Denetimli Serbestlik Şartları: Süresi, Yükümlülükleri, İhlal ve Yargıtay Kararları 2026
Denetimli serbestlik, kesinleşmiş hapis cezasının son bölümünün cezaevi dışında, denetim ve yükümlülükler altında infaz edilmesini sağlayan bir erken tahliye usulüdür (5275 sayılı Kanun md. 105/A). Denetimli serbestlik şartları: kesinleşmiş hapis cezası, koşullu salıverilme tarihine en fazla 1 yıl kalması (genel kural), açık cezaevinde bulunma veya açık cezaevine ayrılma hakkı kazanma ve iyi hal. Süre istisnaları: 0-6 yaş çocuklu kadın hükümlüler için 2 yıl; ağır hastalık, engellilik veya kocama nedeniyle yaşamını yalnız idame ettiremeyen hükümlüler için 3 yıl. 7242 sayılı Kanun ile bazı suçlarda denetimli serbestlik süresi 3 yıla çıkarılmıştır. Yükümlülükler: imza atma, kamuya yararlı işte çalışma, elektronik kelepçe, belirli yerlere gitmeme, eğitim programına katılım. İhlal halinde: yazılı uyarı, ikinci ihlalde açık cezaevine geri gönderme; 1 yılda mazeretsiz 3 ihlalde ısrar sayılır. Denetim süresinde kasıtlı suçtan kamu davası açılırsa denetimli serbestlik durdurulur. Adli para cezasının ödenmemesi nedeniyle hapse çevrilen cezalarda denetimli serbestlik uygulanmaz.
Denetimli Serbestlik Nedir?
Yakınınız cezaevinde ve koşullu salıverilme tarihine 1 yıl kaldı. Artık cezaevinden çıkabilir mi? Evet, denetimli serbestlik sayesinde. Denetimli serbestlik, hükümlünün cezanın son bölümünü cezaevi dışında, belirli kurallara uyarak geçirmesidir. İmza atma, seminere katılma, elektronik kelepçe gibi yükümlülüklere uyulduğu sürece dışarıda kalınır; kurallar ihlal edilirse cezaevine geri dönülür.
Kanunun güncel metnini mevzuat.gov.tr üzerindeki 5275 sayılı Kanun kaynağından inceleyebilirsiniz.
Denetimli Serbestlik Şartları
| Şart | Açıklama |
|---|---|
| Kesinleşmiş hapis cezası | Cezanın kesinleşmiş ve infaza başlanmış olması gerekir; henüz kesinleşmemiş kararlarda uygulanmaz |
| Koşullu salıverilme tarihine en fazla 1 yıl kalması | Müddetnameye göre koşullu salıverilme tarihine 1 yıl veya daha az kalan hükümlüler başvurabilir |
| Açık cezaevinde bulunma | Hükümlü açık cezaevinde olmalı veya açık cezaevine ayrılma hakkı kazanmış olmalı |
| İyi hal | Cezaevi İdare ve Gözlem Kurulu’nun olumlu değerlendirmesi |
| Adli para cezası hariç | Ödenmeyen adli para cezasının hapse çevrilmesi halinde denetimli serbestlik uygulanmaz |
Ankara Ceza Avukatı Desteği
Denetimli serbestlik başvurusu, müddetname hesaplaması, ihlal durumları ve infaz hakimliği itirazlarında uzman ceza avukatı desteği süreci hızlandırır ve hak kaybını önler.
Denetimli Serbestlik Süresi
Denetimli Serbestlik Süresi
| Durum | Süre |
|---|---|
| Genel kural | Koşullu salıverilme tarihine en fazla 1 yıl kala |
| 0-6 yaş çocuklu kadın hükümlü | 2 yıl |
| Ağır hastalık, engellilik, kocama (Adli Tıp raporuyla) | 3 yıl |
| 7242 sayılı Kanun geçici düzenlemeleri | Belirli suçlarda 3 yıl (geçici md. 6 kapsamındaki suçlar için) |
Müddetnameye göre koşullu salıverilme tarihi hesaplanır ve bu tarihten geriye doğru sayılarak denetimli serbestlik başlangıç tarihi belirlenir.
Yükümlülükler
| Yükümlülük (md. 105/A-5) | Açıklama |
|---|---|
| İmza atma | Belirlenen aralıklarla Denetimli Serbestlik Müdürlüğü’ne veya karakola imza |
| Kamuya yararlı işte ücretsiz çalışma | Hükümlünün halihazırda bir işi varsa bu tedbire başvurulmaz |
| Konut veya bölgede denetim | Belirli adreste kalma; elektronik kelepçe ile takip edilebilir |
| Belirli yerlere gitmeme | Suçla ilişkili bölgeler, bar, gece kulübü gibi yerler |
| Eğitim veya seminer programı | Meslek edindirme, uyuşturucu tedavisi, öfke kontrolü gibi programlar |
| Elektronik kelepçe | Belirli alanların dışına çıkışı engelleyen takıp cihazı; usulsüz çıkarılması ihlal sayılır |
Tahliye tarihini takip eden 5 takvim günü içinde Denetimli Serbestlik Müdürlüğü’ne müracaat edilmesi zorunludur. Bu süre iş günü değil takvim günüdür.
İhlal ve Sonuçları
| İhlal Türü | Sonuç |
|---|---|
| İlk ihlal | Yazılı uyarı; ek yükümlülük belirlenebilir |
| İkinci ihlal | İnfaz hakimliği değerlendirmesi; açık cezaevine geri gönderme gündeme gelir |
| 1 yılda mazeretsiz 3 ihlal (ısrar) | Denetimli serbestlik sona erdirilir; koşullu salıverilme tarihine kadar açık cezaevine gönderilir |
| Kasıtlı suçtan kamu davası açılması | Denetimli serbestlik durdurulur; dava sonucuna göre açık cezaevinde kalma veya serbest bırakılma |
| Beraat, düşme veya CVYOK | Denetimli serbestlik kaldığı yerden devam ettirilir |
| Elektronik kelepçeyi çıkarma | İhlal sayılır; kasten yapılması ısrar kapsamında değerlendirilir |
Koşullu Salıverilme ile Farkı
| Ölçüt | Denetimli Serbestlik (md. 105/A) | Koşullu Salıverilme (md. 107) |
|---|---|---|
| Aşama | Koşullu salıverilmeden önce uygulanan erken tahliye | Cezanın belirli oranı infaz edildikten sonra mahkeme kararıyla serbest bırakılma |
| Süre | Koşullu salıverilme tarihine 1 yıl kala (istisnalarla 2-3 yıl) | Cezanın 1/2, 2/3 veya 3/4’ü infaz edilince |
| Karar mercii | İnfaz hakimliği | Mahkeme (infaz hakimliği) |
| Yükümlülük | İmza, seminer, elektronik kelepçe gibi aktif yükümlülükler | Kasıtlı suç işlememek |
| İhlal | Açık cezaevine geri gönderme | Koşullu salıverilmenin geri alınması; kalan cezanın infazı |
Emsal Yargıtay Kararları
Emsal Yargıtay Kararları
Kapalı cezaevinde bulunan ancak açık cezaevine ayrılma şartı oluşmuş iyi halli hükümlü yararlanabilir
Açık cezaevine ayrılma şartlarını taşımasına rağmen kapalı kurumda bulunan hükümlünün denetimli serbestlik talebinin reddedildiği olayda Yargıtay; kendi iradesi dışındaki nedenlerle açık cezaevine ayrılamayan hükümlünün, açık kuruma ayrılma şartları oluşmuş ve iyi halli ise denetimli serbestlikten yararlanabileceğini belirterek infaz hakimliği kararını kaldırmıştır.
İkinci ihlal öncesinde yazılı uyarı yapılmadan ısrar kararı verilemez
Denetimli serbestlik yükümlülüğünü ihlal eden hükümlünün ilk ihlalde yazılı uyarı yapılmadan doğrudan açık cezaevine gönderildiği olayda Yargıtay; 5275 sayılı Kanun md. 105/A uyarınca ısrar kararının verilebilmesi için öncelikle hükümlünün usulüne uygun biçimde yazılı olarak uyarılmış olmasının zorunlu olduğunu, uyarısız geri gönderme kararının hukuka aykırı olduğunu belirtmiştir.
Yalnızca soruşturma açılması yeterli değildir; kamu davası şarttır
Denetimli serbestlik altındaki hükümlü hakkında soruşturma başlatıldığı ancak henüz kamu davası açılmadığı aşamada denetimli serbestliğin durdurulduğu olayda Yargıtay; 5275 sayılı Kanun md. 105/A-7 uyarınca denetimli serbestliğin durdurulabilmesi için kasıtlı suçtan kamu davası açılmış olmasının şart olduğunu, yalnızca soruşturma açılmasının yeterli olmadığını belirterek durdurma kararını kaldırmıştır.
Ödenmeyen adli para cezasından çevrilen hapis cezasında md. 105/A uygulanamaz
Adli para cezasını ödemeyen hükümlünün cezası hapse çevrildiğinde denetimli serbestlik talep ettiği olayda Yargıtay; 5275 sayılı Kanun md. 105/A uyarınca adli para cezasının ödenmemesi nedeniyle hapse çevrilen cezalarda denetimli serbestlik hükümlerinin uygulanamayacağını belirtmiştir.
Mükerrirler denetimli serbestlikten yararlanabilir ancak süre kısıtlıdır
Mükerrir hükümlünün denetimli serbestlik talebinin reddedildiği olayda Ceza Genel Kurulu; mükerrirlerin denetimli serbestlikten tamamen yasaklanmadığını, ancak 5275 sayılı Kanun md. 108 uyarınca mükerrirler hakkında koşullu salıverilme oranının 3/4 olarak uygulandığını, denetimli serbestlik süresinin buna göre hesaplanması gerektiğini belirtmiştir.
Başvuru Süreci ve Pratik Bilgiler
| Konu | Açıklama |
|---|---|
| Başvuru mercii | İnfaz hakimliğine dilekçe ile; cezaevindeyse cezaevi müdürlüğü aracılığıyla |
| Müracaat süresi | Tahliyeden sonra 5 takvim günü içinde Denetimli Serbestlik Müdürlüğü’ne müracaat zorunlu |
| Müddetname hesabı | Koşullu salıverilme tarihi müddetnameye göre hesaplanır; bu tarihten 1 yıl geriye sayılır |
| İtiraz | İnfaz hakimliği kararına 7 gün içinde ağır ceza mahkemesine itiraz edilebilir |
| Girdi-çıktı | Kısa süreli cezalarda hükümlü cezaevine girer ve aynı gün denetimli serbestlikle tahliye edilir |
Avukat’a Sor
Müddetname hesabı, denetimli serbestlik süresi, ihlal durumları ve infaz hakimliğine itiraz konularında durumunuzu bir ceza avukatıyla değerlendirin.
Sık Sorulan Sorular
Denetimli serbestlik ne zaman başlar?
Koşullu salıverilme tarihine en fazla 1 yıl kaldığında başlar. Müddetnameye göre hesaplanır. 0-6 yaş çocuklu kadınlar için 2 yıl, ağır hastalık durumunda 3 yıl öncesinden başlayabilir.
İmza yükümlülüğünü kaçırırsam ne olur?
İlk ihlalde yazılı uyarı yapılır. 1 yıl içinde mazeretsiz ve kasıtlı olarak 3 kez ihlal edilirse ısrar sayılır ve denetimli serbestlik sona erdirilerek açık cezaevine geri gönderilirsiniz. Mazeret varsa yazılı dilekçe ve belge ile bildirmeniz önemlidir.
Denetimli serbestlikte suç işlersem ne olur?
Kasıtlı suçtan kamu davası açılırsa denetimli serbestlik durdurulur ve açık cezaevine gönderilirsiniz. Beraat ederseniz denetimli serbestlik kaldığı yerden devam eder. Yalnızca soruşturma açılması durdurma için yeterli değildir; kamu davası açılmış olmalıdır.
Adli para cezası hapse çevrildiğinde denetimli serbestlik uygulanır mı?
Hayır. Ödenmeyen adli para cezasının hapse çevrilmesi halinde denetimli serbestlik uygulanmaz. Bu ceza doğrudan mahkeme tarafından verilen hapis cezası niteliğinde olmadığından md. 105/A kapsamı dışındadır.
Elektronik kelepçeyi çıkarırsam ne olur?
Elektronik kelepçenin usulsüz çıkarılması veya belirlenen sınırların ihlali denetimli serbestlik ihlali sayılır. Kasten yapılması ısrar kapsamında değerlendirilir ve açık cezaevine geri gönderilme sonucu doğurabilir.
