Avrupa İlamsız İcra Tüzüğü (AİTT), Avrupa Birliği üye devletleri arasında (Danimarka hariç) ilamsız icra prosedürüne benzeyen bir yol öngörerek, icra yolunu daha hızlı ve az maliyetli bir hale getirmeyi hedefleyen hukuki bir yoldur.

Her ne kadar Türkiye Avrupa Birliği üyesi olmasa da bu European Payment Order (EPO) (Avrupa Ödeme Emri) düzenlenemeyeceği anlamına gelmez. Fakat unutulmamalıdır ki Avrupa Birliği Hukukunda sadece Avrupa birliği mahkemelerinin yetkileri düzenlenir. Bu nedenle, Avrupa İlamsız İcra Tüzüğü, Türk mahkemelerini yetkili kılamaz.  

Kavramın daha iyi anlaşılabilmesi adına, aşağıda olası senaryolar incelenerek sistematik bir yol haritası oluşturulacaktır.

AVRUPA ÖDEME EMRİNE İLİŞKİN GENEL BİLGİLER:

Avrupa İlamsız İcra Tüzüğü’nün 2. maddesinin birinci fıkrası uyarınca Avrupa ilhamsız icra usulü sadece hukuki ve ticari işlemlerden kaynaklanan sınır ötesi uyuşmazlıklar hakkında uygulanır. Mal rejimi tasfiyesi, miras alacakları, iflas ve aciz durumunda doğan alacaklar, sosyal güvenliğe ilişkin alacaklar direkt olarak Avrupa ödeme emrine konu edilemez.

AİİT md. 4 uyarınca, Avrupa ilamsız icra usulü ancak miktar olarak belirli ve Avrupa ödeme emrinin çıkarılmasına yönelik müracaatın yapıldığı anda muaccel olan para alacaklarının icrası hakkında uygulanabilmektedir. Ödeme emri düzenlenebilmesi için FORM-A doldurulur ve aşağıdaki bilgileri içirmek zorundadır:

• Alacağın miktarı (asıl alacak, faizler, sözleşme cezası ve masraflar),

• Alacağın istinat ettirildiği olay ve uyuşmazlık konusu hakkında bilgi,

• Alacağın mevcudiyetini ortaya koymaya yarayan delillerin nelerden ibaret olduğu (Delillerin eklenmesine gerek yoktur.)

• Alacaklı ayrıca elinden geldiğince sahip olduğu bilgileri açıkladığı ve kasten verdiği hatalı bilgilerden dolayı menşe üye ülkenin hukukunda öngörülen yaptırımları kabul ettiğini beyan etmelidir (AİİT Md. 7/3). Formun mahkemenin resmi dilinde ve borçlunun da anlayabileceği şekilde düzenlenmesine dikkat edilmelidir.

Eksiklik halinde mahkemenin belirtileceği süre içinde AİTT FORM-B kullanılarak eksiklik tamamlanır.

Ödeme emri kararı, mümkün olduğunca ivedi ve kural olarak başvurudan itibaren 30 gün içinde verilir. Borçlunun emre itiraz süresi de aynı şekilde 30 gündür.

Alacaklının da borçlunun da Avrupa Birliği üye devletinde ikametgahı ya da vatandaşlığı yoksa:

Borçlunun yerleşim yerinin yurtdışı olması, ödeme emri göndermeye veya icra takibi yapmaya engel değildir. Türkiye’de usulüne uygun olarak yapılmış takibin kesinleşmesi halinde, bu kararın yabancı ülke nezdinde tanınması ve borçlunun yurtdışındaki malvarlığına cebri icranın gerçekleştirilmesi için gerekli yurtdışı mercilerine başvurmak gerekmektedir.

Yurtdışında cebri icra yapabilmenin koşullarından biri, Türkiye’den alacağınız mahkeme kararının tanınması ve tenfizidir. Alacak bir ilama dayanmaktaysa, bu ilamı yetkili yurtdışı mahkemesinde tanıtmak gerekmektedir. Ancak tenfiz ve tanıma işlemlerinden sonra orada icra yoluna başvurabilirsiniz. Bu işlemlere başlamadan önce bilinmesi gereken konu, o ülke ile Türkiye’nin devletlerarası bir tanıma ve tenfiz anlaşmasına imza atmış olup olmamalarıdır.

 Ya da daha efektif olması açısından borçlunun yetkili mahkemesinde takip yapılabilir veya en etkili çözüm olarak tahkim yoluna başvurulabilir.

Kaynakça

Ali Guden, S. K. (tarih yok). GUDEN ATTORNEYS AT LAW. Sınır Ötesi Alacaklara İlişkin İcra Takibi ve Avrupa İlamsız İcra Usulü Tüzüğü: https://www.guden.av.tr/avrupa-ilamsiz-icra-usulu-tuzugu adresinden alındı

E-JUSTICE EUROPA. (tarih yok). Brussels I Regulation (recast): https://e-justice.europa.eu/topics/taking-legal-action/european-judicial-atlas-civil-matters/brussels-i-regulation-recast_en adresinden alındı

EUR-LEX. (tarih yok). Regulation (EU) No 1215/2012 of the European Parliament and of the Council of 12 December 2012 on jurisdiction and the recognition and enforcement of judgments in civil and commercial matters (recast): https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2012/1215/oj/eng adresinden alındı

European payment order. (tarih yok). E-JUSTICE EUROPA: https://e-justice.europa.eu/topics/money-monetary-claims/european-payment-order/it_en adresinden alındı

Gürçal, A. S. (tarih yok). SINIR ÖTESİ ALACAKLARIN TAHSİLİNDE AVRUPA İLAMSIZ İCRA TAKİBİ VE AVRUPA ÖDEME EMRİNİN DÜZENLENMESİ.

Regulation (EC) No 1896/2006 of the European Parliament and of the Council of 12 December 2006 creating a European order for payment procedure. (tarih yok). EUR-LEX: https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2006/1896/oj?utm adresinden alındı

YURTDIŞI ALACAK TAKİBİ. (tarih yok). Çamurcuoğlu Hukuk Bürosu: https://www.camurcuoglu.av.tr/uluslararasi-alacak-takibi adresinden alındı

                                                                                                                 Hukuk Stj. Ayşe Şevval Gür