İnfaz Hukuku: Koşullu Salıverilme, Denetimli Serbestlik ve Ceza Erteleme 2026
İnfaz hukuku, kesinleşen ceza kararlarının nasıl yerine getirileceğini düzenler. Temel kanun 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’dur (CGTİHK). Koşullu salıverilme (m.107): hükümlü, cezanın belirli bir oranını iyi halli olarak infaz ettikten sonra denetim altında serbest bırakılır; genel oran 1/2, katalog suçlarda (kasten öldürme, uyuşturucu ticareti, cinsel suçlar) 3/4’tür. Müebbet hapiste 24 yıl, ağırlaştırılmış müebbette 30 yıl infaz gerekir. Denetimli serbestlik (m.105/A): koşullu salıverilme tarihine 1 yıl veya daha az süre kalan ve iyi halli hükümlü cezaevinden çıkarak kalan süreyi dışarıda yükümlülük altında geçirir. 04.06.2025 sonrası işlenen suçlarda hükümlü ayrıca koşullu salıverilme süresinin en az 1/10’unu cezaevinde geçirmiş olmalıdır. Ceza erteleme (TCK 51): 2 yıl ve altı hapis cezaları mahkemece ertelenebilir; 1-3 yıl denetim süresinde suç işlenmezse ceza infaz edilmiş sayılır. İnfaz hesaplaması suçun türüne, tarihine ve hükümlünün durumuna göre değişir; müdetname infaz savcılığınca düzenlenir ve itiraz infaz hakimliğine yapılır.
İnfaz Hukuku Nedir?
Mahkeme kararı kesinleşti ve ceza belli oldu. Peki şimdi ne olacak? Kaç yıl yatacaksınız? Ne zaman tahliye olabilirsiniz? Ceza ertelenebilir mi? İşte infaz hukuku tam bu sorulara cevap verir: kesinleşen cezanın nasıl, nerede ve ne kadar süreyle infaz edileceğini düzenler. 5275 sayılı CGTİHK, bu alanın temel kanunudur. Sürecin yürütülmesinde infaz savcılığı, denetiminde infaz hakimliği görev alır. Kanunun güncel metnini mevzuat.gov.tr üzerindeki 5275 sayılı CGTİHK kaynağından inceleyebilirsiniz.
Koşullu Salıverilme: Oranlar ve Şartlar
Koşullu Salıverilme: Oranlar ve Şartlar
Koşullu salıverilme (şartla tahliye), hükümlünün cezanın belirli bir oranını ceza infaz kurumunda iyi halli olarak geçirmesi halinde kalan süreyi dışarıda denetim altında geçirmesidir (CGTİHK m.107).
| Suç Türü / Ceza | Koşullu Salıverilme Oranı |
|---|---|
| Genel suçlar (süreli hapis) | Cezanın 1/2’si infaz edilir |
| Kasten öldürme (TCK 81-83) | Cezanın 3/4’ü infaz edilir |
| Uyuşturucu ticareti (TCK 188) | Cezanın 3/4’ü infaz edilir |
| Cinsel suçlar (TCK 102/2, 103, 104/2-3) | Cezanın 3/4’ü infaz edilir |
| Terör suçları (TMK) | Cezanın 3/4’ü infaz edilir |
| Mükerrirlere özgü infaz rejimi | Cezanın 3/4’ü infaz edilir + mükerrirlere özgü denetimli serbestlik |
| Müebbet hapis | 24 yıl infaz |
| Ağırlaştırılmış müebbet hapis | 30 yıl infaz |
Koşullu salıverilmenin şartları: (i) cezanın ilgili oranının iyi halli olarak infaz edilmesi, (ii) iyi hal kararının verilmesi, (iii) hükümlünün koşullu salıverilmeden yasaklanmamış olması. Koşullu salıverilme bir hak değil, iyi halin karşılığıdır; disiplin cezası alan veya infaz kurumundaki davranışlarıyla iyi hal göstermeyen hükümlü bu haktan yararlanamaz.
Ankara Ceza Avukatı Desteği
Koşullu salıverilme oranı, denetimli serbestlik süresi ve ceza erteleme imkanı suçun türüne, tarihine ve hükümlünün geçmişine göre değişir. İnfaz hesaplamasındaki hata ciddi hak kayıplarına yol açar. Uzman ceza avukatı desteği alın.
Denetimli Serbestlik: Süre ve Yükümlülükler
Denetimli serbestlik, koşullu salıverilme tarihine belirli bir süre kalan hükümlünün, cezaevinden çıkarak kalan süreyi dışarıda yükümlülük altında geçirmesidir (CGTİHK m.105/A).
| Konu | Açıklama |
|---|---|
| Süre | Koşullu salıverilme tarihine 1 yıl ve daha az süre kalan hükümlü (genel kural) |
| 1/10 kuralı (04.06.2025 sonrası) | Hükümlü, koşullu salıverilme tarihine kadar cezaevinde geçirmesi gereken sürenin en az 1/10’unu fiilen cezaevinde geçirmiş olmalıdır |
| İyi hal şartı | Hükümlünün açık ceza infaz kurumunda iyi halli olması gerekir |
| Geçici m.10 (31.07.2023 öncesi ayrılanlar) | DS süresi 3 yıl olarak uygulamıştır (bazı suçlar hariç) |
Denetimli serbestlik süresinde hükümlüye uygulanabilecek yükümlülükler: belirli bir adrese yerleşme, periyodik imza, kamuya yararlı işte çalışma, belirli yerlere gitmeme, alkol/uyuşturucu tedavisi, eğitim programına katılma, elektronik kelepce. Yükümlülüğünü ihlal eden hükümlü cezaevine iade edilir ve kalan cezasını kurumda infaz eder. İki gün içinde C. Başsavcılığına teslim olmayan hükümlü hakkında ayrıca hükümlünün kaçması suçu (TCK 292) gündeme gelir.
Ceza Erteleme (TCK 51)
| Konu | Açıklama |
|---|---|
| Koşul | 2 yıl ve altı hapis cezası (18 yaş altı ve 65 yaş üstü için 3 yıl) |
| İlave koşul | Daha önce kasıtlı suçtan mahkum olmamak |
| Denetim süresi | 1-3 yıl |
| Sonuç (başarılı) | Denetim süresinde kasıtlı suç işlenmezse ve yükümlülüklere uyulursa ceza infaz edilmiş sayılır |
| Sonuç (başarısız) | Kasıtlı suç işlenir veya yükümlülüklere uyulmazsa ertelenen ceza kısmen veya tamamen infaz edilir |
| Adli sicil | Erteleme kararı adli sicile işler; denetim başarılı geçerse silinir |
Ceza erteleme ile HAGB arasındaki fark: ertelemede hüküm açıklanır ve adli sicile işler, denetim başarılı olursa ceza infaz edilmiş sayılır. HAGB’de ise hüküm açıklanmaz, denetim başarılı olursa dava düşürülür ve adli sicile işlemez. Ceza erteleme ile denetimli serbestlik arasındaki fark: erteleme hüküm aşamasında mahkemece verilen bir karardır; denetimli serbestlik ise cezanın infazı sırasında uygulanan bir tedbirdir.
Koşullu Salıverilme, Denetimli Serbestlik ve Erteleme Karşılaştırması
| Ölçüt | Koşullu Salıverilme | Denetimli Serbestlik | Ceza Erteleme |
|---|---|---|---|
| Aşama | İnfaz aşaması | İnfaz aşaması | Hüküm aşaması |
| Karar mercii | İnfaz hakimliği | İnfaz hakimliği / C. Başsavcılığı | Mahkeme |
| Yasal dayanak | CGTİHK m.107 | CGTİHK m.105/A | TCK m.51 |
| Temel koşul | İyi hal + ilgili oranın infazı | İyi hal + koşullu salıverilmeye 1 yıl kalmış olması | 2 yıl altı ceza + ilk kez mahkum olma |
| Cezaevinde kalma | Cezanın 1/2 veya 3/4’ü | Koşullu salıverilme süresinden 1 yıl önce çıkış | Cezaevine girmez |
| Başarısızlık | Koşullu salıverilme geri alınır | Cezaevine iade | Ertelenen ceza infaz edilir |
İnfazın Ertelenmesi
İnfazın Ertelenmesi (CGTİHK m.16-17)
İnfazın ertelenmesi, kesinleşen cezanın belli koşullar altında geçici süreyle yerine getirilmemesidir.
| Erteleme Nedeni | Süre |
|---|---|
| Akıl hastalığı | İyileşinceye kadar (m.16/1) |
| Ağır hastalık, engellilik veya yaşlılık | İyileşinceye kadar; ancak toplum güvenliği açısından tehlike yoksa (m.16/2) |
| Gebe veya doğumdan sonraki 1,5 yıl | 1,5 yıla kadar (m.16/4) |
| Hükümlünün istemiyle | 3 yıl ve altı hapis cezasında; neden göstererek 6 aya kadar (m.17) |
Emsal Yargıtay Kararları
Koşullu salıverilmede iyi hal değerlendirmesi soyut ifadelerle yapılamaz
İnfaz hakimliğinin “hükümlünün iyi halli olduğuna dair idare ve gözlem kurulu raporu mevcut olmasına rağmen” somut gerekçe belirtmeksizin koşullu salıverilme talebini reddetmesi üzerine Yargıtay; iyi hal değerlendirmesinin hükümlünün ceza infaz kurumundaki davranışları, katkıları, eğitim faaliyetlerine katılımı ve disiplin durumu gibi somut kriterlere dayanması gerektiğini belirterek kararı bozmuştur.
İhlalin nitelik ve ağırlığı değerlendirilmeden iade kararı verilemez
Denetimli serbestlik yükümlülüğünü ihlal eden hükümlünün cezaevine iade edilmesine karar verildiği olayda Yargıtay; ihlalin kasıtlı mı yoksa mücbir sebepten mi kaynaklandığının, ihlalin niteliği ve ağırlığının ve hükümlünün ihlale ilişkin beyanının değerlendirilmesi gerektiğini, soyut bir ihlalin doğrudan iade kararı için yeterli olamayacağını belirtmiştir.
Müdetnamedeki hesaplama hatası infaz hakimliğine itiraz konusudur
Hükümlünün koşullu salıverilme tarihinin infaz savcılığınca düzenlenen müdetnamede hatalı hesaplandığı olayda Yargıtay; müdetnamedeki hesaplama hatalarının CGTİHK m.107 ve 105/A çerçevesinde doğru yapılıp yapılmadığının infaz hakimliğince denetlenmesi gerektiğini, hükümlü veya müdafinin infaz hakimliğine itiraz hakkının bulunduğunu ve hesaplama hatasının düzeltilerek doğru tarihin belirlenmesi gerektiğini belirtmiştir.
Denetim süresi cezanın niteliği ve sanığın durumu dikkate alınarak belirlenmelidir
Mahkemenin cezanın ertelenmesine karar verirken denetim süresini hiçbir gerekçe belirtmeksizin üst sınırdan (3 yıl) belirlediği olayda Yargıtay 3. Ceza Dairesi; TCK 51/3 uyarınca denetim süresinin 1-3 yıl arasında cezanın ağırlığı, sanığın kişiliği ve yaşam koşulları dikkate alınarak gerekçeli biçimde belirlenmesi gerektiğini belirterek hükmü bozmuştur.
Koşullu salıverilmenin geri alınması için kasıtlı suçtan mahkumiyet şarttır
Koşullu salıverilme döneminde taksirli suçtan (trafik kazası) mahkum edilen hükümlünün koşullu salıverilmesinin geri alındığı olayda Ceza Genel Kurulu; CGTİHK m.107/12 uyarınca koşullu salıverilmenin geri alınabilmesi için denetim süresi içinde kasıtlı bir suç işlenmesinin gerektiğini, taksirle işlenen suçün koşullu salıverilmenin geri alınmasına neden olamayacağını belirterek iade kararını kaldırmıştır.
İnfaz Hakimliğine İtiraz ve Müdetname
Müdetname, infaz savcılığınca düzenlenen ve hükümlünün koşullu salıverilme tarihi, denetimli serbestlik başlangıcı ve açık cezaevine ayrılma tarihini gösteren belgedir. Hükümlü veya müdafisi, müdetnamedeki hesaplama hatalarına, infaz rejimine veya koşullu salıverilme kararına karşı infaz hakimliğine itiraz edebilir. İnfaz hakimliği kararına karşı da ağır ceza mahkemesine itiraz yolu açıktır.
Avukat’a Sor
İnfaz hesaplamasındaki hata, koşullu salıverilme oranının yanlış uygulanması veya denetimli serbestlik süresinin hatalı belirlenmesi ciddi hak kayıplarına yol açar. Durumunuzu bir ceza avukatıyla değerlendirin.
Sık Sorulan Sorular
Koşullu salıverilme oranı nedir?
Genel suçlarda cezanın 1/2’si, kasten öldürme, uyuşturucu ticareti, cinsel suçlar ve terör suçlarında 3/4’ü infaz edilir. Müebbet hapiste 24 yıl, ağırlaştırılmış müebbette 30 yıl fiili infaz gerekir.
Denetimli serbestlik ne zaman başlar?
Koşullu salıverilme tarihine 1 yıl veya daha az süre kalan ve iyi halli hükümlü denetimli serbestlikten yararlanabilir. 04.06.2025 sonrası suçlarda ayrıca koşullu salıverilme süresinin en az 1/10’u fiilen cezaevinde geçirilmiş olmalıdır.
Ceza erteleme koşulları nelerdir?
2 yıl ve altı hapis cezası (18 yaş altı ve 65 yaş üstü için 3 yıl), daha önce kasıtlı suçtan mahkum olmama ve yeniden suç işlemeyeceği kanısı. 1-3 yıl denetim süresinde başarılı olunursa ceza infaz edilmiş sayılır.
Taksirli suç koşullu salıverilmeyi bozar mı?
Hayır. Yargıtay CGK’ya göre koşullu salıverilmenin geri alınabilmesi için denetim süresi içinde kasıtlı bir suç işlenmesi gerekir. Taksirle işlenen suçlar koşullu salıverilmenin geri alınmasına neden olmaz.
Müdetnamedeki hata nasıl düzeltilir?
Hükümlü veya müdafisi, müdetnamedeki koşullu salıverilme tarihi veya denetimli serbestlik süresi hesaplamasındaki hatalara karşı infaz hakimliğine itiraz edebilir. İnfaz hakimliği kararına da ağır ceza mahkemesine itiraz mümkündür.
