleşme hükmü geçerli; yeni sistem devreye girmez |
Pratik Uyum Adımları
| # | Adım | Detay |
|---|---|---|
| 1 | Derdest dosyalarda faiz talebini güncelleyin | Hesap tablolarını dönemsel (yarıyıl bazlı) yapıya geçirin |
| 2 | TCMB reeskont takvimini takibe alın | 31 Aralık ve 30 Haziran duyurularını kontrol edin |
| 3 | Yeni dava ve icra taleplerini dinamik oran mantığıyla kurgulayın | “Yasal faiz” ifadesinin yeni dinamik oran kapsamında olduğunu vurgulayın |
| 4 | İhtarname ve ödeme planlarındaki faiz hükümlerini gözden geçirin | Sözleşmelerde faiz oranını açıkça belirlemek belirsizliği azaltır |
| 5 | Somut hesabı güncel reeskont verisiyle yapın | Avukatınız veya mali müşavirinizle birlikte hesaplayın |
Avukat’a Sor
Yasal faiz değişikliğinin dosyanıza etkisini, dönemsel hesaplamayı, ticari temerrüt faizi farkını ve geçiş rejimini değerlendirmek için durumunuzu bir avukatla değerlendirin.
Sık Sorulan Sorular
Yasal faiz oranı artık kaç?
Sabit tek bir rakam yok. Oran, TCMB’nin önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranının %80’i olarak belirleniyor ve yıl ortasında 5 puan kuralıyla değişebiliyor. Güncel oran için TCMB reeskont duyurusuna bakılmalıdır.
Değişiklik ne zaman yürürlüğe girdi?
7589 sayılı Kanun’un Resmi Gazete’de yayımlandığı 31 Temmuz 2026 tarihinde. Yasal faiz maddesi (m.10) için ertelenmiş bir yürürlük öngörülmedi.
Devam eden dosyamda hangi oran uygulanır?
3095 değişikliği için özel geçiş hükmü getirilmediğinden faiz dönemsel olarak hesaplanır; her dönem için o döneme ilişkin oran esas alınır. Derdest dosyalarda hesap tablolarının güncellenmesi gerekebilir. Dosyaya özgü değerlendirme için avukata danışılmalıdır.
Sözleşmemde faiz oranı yazıyorsa ne olur?
Taraflar faiz oranını sözleşmeyle belirlemisse sözleşme hükmü geçerli olmaya devam eder. Yeni yasal faiz sistemi yalnızca oranın sözleşmeyle kararlaştırılmadığı hallerde devreye girer.
Temerrüt faizi de değişti mi?
Sözleşmede kararlaştırılmamış temerrüt faizi, 3095 m.2 gereği 1. maddedeki orana bağlı olduğundan dolaylı olarak yeni sistemden etkilenir. Ticari işlerdeki avans faizi mekanizması ise ayrıdır ve bu değişiklikten doğrudan etkilenmez.
