Terk Nedeniyle Boşanma Davası: Şartlar, Süreler (TMK 164)
Terk nedeniyle boşanma davası, Türk Medeni Kanunu’nun 164. maddesinde düzenlenen özel bir boşanma sebebidir. Eşlerden biri evlilik yükümlülüklerini yerine getirmemek amacıyla diğerini terk eder veya haklı sebep olmadan eve dönmezse bu dava açılabilir. Ayrılık en az altı ay sürmüş olmalıdır. Dördüncü ay dolduktan sonra hakim veya noter aracılığıyla eve dön ihtarı gönderilir. İhtardan itibaren iki ay içinde eş dönmezse dava açılır. İhtarda bağımsız konutun adresi gösterilmeli ve yol gideri karşılanmalıdır. Şiddet veya evden kovulma gibi haklı bir sebeple ayrılan eş terk etmiş sayılmaz. Eşini evden kovan kişi terk etmiş kabul edilir. İhtar gönderen eş önceki olayları affetmiş sayılır. Bu nedenle ihtar kararı dikkatle verilmelidir.
Valizini Alıp Giden Eş ve Bekleyen Diğeri
Bir tartışmanın ardından eşiniz valizini alır ve ailesinin evine gider. Önce birkaç gün sürer diye düşünürsünüz. Haftalar, sonra aylar geçer. Aramalarınıza cevap vermez. Evlilik kağıt üzerinde sürer, ama ortada bir ortak hayat yoktur.
Bu durum sonsuza kadar sürmek zorunda değildir. Kanun, terk edilen eşe özel bir boşanma yolu tanır. Ancak bu yol sıkı şekil şartlarına bağlıdır. Süreler ve ihtar doğru yapılmazsa dava reddedilir. Bu rehber terk nedeniyle boşanma davasının şartlarını adım adım anlatır.
Terk Nedeniyle Boşanma Davası Nedir? TMK 164
TMK m.164
Özel ve mutlak bir boşanma sebebi
Terk nedeniyle boşanma davası, Türk Medeni Kanunu m.164’te düzenlenmiştir. Eşlerden biri evlilik birliğinden doğan yükümlülüklerini yerine getirmemek amacıyla diğerini terk eder veya haklı bir sebep olmadan ortak konuta dönmezse bu sebep gündeme gelir.
Kanun iki şart daha arar. Ayrılık en az altı ay sürmüş ve halen devam ediyor olmalıdır. Ayrıca hakim veya noter aracılığıyla yapılan ihtar sonuçsuz kalmış olmalıdır. Bu şartlar gerçekleşirse terk edilen eş boşanma davası açabilir.
| Başlık | TMK 164’te Durum |
|---|---|
| Sebebin niteliği | Özel ve mutlak |
| Asgari ayrılık süresi | 6 ay |
| İhtar | Zorunlu. Hakim veya noter aracılığıyla |
| İhtarın en erken zamanı | Ayrılığın dördüncü ayı bittikten sonra |
| İhtardaki süre | Eve dönmek için 2 ay |
| Davanın en erken zamanı | İhtardan itibaren 2 ay geçtikten sonra |
Sebep mutlaktır. Şartlar gerçekleştiğinde hakim, evliliğin çekilmez hale gelip gelmediğini ayrıca araştırmaz. Buna karşılık şekil şartlarından biri eksikse dava reddedilir.
Terk Nedeniyle Boşanma Davasının Şartları
| Şart | Ne Aranır? | Eksikse |
|---|---|---|
| 1. Terk | Eşin ortak konuttan ayrılması veya geri dönmemesi | Ortak hayat sürüyorsa terk yoktur |
| 2. Amaç | Evlilik yükümlülüklerini yerine getirmeme amacı | İş, tedavi, askerlik gibi zorunlu ayrılık terk değildir |
| 3. Haklı sebebin bulunmaması | Ayrılık haklı bir nedene dayanmamalı | Şiddet, bağımsız konut olmaması haklı sebeptir |
| 4. Süre | Ayrılık en az 6 ay sürmeli ve devam etmeli | Süre dolmadan dava açılamaz |
| 5. İhtar | Usulüne uygun ihtar yapılmalı ve sonuçsuz kalmalı | İhtar yoksa veya geçersizse dava reddedilir |
Terk yalnızca evden çıkıp gitmek değildir. Kanun iki durumu daha terk sayar. Eşini ortak konutu terk etmeye zorlayan kişi terk etmiş kabul edilir. Haklı bir sebep olmaksızın eşinin ortak konuta dönmesini engelleyen kişi için de aynı kural geçerlidir.
Örneğin eşini evden kovan veya kilidi değiştirerek içeri almayan kişi, evde kalan taraf olsa bile terk eden sayılır. Bu durumda dava hakkı evden uzaklaştırılan eşe aittir.
Amaç unsuru önemlidir. Eşin başka şehirde çalışması, tedavi görmesi, askerlik yapması veya cezaevinde bulunması terk değildir. Bu ayrılıklar evlilik yükümlülüklerinden kaçma amacı taşımaz.
Terk nedeniyle boşanma davası: süreler ve ihtar için temel bilgiler
Süreler: Dört Ay, İki Ay, Altı Ay
Bu davanın en çok hata yapılan bölümü sürelerdir. Kanun üç ayrı süreyi birbirine bağlar.
| Aşama | Süre | Açıklama |
|---|---|---|
| Terk ve bekleme | En az 4 ay | Ayrılığın dördüncü ayı bitmeden ihtar istenemez |
| İhtar | 2 ay | Eşe dönmesi için tanınan süre |
| Dava | İhtardan 2 ay sonra | Bu süre dolmadan dava açılamaz |
| Toplam | En az 6 ay | Ayrılık bu süre boyunca kesintisiz sürmeli |
Sıralama şöyledir. Eş evi terk eder. Dördüncü ay dolar. Terk edilen eş ihtar ister. İhtar terk eden eşe tebliğ edilir. Tebliğden itibaren iki ay beklenir. Eş dönmezse dava açılır.
Ayrılık kesintisiz olmalıdır. Eş arada eve dönmüş ve ortak hayat yeniden kurulmuşsa süre baştan başlar. Kısa bir ziyaret veya eşya almak için eve uğramak ise ortak hayatın kurulduğu anlamına gelmez. Sürelerin ayrıntılı hesabı için terk nedeniyle boşanmada süre yazımıza bakabilirsiniz.
Avukata Sor
Eşiniz evi terk ettiyse süreler işlemeye başlamıştır. İhtarın doğru zamanda ve geçerli biçimde yapılması için bir avukatla görüşün.
İhtar: Davanın Ön Şartı
İhtar bu davanın ön şartıdır. İhtar yapılmadan veya geçersiz bir ihtarla açılan dava reddedilir. İhtar, terk eden eşe ortak konuta dönmesi için yapılan resmi çağrıdır.
| Konu | Kural |
|---|---|
| Kim yapar? | Aile mahkemesi hakimi veya noter |
| İçerik | İki ay içinde eve dönme çağrısı ve dönmemenin sonuçları |
| Konut | Dönülecek bağımsız konutun açık adresi gösterilmeli |
| Yol gideri | Eşin dönüş masrafı karşılanmalı |
| Samimiyet | Çağrı gerçek bir birleşme isteğine dayanmalı |
| Tebligat | Eşe usulüne uygun tebliğ edilmeli, gerekirse ilan yoluyla |
İhtarın geçerliliği için konut hazır olmalıdır. Eşin döneceği ev, başkalarıyla paylaşılmayan bağımsız bir konut olmalıdır. Anahtarın nerede olduğu belirtilmelidir. Aileyle birlikte yaşanan bir eve yapılan çağrı çoğu durumda geçersiz sayılır.
İhtar samimi olmalıdır. Yalnızca dava açabilmek için yapılan, gerçekte eşin dönmesi istenmeyen bir çağrı sonuç doğurmaz. İhtardan sonra eşi tehdit etmek veya dönmesini engellemek samimiyetsizliği gösterir. İhtarın nasıl hazırlanacağı için eve dön ihtarı yazımıza bakabilirsiniz.
Haklı Sebeple Ayrılma ve Terke Zorlama
Ayrılık haklı bir sebebe dayanıyorsa terk oluşmaz. Bu durumda yapılan ihtar da sonuç doğurmaz. Haklı sebep, eşten ortak konutta yaşamasının beklenemeyeceği durumdur.
| Durum | Haklı Sebep Sayılır mı? |
|---|---|
| Şiddet, tehdit veya ağır hakaret | Evet |
| Evden kovulma | Evet. Kovan eş terk etmiş sayılır |
| Bağımsız konut sağlanmaması | Evet |
| Eşin ailesinin ağır müdahalesi | Evet |
| Eşin sadakatsizliği | Evet |
| Açılmış bir boşanma davası | Evet. Dava süresince eşlerin ayrı yaşama hakkı vardır |
| Sıradan tartışma ve kırgınlık | Hayır |
| Eşin ailesini sevmemek | Tek başına hayır |
Şiddet en açık haklı sebeptir. Can güvenliği nedeniyle evden ayrılan eş terk etmiş sayılmaz. Bu eşe yapılan eve dön çağrısına uymak zorunluluğu yoktur. Bu konu için şiddet nedeniyle evden ayrılan eş yazımıza bakabilirsiniz.
Boşanma davası açan veya hakkında dava açılan eş de ayrı yaşama hakkına sahiptir. Dava sürerken yapılan ihtar geçersizdir. Bu nedenle daha önce boşanma davası açılmışsa ihtar sürecinin zamanlaması ayrıca değerlendirilmelidir.
İhtarın Riskleri ve Boşanmanın Sonuçları
İhtar göndermek masum bir işlem değildir. Önemli bir hukuki sonucu vardır. İhtar gönderen eş, o tarihe kadar yaşanan olayları affetmiş veya hoşgörüyle karşılamış sayılır.
| Konu | Sonuç |
|---|---|
| İhtar öncesi olaylar | İhtar gönderen eş bunlara dayanarak başka sebeple dava açamaz |
| Eş ihtara uyup dönerse | Terk sebebi ortadan kalkar |
| Dönen eş eve alınmazsa | İhtar gönderen eş kusurlu duruma düşer |
| Eş dönmezse | Terk nedeniyle boşanma davası açılabilir |
| Tazminat ve nafaka | Terk eden eş kusurlu sayılır |
Bu nedenle karar dikkatle verilmelidir. Eşinizin geçmişte şiddet, hakaret veya sadakatsizlik gibi ağır kusurları varsa ihtar göndermek bu kusurları davanın dışında bırakabilir. Böyle bir durumda genel sebebe dayanan dava daha uygun olabilir. Bu yol için çekişmeli boşanma davası rehberimize bakabilirsiniz.
Terk nedeniyle boşanmada terk eden eş kusurlu kabul edilir. Terk edilen eş tazminat isteyebilir. Terk eden eş ise çoğu durumda yoksulluk nafakası alamaz. Velayet ve iştirak nafakası çocuğun yararına göre belirlenir. Dönmeyen eşin durumu için eve dönmeyen eşin kusuru yazımıza bakabilirsiniz.
Yargıtay Uygulaması ve İzlenecek Yol
Yargıtay’ın yerleşik ilkesi
İhtar gönderen eş önceki olayları affetmiş sayılır
İlke: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin yerleşik uygulamasında eve dön ihtarı gönderen eş, ihtar tarihinden önceki olayları affetmiş veya en azından hoşgörüyle karşılamış kabul edilir. Bu olaylar sonradan boşanma sebebi olarak ileri sürülemez.
Sonucu: ihtar gönderdikten sonra terk davası reddedilirse, eski olaylara dayanarak genel sebepten dava açmak da güçleşir.
Uygulama için anlamı: ihtar göndermeden önce hangi dava yolunun daha uygun olduğu değerlendirilmelidir.
Yargıtay’ın yerleşik ilkesi
İhtar usulüne uygun ve samimi olmalıdır
İlke: İhtarda dönülecek bağımsız konutun adresi gösterilmeli ve eşin yol gideri karşılanmalıdır. İhtar gerçek bir birleşme isteğine dayanmalıdır. Bu şartları taşımayan ihtar geçersizdir.
Sonucu: geçersiz ihtara dayanan dava reddedilir ve süreler yeniden işletilmek zorunda kalır.
Uygulama için anlamı: konutun hazır olduğu belgelenmeli, yol gideri gönderilmeli ve ihtardan sonra eşin dönüşünü zorlaştıracak davranışlardan kaçınılmalıdır.
| Adım | Yapılması Gereken |
|---|---|
| 1 | Eşinizin evden ayrıldığı tarihi belgeleyin |
| 2 | Ayrılığın haklı bir sebebe dayanıp dayanmadığını değerlendirin |
| 3 | Dördüncü ay dolduktan sonra ihtar isteyin |
| 4 | Bağımsız konutu hazır tutun, yol giderini gönderin |
| 5 | İhtarın tebliğinden itibaren iki ay bekleyin |
| 6 | Eş dönmezse davayı açın |
Kusurun tazminata etkisi için boşanmada kusur oranı yazımıza bakabilirsiniz.
Terk Nedeniyle Boşanma Davalarında Hukuki Destek
Bu davada süre veya ihtar hatası davanın reddine yol açar. İhtarın hazırlanması, sürelerin takibi ve dava için Ankara boşanma avukatı ile iletişime geçebilirsiniz.
Uyarı: Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Avukatlık hizmeti ve danışmanlık ücretlidir. Ücretler TBB Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi altında olmamak üzere belirlenir.
Sık Sorulan Sorular
Eşim evi terk etti, hemen boşanma davası açabilir miyim?
Terk sebebine dayanarak hemen açamazsınız. Ayrılığın en az altı ay sürmesi gerekir. Dördüncü ay dolduktan sonra hakim veya noter aracılığıyla eve dön ihtarı gönderilir. İhtardan itibaren iki ay içinde eşiniz dönmezse dava açabilirsiniz. Bu süreyi beklemek istemiyorsanız genel boşanma sebebine dayanabilirsiniz.
Terk nedeniyle boşanmada ihtar şart mı?
Evet. İhtar bu davanın ön şartıdır. Hakim veya noter aracılığıyla yapılır. İhtar yapılmadan veya geçersiz bir ihtarla açılan dava reddedilir. İhtarda dönülecek bağımsız konutun adresi gösterilmeli ve eşe dönmesi için iki ay süre verilmelidir.
Evden ayrılan eş her zaman terk etmiş sayılır mı?
Hayır. Ayrılık haklı bir sebebe dayanıyorsa terk oluşmaz. Şiddet, tehdit, evden kovulma ve bağımsız konut sağlanmaması haklı sebeptir. İş, tedavi veya askerlik gibi zorunlu ayrılıklar da terk değildir. Eşini evden kovan veya eve almayan kişi ise terk etmiş sayılır.
İhtar göndermenin bir sakıncası var mı?
Evet. İhtar gönderen eş, o tarihe kadarki olayları affetmiş sayılır. Bu olaylara dayanarak başka bir sebeple boşanma davası açmak güçleşir. Eşinizin geçmişte ağır kusurları varsa ihtar göndermeden önce bir avukatla görüşmeniz önerilir.
Eşim ihtardan sonra eve dönerse ne olur?
Eşiniz süresi içinde ve samimi olarak dönerse terk sebebi ortadan kalkar ve bu sebeple dava açamazsınız. Dönen eşi eve almazsanız siz kusurlu duruma düşersiniz. Yalnızca davayı engellemek için yapılan göstermelik bir dönüş ise geçerli sayılmaz.
