Hakaret Davası Nasıl Açılır? Cezası, Şartları ve Yargıtay Kararları (TCK 125) 2026
Hakaret suçu, bir kişinin onur, şeref ve saygınlığını rencide edecek somut bir fiil veya olgu isnad etmek ya da sövmek suretiyle işlenir ve TCK madde 125’te düzenlenir. Basit hakaretin cezası 3 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır. Kamu görevlisine görevinden dolayı hakaretin alt sınırı 1 yıldır. Alenen işlenirse ceza 1/6 oranında artırılır. Basit hakaret şikayete tabidir; şikayet süresi 6 aydır. Kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret şikayete tabi değildir, savcılık resen soruşturur. Hakaret uzlaşmaya tabidir (kamu görevlisine hakaret hariç). Basit yargılama usulü uygulanır. “Terbiyesiz”, “saygısız”, “cahil” gibi ifadeler ile beddualar Yargıtay’a göre hakaret sayılmaz. Eleştiri ile hakaret arasındaki sınır, ifade özgürlüğü çerçevesinde somut olaya göre değerlendirilir. Hakaret davası açmak için en yakın C. Başsavcılığı’na şikayet dilekçesi verilir veya sözlü başvuru yapılır. Sosyal medyada hakaret için ekran görüntüsü yerine noter tutanağı veya e-devlet üzerinden URL arşivi alınması delil gücünü artırır. Hakaretin yanı sıra manevi tazminat davası da açılabilir.
Hakaret Suçu Nedir?
Komsunuz yüzünüze küfür etti. Sosyal medyada birileri size aşağılayıcı bir yorum yazdı. İş yerinizde amiriniz herkesin içinde size “hırsız” dedi. Bu durumların her biri, Türk Ceza Kanunu’nun 125. maddesi kapsamında hakaret suçunu oluşturabilir.
Hakaret suçu iki seçimlik hareketle işlenir: somut bir fiil veya olgu isnad etmek (“hırsız”, “dolandırıcı” gibi) ya da sövmek (küfür, aşağılayıcı ifade). Korunan hukuki değer kişinin onur, şeref ve saygınlığıdır. Suç, mağdurun yüzüne karşı (huzurda) veya gıyabında işlenebilir; gıyabında hakaret için en az üç kişiyle ihtilat gerekir. Kanunun güncel metnini mevzuat.gov.tr üzerindeki 5237 sayılı TCK kaynağından inceleyebilirsiniz.
Hakaret Suçunun Cezası
Hakaret Suçunun Cezası: Basit ve Nitelikli Haller
| Hal | Ceza |
|---|---|
| Basit hakaret (125/1) | 3 ay – 2 yıl hapis veya adli para cezası |
| Kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret (125/3-a) | 1 yıl – 2 yıl hapis (alt sınır 1 yıl) |
| Dinî, siyasi, sosyal, felsefi inanç, düşünce ve kanaatlerini açıklamasından, değiştirmesinden, yaymaya çalışmasından dolayı hakaret (125/3-b) | 1 yıl – 2 yıl hapis |
| Kişinin mensup bulunduğu dine göre kutsal sayılan değerlerden bahisle hakaret (125/3-c) | 1 yıl – 2 yıl hapis |
| Aleniyet (125/4) | Yukarıdaki cezalar 1/6 oranında artırılır |
| Kurul halinde çalışan kamu görevlilerine görevinden dolayı (125/5) | Ceza 1/3 alt sınırdan az olamaz |
Uygulamada basit hakaret cezası, genellikle adli para cezasına çevrilir veya HAGB kararı verilir. Ancak kamu görevlisine görevinden dolayı hakaretin alt sınırı 1 yıl olduğundan adli para cezasına çevirme mümkün değildir; bu halde erteleme veya HAGB değerlendirilir.
Ankara Ceza Avukatı Desteği
Hakaret suçunda eleştiri ile hakaret ayrımı, delil toplama, şikayet süresi ve nitelikli hallerin varlığı sonucu belirler. Hem mağdur hem sanık tarafında uzman ceza avukatı desteği önemlidir.
Hakaret Davası Nasıl Açılır? Adım Adım Rehber
| Adım | Yapılacak İşlem |
|---|---|
| 1. Delil toplama | Hakaret yüz yüze ise tanık temin edin. Sosyal medyada ise ekran görüntüsü yerine noter onaylı tutanak veya e-devlet üzerinden URL arşivi alın. Ses ve görüntü kaydı, yazılı mesaj ve e-posta da delil olabilir. |
| 2. Şikayet dilekçesi | En yakın Cumhuriyet Başsavcılığı’na yazılı şikayet dilekçesi verin veya sözlü başvuruda bulunun. Dilekçede: olay tarihi, yeri, hakaret içeriği, tanıklar ve deliller belirtin. |
| 3. Uzlaştırma | Basit hakaret uzlaşmaya tabidir; savcılık önce uzlaştırmacıya yönlendirir. Uzlaşma sağlanamazsa dava açılır. |
| 4. Basit yargılama | Hakaret davaları basit yargılama usulüne tabidir: duruşma yapılmadan dosya üzerinden karar verilir. İtiraz edilirse duruşma açılır. |
| 5. Manevi tazminat | Ceza davasının yanı sıra hukuk mahkemesinde manevi tazminat davası açılabilir; iki dava birbirini engellemez. |
Şikayet Süresi, Uzlaşma ve Basit Yargılama
| Konu | Açıklama |
|---|---|
| Şikayet süresi | Mağdur, faili ve fiili öğrendiği tarihten itibaren 6 ay |
| Şikayete tabi mi? | Basit hakaret: evet. Kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret: hayır (resen soruşturulur) |
| Uzlaşma | Basit hakaret uzlaşmaya tabidir. Kamu görevlisine hakaret uzlaşmaya tabi değildir. |
| Dava zamanaşımı | 8 yıl (TCK 66/1-e) |
| Görevli mahkeme | Asliye ceza mahkemesi |
| Yargılama usulü | Basit yargılama (CMK 251-252): dosya üzerinden inceleme, itiraz halinde duruşma |
| Şikayetten vazgeçme | Dava düşer (sanık kabul ederse); kamu görevlisine hakarette geçerli değil |
Hakaret Sayılan ve Sayılmayan İfadeler
| Hakaret sayılır (Yargıtay içtihadı) | Hakaret sayılmaz (Yargıtay içtihadı) |
|---|---|
| Küfür ve cinsel içerikli aşağılayıcı ifadeler | “Terbiyesiz”, “saygısız”, “cahil” (kaba hitap) |
| “Hırsız”, “dolandırıcı” gibi somut fiil isnadı | Beddua: “Allah belanı versin” (kötü temenni) |
| Kişinin fiziksel özellikleri üzerinden aşağılama | Eleştiri: “Bu karar yanlış”, “hizmet yetersiz” |
| İrk, etnisite veya dini inanç üzerinden aşağılama | Siyasi görüş beyanı ve kamusal tartışma |
Yargıtay, “kaba ve nezaketsiz hitap tarzı” ile hakaret suçunu birbirinden ayırmaktadır. “Terbiyesiz”, “saygısız”, “adam ol” gibi ifadeler genellikle beraatle sonuçlanır. Beddualar da somut fiil isnadı veya sövme içermediğinden hakaret sayılmaz. Ancak konu bağlamına, yöneltilme biçimine ve ortama göre her somut olay ayrı değerlendirilir.
Sosyal Medyada Hakaret ve Delil Toplama
Sosyal medyada hakaret, aleniyetin varlığı ve delil güvenliği açısından özel kurallarla değerlendirilir.
| Konu | Açıklama |
|---|---|
| Aleniyet artırımı | Herkesin görebileceği platformlarda (açık profil, yorum bölümü) hakaret aleniyetle işlenmiş sayılır; ceza 1/6 artırılır |
| Özel mesaj | Birebir özel mesaj ile hakaret aleniyet artırımına tabi değildir |
| Delil güvenliği | Ekran görüntüsü tek başına yeterli olmayabilir; noter onaylı tutanak veya e-devlet üzerinden URL arşivi alınması tavsiye edilir |
| IP tespiti | Anonim hesaplardan yapılan hakaretlerde savcılık sosyal medya şirketlerinden IP adresi talep edebilir |
Emsal Yargıtay Kararları
Emsal Yargıtay Kararları
“Allah belanı versin” ifadesi kötü temenni olup hakaret sayılmaz
Sanığın müştekiye “Allah belanı versin” dediği olayda Yargıtay 18. Ceza Dairesi; bu ifadenin somut bir fiil isnadı veya sövme niteliği taşımadığını, kötü temenni niteliğinde olduğunu ve TCK 125 kapsamında hakaret suçunu oluşturmadığını belirterek beraat kararını onamıştır.
Görev ile hakaret arasında nedensellik bağı aranır
Polis memuruna kimlik kontrolu sırasında hakaret eden sanığın yargılandığı olayda Yargıtay 4. Ceza Dairesi; kamu görevlisine görevinden dolayı hakaretin oluşabilmesi için yapılan kamu görevi ile hakaret eylemi arasında nedensellik bağının bulunması gerektiğini, görev sırasında ancak görevinden kaynaklanan bir nedene bağlı olmayan hakaretlerin basit hakaret olarak değerlendirileceğini belirtmiştir.
İfade özgürlüğü kapsamındaki eleştiri hakaret değildir
Sanığın belediye başkanına yönelik “hizmet beceriksizliğiniz rezalet” şeklindeki ifadesinden dolayı yargılandığı olayda Yargıtay; ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirilebilecek eleştirilerin hakaret suçunu oluşturmayacağını, kamusal kişilerin daha fazla eleştiriye katlanma yükümlülüğü bulunduğunu, ancak kişilik haklarına yönelik somut ve aşağılayıcı nitelik taşıyan ifadelerin suç teşkil edeceğini belirtmiştir.
Ekran görüntüsü noter tutanağıyla desteklenmelidir
Sosyal medyada hakaret iddiasıyla açılan davada yalnızca ekran görüntülerine dayanan mahkumiyet kararının incelendiği olayda Yargıtay 18. Ceza Dairesi; sosyal medya paylaşımlarında delil niteliği taşıyan ekran görüntülerinin noterden düzenlenen tutanakla sunulması gerektiğini, aksi halde delilin düzenlenme ve değiştirilme riskine açık olduğunu vurgulamıştır.
Haksız fiile tepki olarak hakaret edilmişse ceza indirilebilir veya kaldırılabilir
Trafik kazası sonrası tarafların birbirine hakaret ettiği olayda Yargıtay 4. Ceza Dairesi; TCK 129/3 uyarınca hakarete karşılıklı hakaretle cevap verilmesi halinde mahkemenin taraflardan birine veya her ikisine verilecek cezayı 1/3’üne kadar indirebileceğini veya ceza vermekten vazgeçebileceğini, ayrıca TCK 129/1 uyarınca hakaretin haksız bir fiile tepki olarak işlenmesi halinde de cezanın indirilebileceğini veya ceza verilmeyebileceğini belirtmiştir.
Hukuka Uygunluk Nedenleri ve Manevi Tazminat
Bazı hallerde hakaret suçu oluşmaz veya ceza verilmez.
| Hal | Sonuç |
|---|---|
| İsnadın ispatı (TCK 127) | İsnat edilen fiilin doğruluğu kanıtlanırsa fail cezalandırılmaz (kamu görevlisinin göreviyle ilgili veya kamu yararı olan konularda) |
| İddia ve savunma dokunulmazlığı (TCK 128) | Yargılama sırasında tarafların ileri sürdüğü iddia ve savunma kapsamındaki ifadeler – gerekliliği aşmamak kaydıyla |
| Haksız fiile tepki (TCK 129/1) | Hakaret, haksız fiile karşılık olarak işlenmişse ceza indirilebilir veya verilmeyebilir |
| Karşılıklı hakaret (TCK 129/3) | Hakaret karşılıklıysa ceza 1/3’e kadar indirilebilir veya verilmeyebilir |
Manevi tazminat: Hakaret mağduru, ceza davasının yanı sıra hukuk mahkemesinde manevi tazminat davası açabilir. İki dava birbirini engellemez ve aynı anda yürütülebilir. Manevi tazminat miktarı, hakaretin niteliği, aleniyeti, tarafların sosyal ve ekonomik durumu gözetilerek belirlenir.
Avukat’a Sor
Hakaret mağduru veya sanığı olarak haklarınızı öğrenmek, şikayet süreci, delil toplama ve tazminat hakkında bilgi almak için durumunuzu bir ceza avukatıyla değerlendirin.
Sık Sorulan Sorular
Hakaret suçunun cezası kaç yıl?
Basit hakaret 3 ay – 2 yıl hapis veya adli para cezası; kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret 1 – 2 yıl hapis; aleniyet halinde 1/6 artırım. Uygulamada basit hakaret genellikle adli para cezasına çevrilir veya HAGB uygulanır.
Hakaret şikayet süresi ne kadardır?
Basit hakarette şikayet süresi, mağdurun faili ve fiili öğrendiği tarihten itibaren 6 aydır. Bu süre geçirilirse şikayet hakkı düşer. Kamu görevlisine görevinden dolayı hakarette şikayet gerekmez; savcılık resen soruşturur.
Sosyal medyada hakaret daha ağır ceza gerektirir mi?
Sosyal medyada herkesin görebileceği bir platformda (açık profil, yorum bölümü) yapılan hakaret, aleniyet nedeniyle cezanın 1/6 oranında artırılmasına yol açar. Özel mesajla yapılan hakaret ise aleniyet artırımına tabi değildir.
Beddua hakaret sayılır mı?
Yargıtay’a göre hayır. “Allah belanı versin”, “inşallah çarpılırsın” gibi beddualar somut fiil isnadı veya sövme içermediğinden kötü temenni olarak değerlendirilir ve hakaret suçunu oluşturmaz.
Hakaret davasında tazminat alabilir miyim?
Evet. Ceza davasının yanı sıra hukuk mahkemesinde manevi tazminat davası açılabilir. İki dava birbirini engellemez. Tazminat miktarı; hakaretin niteliği, aleniyeti ve tarafların durumuna göre belirlenir.
