İYUK 28/1 ve 7588: Göreve İade Kararı (2026)
İYUK 28/1 uyarınca idare, mahkeme kararlarının gereğini gecikmeksizin ve en geç kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde yerine getirmek zorundadır; istinaf veya temyize başvurulmuş olması kural olarak uygulamayı durdurmaz. 11 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren 7588 sayılı Kanun bu kurala dar bir istisna eklemiştir: Milli Savunma Bakanlığı, Jandarma, Sahil Güvenlik ve Emniyet teşkilatı personeli ile adayları, askeri ve polis eğitim kurumu öğrencileri ve MİT personeli hakkında; terör örgütleriyle bağlantı gerekçeli işlemler, 375 sayılı KHK geçici 35. madde işlemleri ve olumsuz güvenlik soruşturması davalarında verilen göreve iade sonucunu doğuran kararlar, ancak nihai kararın kesinleşmesinden sonra uygulanır. Öğretmen, akademisyen ve sağlık personeli gibi kapsam dışı memurlar için 30 gün kuralı geçerliliğini korur. Hükmün iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine başvurulmuştur; karar uygulanmazsa İYUK 28/3 tazminat davası ve AYM bireysel başvurusu gündeme gelir.
Kararı Kazandınız, Kurum Başlatmıyor: Yeni Dönemin Haritası
Telefonun ucundaki polis memuru cümleyi zor tamamlıyor: “Mahkeme beni haklı buldu, iade kararı elimde; ama personel şubesi kesinleşmeden başlatamayız diyor.” 11 Temmuz 2026’ya kadar bu cevap açıkça hukuka aykırıydı; o tarihte yürürlüğe giren 7588 sayılı Kanun ise güvenlik ve istihbarat personelinin belirli davaları için oyunun kuralını değiştirdi. Artık iki ayrı dünya var: kapsamdaki polis, asker ve MİT mensubu için kesinleşme bekleyişi; diğer bütün memurlar için eskisi gibi 30 günlük uygulama zorunluluğu. Bu yazı; kimin hangi dünyada olduğunu, kesinleşmenin ne kadar süreceğini ve karar uygulanmadığında elinizdeki silahları, Anayasa Mahkemesi ve Danıştay kararlarıyla birlikte anlatıyor.
İYUK 28/1 Kuralı: 30 Gün ve Kesinleşme Beklenmez İlkesi
İYUK m.28/1 + m.52
Anayasal temel: m.138
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.28/1 uyarınca idare; Danıştay, bölge idare ve idare mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre gecikmeksizin işlem tesis etmek zorundadır ve bu süre kararın tebliğinden itibaren hiçbir şekilde 30 günü geçemez. m.52 gereği istinaf veya temyize başvurulması yürütmeyi durdurmaz; idare kanun yoluna gitmiş olsa bile kararı uygular. İstisna ikidir: üst mercinin yürütmeyi durdurma kararı vermesi ve kararın bozulması. Kuralın anayasal dayanağı m.138/son’dur: yasama, yürütme ve idare mahkeme kararlarına uymak zorundadır; kararları hiçbir suretle değiştiremez ve yerine getirilmesini geciktiremez. Karar şeklen değil, gerekçesine ve amacına uygun uygulanır.
AYM’nin Daha Önce İptal Ettiği İstisnalar
| Yıl ve Karar | İptal Edilen Kural | AYM’nin Gerekçesi |
|---|---|---|
| 2013 (E.2012/107 – K.2013/90) | Haciz davalarında kararların ancak kesinleşince uygulanması | Yargı kararlarının gecikmeksizin uygulanması hukuk devletinin gereğidir; YD’nin etkisizleşmesi telafisi güç zarar doğurur (oybirliği) |
| 2014 (E.2014/149 – K.2014/151) | Kolluk kadrolarında kararın 2 yıl içinde ve başka kadroya atanarak uygulanması, uygulamamanın suç sayılmaması | İdarenin kararları geciktirme veya uygulamama gibi bir tercih hakkı yoktur; kamu düzeni, yargının etkisiz kaldığı yerde daha çok bozulur (oybirliği) |
| 2015 (E.2014/86 – K.2015/109) | Kamu görevlisinin kadrosu doluysa başka kadroya atanarak uygulama | Kararın aynen uygulanması esastır (oyçokluğu) |
Bu üç karar bugün iki yönde çalışır: yeni hükmün Anayasa’ya aykırılığı iddiasının hazır gerekçeleridir ve kapsam dışı dosyalarda idarenin geciktirme girişimlerine karşı en güçlü dayanaktır.
7588 ile Gelen Kesinleşme Şartı: Kim, Hangi Davada?
7588 s.K. m.7 (RG 11.07.2026/33307)
Üç şartlı dar istisna
İYUK 28/1’e eklenen son cümle uyarınca; MSB merkez, taşra, yurt dışı teşkilatı ile bağlı ve ilgili kuruluş personeli ve adayları, Milli Savunma Üniversitesi öğrencileri ve adayları, Jandarma, Sahil Güvenlik ve Emniyet teşkilatı personeli ve adayları, Polis Akademisi ile Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi ve bağlı okulların öğrencileri ve adayları ile MİT personeli hakkında; terör örgütleriyle eylem birliği, yardım, propaganda veya iltisak gerekçeli alınmama, çıkarma ve fesih işlemleri, 375 sayılı KHK geçici 35. madde işlemleri ve olumsuz güvenlik soruşturması işlemleri aleyhine açılan davalarda verilen, göreve iade sonucunu doğuran kararlar nihai kararın kesinleşmesinden sonra uygulanır. Üç şart birlikte aranır: sayılan kişi, sayılan dava türü ve iade sonucu doğuran karar. Uyarma, kınama, tayin veya sicil iptali gibi iade sonucu doğurmayan kararlar ile OHAL KHK ihraçları dahil kapsam dışı sebeplere dayanmayan işlemlerde 30 gün kuralı sürer. Adaylar yönünden açık soru şudur: hiç göreve başlamamış adayın kazandığı dava teknik olarak iade değil atanma sonucu doğurur; hükmün adaylara uygulanma biçimi henüz içtihatla netleşmemiştir. Güvenlik soruşturması dosyalarının esası için güvenlik soruşturması olumsuzluğuna itiraz rehberimize bakınız.
Avukata Sor
Kapsam ve Süre Analizi ve benzeri uyuşmazlıklarda durumunuzu bir avukatla değerlendirin; her dosyada süreler, deliller ve doğru başvuru sırası farklı işler.
Kesinleşme Mekaniği: Temyiz, 7589 ve Maaş Farkları
İYUK m.46 + 7589
Bekleyiş ne kadar sürer?
Meslekten, kamu görevinden veya öğrencilik statüsünden çıkarma davalarında bölge idare mahkemesi kararları İYUK 46/1-d uyarınca Danıştay’da temyiz edilebilir; karar, süresinde temyiz edilmezse sürenin dolmasıyla, edilirse kanun yolunun tamamlanmasıyla kesinleşir ve bozma kararı süreci yeniden başlatır. Atanmama gibi 46. maddede sayılmayan davalarda istinaf kararı kural olarak kesindir; ancak 31 Temmuz 2026 tarihli 7589 sayılı Kanunla eklenen fıkra uyarınca bölge idare mahkemesi ilk derece kararını kaldırıp yeniden karar verirse bu karar da temyiz edilebilir ve geçici 1. madde gereği bu kural yalnızca yürürlükten sonra verilen istinaf kararlarına uygulanır. İki kritik tartışma: yürütmeyi durdurma kararı nihai karar olmadığından kapsamdaki dosyalarda fiilen etkisizleşmektedir; yoksun kalınan maaş ve özlük haklarının ödenmesinin de kesinleşmeye bağlanıp bağlanamayacağı ise hükmün lafzında açık değildir ve uygulama henüz oturmamıştır. Çıkarma işlemlerinin esas savunması için askeri personel davaları ve disiplin cezasının iptali yazılarımız yol gösterir.
Öğretmen, Akademisyen ve Diğer Memurlar: Ne Değişti?
Kapsam Dışı Alan
30 gün kuralı yaşıyor
7588, kişileri mesleğe göre değil kuruma göre sayar. Milli Eğitim’e bağlı öğretmenler, üniversite akademisyenleri, Sağlık Bakanlığı personeli, belediye ve adliye çalışanları sayılan kurumların dışındadır; bu memurların iade kararları tebliğden itibaren en geç 30 günde uygulanmalıdır ve gecikme ağır hizmet kusurudur. Yorum riski şuradadır: 375 KHK geçici 35 ve güvenlik soruşturması işlemleri bu memurları da ilgilendirdiğinden idare, dava türü bölümlerinin herkesi kapsadığını ileri sürebilir. Kanaatimizce cümlenin yapısı (kişiler hakkında sözcüğüyle sayıldıktan sonra dava türlerinin gelmesi) ve Anayasa m.138 istisnalarının dar yorumu bu genişletmeye izin vermez; uygulama başvurunuzda kapsam dışı olduğunuzu gerekçeli biçimde yazın. Atama ve görevden alma işlemlerinin genel rejimi için memur atama ve görevden alma davaları rehberimize bakınız.
Karar Uygulanmazsa: Tazminat, Yeni Dava ve Bireysel Başvuru
Dört Kademeli Yol
İçtihatla döşenmiş güzergah
1) İdareye başvuru: kararın uygulanması istemi, içtihada göre 10 yıllık genel zamanaşımı içinde yapılabilir; 30 günde cevap gelmezse istek reddedilmiş sayılır ve 60 gün içinde bu işleme karşı iptal davası açılır; 7588’e tabi dosyalarda Anayasa’ya aykırılık itirazının (m.152) ileri sürüleceği doğru zemin bu davadır. 2) Şeklen uygulama da uygulamamadır: AYM, Hasan Gün kararında (B. No: 2018/9459) iptal edilen değerlendirmenin küçük değişikliklerle aynı sonuçla yenilenmesini ihlal saymıştır. 3) Tazminat: İYUK 28/3 uyarınca ilgili idare aleyhine maddi ve manevi tazminat davası açılır; Danıştay İDDK (E.2011/1088 – K.2014/1787), uygulanabilir kararı aynen ve gecikmeksizin uygulamamayı ağır hizmet kusuru sayar; zorunlu prosedürün 30 günü aştığı hallerde makul süre toleransı tanınabilir (İDDK E.2022/50 – K.2022/66). 4) Bireysel başvuru: AYM, Erol Aksoy (2) içtihadıyla tazminat yolunun uygulamanın alternatifi olmadığını, kesinleşmiş kararda başvurucunun önce tazminat davasına zorlanamayacağını kabul eder; başvuru, yolların tüketilmesinden itibaren 30 gün içinde yapılır ve fiili imkansızlıkta bile idare alternatif çözüm önermek zorundadır (Melik Yayan, B. No: 2015/14743). Suç duyurusu yolu açıktır ancak 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu ve memur soruşturma usulleri gözetilmeli, bu yolun kararı kendiliğinden uygulatmayacağı bilinmelidir.
Uygulama Hataları ve Doğru Strateji
Beş Hata
Dosyayı zayıflatan alışkanlıklar
1) AYM’nin iptal kararını bekleyip kendi başvuru ve dava sürelerini kaçırmak. 2) Kapsam dışı olduğu halde idarenin kesinleşme savunmasını sessizce kabul etmek. 3) Uygulama başvurusunu sözlü yapıp yazılı iz bırakmamak. 4) İlk derece iptal kararını kesin zafer sanıp temyizde bozulma riskine (Danıştay 5. Dairesinin kodlama verilerine dayalı bozmaları gibi) karşı delil dosyasını güçlendirmemek. 5) Tazminat davasını uygulama talebinin yerine geçirmeye çalışmak. Doğru strateji; kapsam analizini ilk gün yapmak, yazılı uygulama başvurusuyla süreci belgelemek, ret üzerine iptal davasında anayasaya aykırılık itirazını işlemek ve tazminat ile bireysel başvuruyu paralel kurgulamaktır.
Göreve İade ve Kararın Uygulanması Süreçleri ve Avukat Desteği
Kapsam analizi, kesinleşme takvimi, uygulama başvurusunun yazımı, Anayasa’ya aykırılık itirazı ve tazminat ile bireysel başvuru zamanlaması için idare hukuku alanında çalışan bir avukatla ilerleyin.
Sık Sorulan Sorular
7588 sayılı Kanundaki kesinleşme şartı tam olarak kimleri kapsıyor?
Üç şart birlikte aranır. Kişi yönünden: MSB merkez, taşra ve bağlı kuruluş personeli ile adayları; Milli Savunma Üniversitesi öğrencileri ve adayları; Jandarma, Sahil Güvenlik ve Emniyet personeli ile adayları; Polis Akademisi, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi ve bağlı okulların öğrencileri ile adayları; MİT personeli. Dava yönünden: terör örgütleriyle bağlantı (eylem birliği, yardım, propaganda, iltisak) gerekçeli alınmama, çıkarma ve fesih işlemleri; 375 sayılı KHK geçici 35. madde işlemleri; olumsuz güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması işlemleri. Sonuç yönünden: kararın göreve iade sonucunu doğurması. Üçü birlikte yoksa 30 günlük genel kural uygulanır.
Ben öğretmenim, akademisyenim veya sağlık çalışanıyım; benim iade kararım da mı bekleyecek?
Kanaatimizce hayır. 7588, kişi gruplarını mesleğe göre değil kuruma ve statüye göre saymıştır; Milli Eğitim, üniversiteler, Sağlık Bakanlığı, belediyeler ve adliye personeli sayılan kurumların dışındadır ve bu memurlar için karar, tebliğden itibaren en geç 30 günde uygulanmalıdır. Bununla birlikte cümlenin yazımı bir yorum sorunu doğurur: 375 KHK geçici 35 ve güvenlik soruşturması işlemleri diğer memurları da ilgilendirdiğinden idare geniş yorumu deneyebilir. Anayasa m.138’e getirilen istisnaların dar yorumlanması gerektiği yönündeki itirazınızı, uygulama başvurunuzda açıkça yazmanız önemlidir.
Yürütmeyi durdurma kararı aldım; 7588 kapsamındaysam işe yarar mı?
Yeni cümle, işlemlerin nihai kararların kesinleşmesinden sonra tesis edileceğini söyler; yürütmeyi durdurma kararı nihai karar olmadığından, kapsamdaki dosyalarda idarenin YD kararını da uygulamayıp kesinleşmeyi beklemesi beklenir. Bu, hükmün anayasallık tartışmasındaki en zayıf noktasıdır: AYM 2013 tarihli kararında, YD kararlarının derhal uygulanma zorunluluğunun kaldırılmasının kişileri telafisi güç zararlarla karşı karşıya bırakacağını vurgulamıştı. Kapsam dışı dosyalarda ise YD kararı da 30 gün içinde uygulanmak zorundadır ve gecikme tazminat doğurur.
Kararım kesinleşti ama idare hala başlatmıyor; ne yapabilirim?
Kesinleşmiş kararın uygulanmaması için 7588 dahil hiçbir dayanak kalmaz. Yol haritası: kararın uygulanması için idareye yazılı başvuru (bu başvuru içtihada göre 10 yıllık genel zamanaşımına tabidir); 30 günde cevap gelmez veya ret gelirse 60 gün içinde bu işleme karşı iptal davası; İYUK 28/3 uyarınca idare aleyhine maddi ve manevi tazminat davası. Danıştay, uygulanabilir bir kararı aynen ve gecikmeksizin uygulamamayı ağır hizmet kusuru sayar. AYM içtihadına göre tazminat yolu uygulamanın alternatifi değildir; kararın icrası hakkı ihlali için bireysel başvuru, yolların tüketilmesinden itibaren 30 gün içinde yapılır.
Anayasa Mahkemesi bu hükmü iptal ederse ne olur, beklemeli miyim?
Basına yansıyan bilgiye göre hükmün iptali ve yürürlüğünün durdurulması istemiyle Ağustos 2026’da AYM’ye başvurulmuştur; bu yazının tarihi itibarıyla yayımlanmış bir esas veya yürürlüğü durdurma kararı yoktur ve hüküm yürürlüktedir. Emsal güçlüdür: AYM 2013’te haciz davalarındaki kesinleşme şartını, 2014’te kolluk personeline özgü geç uygulama kurallarını oybirliğiyle iptal etmişti. Ancak AYM süreci sizin dosyanızı kendiliğinden etkilemez; bekleyerek başvuru ve dava sürelerini kaçırmayın. Doğru zemin, uygulama talebinizin reddine karşı açacağınız davada Anayasa’ya aykırılık itirazını (Anayasa m.152) ileri sürmektir.
