İçerik Kaldırma ve Erişimin Engellenmesi: m.9 İptali Sonrası 4 Güncel Yol, m.9/A, AYM İçtihadı, SGB Devri (2026)
İnternette içerik kaldırma ve erişimin engellenmesi tek bir prosedür değildir; ihlalin türüne göre farklı hukuki yollar izlenir. 5651 sayılı Kanun’un kişilik haklarına özgü 9. maddesi Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edildi (E.2020/76, K.2023/172). Yasa koyucu yeni düzenleme yapmadığından klasik m.9 yolu işlemez hale geldi. Güncel yollar: özel hayat ihlalinde 5651 m.9/A (24 saat hakim onayına sunma, 48 saat karar); katalog suçlarda m.8; m.8/A özel sebepleri; salt kişilik hakkı ihlalinde TMK m.24-25 genel mahkeme + HMK ihtiyati tedbir; unutulma hakkında KVKK; fikri mülkiyette 6769 SMK / 5846 FSEK / TTK ihtiyati tedbir. 7590 sayılı Kanun’la (31.07.2026) BTK’nın 5651 kapsamındaki yetkileri Siber Güvenlik Başkanlığı’na (SGB) devredildi; mevzuattaki “BTK” atıfları “SGB” sayılır. Erişim engeli tedbiri 4 saat içinde teknik olarak uygulanır. İçeriğin kaynaktan kaldırılması ayrı bir yükümlülüktür. İçerik kaldırılsa dahi TBK m.49/58 tazminat talep edilebilir.
İçerik Kaldırma ile Erişim Engeli Farkı
İnternette erişimin engellenmesi, haklarınızı ihlal eden bir içeriğe Türkiye’den erişimin teknik olarak kapatılmasıdır. İçerik kaldırma ise içeriğin bizzat kaynağından (site, platform, sosyal medya) yayından çıkarılmasıdır. 4 saatlik süre, içeriğin kaynaktan kaldırılma garantisi değildir; erişim engelleme tedbirinin Erişim Sağlayıcıları Birliği’ne iletildikten sonra teknik olarak uygulanma süresidir. İçeriğin bizzat yayından çıkarılması ayrı bir yükümlülüktür ve süreci farklı işler.
İki unsur belirleyicidir: hız ve isabetli yol seçimi. Yanlış yol seçimi aylarca gecikme ve reddedilen taleple sonuçlanır.
Güncel mevzuatı mevzuat.gov.tr üzerindeki 5651 sayılı Kanun kaynağından inceleyebilirsiniz.
5651 m.9 İptal Edildi: Güncel Durum ve Oluşan Boşluk
AYM, E.2020/76, K.2023/172 (11.10.2023, RG: 10.01.2024)
Kişilik haklarının ihlalinde erişim engelini düzenleyen 5651 m.9 iptal edildi; yasa koyucu yeni düzenleme yapmadı
AYM, hükmün kapsam ve sınırlarının belirli olmadığı, hukuki güvenlik ve belirlilik ölçütlerini karşılamadığı gerekçesiyle iptal etti. İptal kararı 9 aylık erteleme süresinin ardından yürürlüğe girdi. Yasa koyucu tanınan sürede yeni düzenleme yapmadığından, klasik m.9 yolu işlemez hale geldi. Bu boşlukta uygulama ihlalin niteliğine göre farklı dayanaklara kaydı. Boşluğun ileride yeni bir yasal düzenlemeyle doldurulması beklenmektedir; başvuru anında yürürlükteki güncel metin ve yetkili merci ayrıca teyit edilmelidir.
İhlalin Türüne Göre Doğru Hukuki Yol (4 Kategori)
| İhlal Türü | Dayanak | Merci | Açıklama |
|---|---|---|---|
| Kişilik hakları ve itibar (hakaret, iftira, asılsız isnat, deepfake/montaj) | TMK m.24-25, HMK ihtiyati tedbir, TBK m.49/58 | Genel mahkeme (asliye hukuk) | m.9 iptal edildiğinden genel hükümler değerlendirilir; içerik m.8 katalog suçuysa m.8, m.8/A özel sebepleri varsa m.8/A, özel hayatla kesişiyorsa m.9/A gündeme gelebilir |
| Özel hayatın gizliliği (özel görüntü, gizli çekim, sağlık verisi, mahrem yazışma) | 5651 m.9/A | SGB + sulh ceza hakimliği | Hızlandırılmış rejim: 24 saat sunma, 48 saat karar |
| Unutulma hakkı (eski haberler, arama sonuçları) | KVKK, Anayasa m.20, AYM içtihadı | Önce arama motoruna; ret halinde KVKK Kurulu veya yargı | Kamu yararı ile birey menfaati arasında denge kurulması |
| Fikri mülkiyet ve ticari itibar (marka/telif ihlali, taklit site, haksız rekabet) | 6769 SMK, 5846 FSEK, TTK | Fikri ve sınai haklar mahkemesi | İhtiyati tedbir + tespit + tazminat + men davalarıyla bütünsel strateji |
Avukat’a Sor
İhlalin niteliğine göre doğru hukuki yolun belirlenmesi, delil tespiti, başvuru sürelerinin yönetimi ve içerik kaldırma/erişim engeli sürecinde hukuki destek almak için durumunuzu bir avukatla değerlendirin.
Özel Hayat İhlali: m.9/A Hızlandırılmış Rejim
| Aşama | Süre | Detay |
|---|---|---|
| 1. SGB’ye başvuru | Doğrudan | İlgili kişi doğrudan Siber Güvenlik Başkanlığı’na (7590 s.K. ile BTK’dan devralan kurum) başvurur |
| 2. Hakim onayına sunma | En geç 24 saat | Talep, en geç 24 saat içinde sulh ceza hakimliğine sunulur |
| 3. Hakim kararı | En geç 48 saat | Hakim karar vermezse tedbir kendiliğinden kalkar |
| 4. Teknik uygulama | 4 saat | Erişim engeli tedbiri Erişim Sağlayıcıları Birliği’ne iletilerek uygulanır |
Gecikmesinde sakınca bulunan hallerde, Siber Güvenlik Başkanının emri üzerine Başkanlıkça tedbir uygulanır ve ayrıca hakim onayına sunulur. Bu mekanizma özel görüntü, gizli çekim ve mahrem içeriklerin hızla yayılmasının önlenmesi için tasarlanmıştır.
Unutulma Hakkı ve Arama Motoru Deindeksleme
Güncelliğini yitirmiş eski haberler, arama sonuçlarında adınızla eşleşen içerikler ve dijital geçmişin temizlenmesi için unutulma hakkı başvurusu yapılabilir. Amaç: adın, ihlale konu adreslerle arama sonuçlarında ilişkilendirilmemesi (deindeksleme).
Genel akış: önce veri sorumlusu arama motoruna başvuru; ret veya cevapsızlıkta KVKK Kurulu’na şikayet. Doğrudan yargı yoluna başvuru da mümkündür. Her eski haber otomatik olarak kaldırılmaz; haberin güncelliği, kamusal ilgi ve kişinin konumu arasında denge kurulur (AYM, N.B.B. kararı, B.No: 2013/5653).
Fikri Mülkiyet ve Ticari İtibar
| İhlal | Dayanak | Hukuki Yol |
|---|---|---|
| Marka ihlali yapan site veya içerik | 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu | İhtiyati tedbir + tespit + tazminat + men |
| Telif ihlali (izinsiz kopya, korsan yayın) | 5846 sayılı FSEK | İhtiyati tedbir ile erişim engeli ve içerik kaldırma |
| Taklit ürün satan sayfalar | 6769 SMK + TTK haksız rekabet | Taklit satışların durdurulması + karakalma içeriğinin kaldırılması |
| Ticari itibara yönelik karalama | TTK m.55 (haksız rekabet) | Men + tazminat + tespit davası |
Süreler Tablosu
| İşlem | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Özel hayatta (m.9/A) hakim kararına sunma | 24 saat | 5651 m.9/A |
| Özel hayatta (m.9/A) hakimin karar süresi | 48 saat | 5651 m.9/A |
| Erişim engelleme tedbirinin teknik uygulanması | 4 saat | 5651 |
| Karara itiraz süresi | 2 hafta | CMK m.268 (7499 s.K. ile değişik; 1 Haziran 2024’ten itibaren) |
| SGB tedbir kararları (5809 m.60/A) | 2 saat uygulama + 24/48 saat yargısal denetim | 7590 s.K. ile eklenen 5809 m.60/A |
Başvurudan Uygulamaya Dört Adım
Başvurudan Uygulamaya Dört Adım
| # | Adım | Detay |
|---|---|---|
| 1 | Delil tespiti | URL, tarih-saat damgalı ekran görüntüleri ve içeriğin niteliğinin belgelenmesi |
| 2 | Doğru merci | Özel hayatta SGB/sulh ceza hakimliği (m.9/A); katalog suçta m.8 veya m.8/A; salt kişilik hakkı ihlalinde genel mahkemede ihtiyati tedbir; fikri mülkiyette fikri haklar mahkemesi |
| 3 | Karar | İzlenen usule göre, çoğu halde dosya üzerinden ve hızlı biçimde verilir |
| 4 | Uygulama | Erişim Sağlayıcıları Birliği’ne iletilerek en geç 4 saat içinde teknik olarak uygulanır |
AYM İçtihadı: 4 Öncü Karar
AYM, N.B.B. [Genel Kurul], B.No: 2013/5653 (03.03.2016)
İnternet arşivinden eski haber kaldırılmalı – Unutulma hakkının anayasal temeli
Bir gazetenin internet arşivinde erişilebilir kalan eski haberin kaldırılması talebinin reddi, şeref ve itibarın korunması hakkını ihlal etti. Türk hukukunda “unutulma hakkı”nın anayasal temelini kuran öncü karardır. Karar, her eski haberin otomatik kaldırılacağı anlamına gelmez; haberin güncelliği, kamusal ilgi ve kişinin konumu arasında denge gözetilir. Güncelliğini yitirmiş içeriğin yıllar sonra dahi kaldırılmasını talep etmenin yolunu açmıştır.
AYM, İ.D. ve Diğerleri [GK], B.No: 2016/14513 (28.12.2022) ve AYM, C.K. [GK], B.No: 2014/19685 (15.03.2018)
Etkili başvuru yolunun bulunmaması ihlaldir; arama sonuçlarında ölçülülük ilkesi uygulanır
İ.D. kararı: İnternet içeriğine erişim engeli taleplerinin reddi karşısında, mevcut mekanizmanın şeref ve itibarı koruyacak etkili bir başvuru yolu sunmadığı belirlendi. Devletin, kişilik hakkı ihlallerinde etkili, çelişmeli ve hızlı bir koruma yolu sağlamak zorunda olduğu ortaya kondu. C.K. kararı: İsimle yapılan aramada listelenen haberlere erişim engeli talebinde çatışan haklar arasında somut dengeleme yapılması gerektiği belirtildi: haberin güncelliği, kamusal ilgi ve kişinin konumu tartılır. Hangi eski içeriğin kaldırılabileceğini, hangisinin kamu yararı nedeniyle kalacağını önceden okumayı sağlar.
AYM, E.2020/76, K.2023/172 (11.10.2023, RG: 10.01.2024)
Sınırsız engel yetkisine anayasal fren: erişim engeli ancak belirli, öngörülebilir ve ölçülü olmalı
5651 m.9’un kişilik hakları rejimi, kapsam ve sınırları belirsiz bulunarak iptal edildi. Karar, erişim engelinin ancak belirli, öngörülebilir ve ölçülü olduğunda ifade özgürlüğüyle bağdaşacağını vurguladı. Ölçülülük ilkesi gereği önce yalnızca ihlal oluşturan adrese (URL) yönelik hedefli engel esastır. Sitenin tamamına erişim engeli istisnaidir ve ancak URL yöntemiyle sonuç alınamayacağı hallerde, gerekçesi açıkça gösterilerek gündeme gelebilir. Aşırı geniş engelleme taleplerine karşı savunmanın; ölçülü ve hedefli talebin ise gücünün dayanağı bu karardır.
İtiraz, Tazminat ve Yetkili Merci Güncellemesi
Sulh ceza hakimliği kararlarına karşı CMK m.268’e göre itiraz yolu açıktır. İtiraz, kararı öğrendiği günden itibaren iki hafta içinde yapılır (7499 sayılı Kanun’la değişik; 1 Haziran 2024’ten itibaren).
Erişim engeli/içerik kaldırma ile tazminat davaları birbirinden bağımsızdır. İçerik yayından kaldırılmış olsa dahi, manevi zarar için TBK m.58 çerçevesinde manevi tazminat; koşulları varsa m.49 uyarınca maddi tazminat talep edilebilir.
Kurumsal Not: 7590 s.K. ile Yetkili Merci Değişti
7590 sayılı Kanun’la (31.07.2026) BTK’nın 5651 kapsamındaki internet yetkileri Siber Güvenlik Başkanlığı’na devredildi
Mevzuattaki “BTK/Kurum” atıfları “Siber Güvenlik Başkanlığı/Başkanlık”, “BTK Başkanı” atıfları “Siber Güvenlik Başkanı” sayılır. Geçiş sürecinde, Başkanlık yeni ikincil düzenlemeleri çıkarana kadar mevcut mevzuat uygulanmaya devam eder. Varlık devri 3 ay içinde tamamlanacaktır. Erişim engeli, içerik kaldırma ve trafik verileri konularında muhatap artık SGB’dir.
Avukat’a Sor
İçerik kaldırma, erişim engeli, unutulma hakkı, fikri mülkiyet ihlali veya tazminat süreçlerinde durumunuzu değerlendirmek için bir avukatla görüşün.
Sık Sorulan Sorular
Erişim engeli ne kadar sürede uygulanır? İçerik ne zaman kaldırılır?
Erişim engelleme tedbiri, Erişim Sağlayıcıları Birliği’ne iletildikten sonra en geç 4 saat içinde teknik olarak uygulanır. Bu süre içeriğin kaynaktan kaldırılma süresi değildir; Türkiye’den erişimin teknik olarak engellenmesi süresidir. İçeriğin bizzat yayından çıkarılması ayrı bir yükümlülüktür ve süreci farklı işler.
5651 m.9 iptal edildi; kişilik hakkı ihlalinde hangi yola başvurulur?
Klasik m.9 yolu işlemez hale geldi. Güncel yollar ihlalin niteliğine göre: özel hayat ihlalinde m.9/A; içerik m.8’deki katalog suçlardan biriyse m.8, m.8/A’nın özel sebep ve şartları varsa m.8/A; salt kişilik hakkı ihlalinde TMK m.24-25 çerçevesinde genel mahkemeden talep ve koşulları varsa HMK kapsamında ihtiyati tedbir. Her durumda otomatik bir erişim engeli söz konusu değildir; mahkemenin verebileceği tedbir somut olaya göre belirlenir.
Yurt dışı kaynaklı sosyal medya hesabına da engel gelir mi?
Erişim sağlayıcılar üzerinden Türkiye’den erişime kapatma mümkündür. Büyük platformlar bakımından içeriğin bizzat kaldırılması için temsilcilik ve uygulama yükümlülükleri devreye girer. Uygulanmayan kararlar için idari yaptırımlar ve teknik tedbirler öngörülmüştür.
İçerik kaldırıldıktan sonra tazminat da isteyebilir miyim?
Evet. Erişim engeli/içerik kaldırma ile tazminat davaları birbirinden bağımsızdır. İçerik yayından kaldırılmış olsa dahi, manevi zararınız için TBK m.58 çerçevesinde manevi tazminat; koşulları varsa m.49 uyarınca maddi tazminat talep edebilirsiniz.
Eski bir haber “unutulma hakkı” kapsamında kaldırılır mı?
Güncelliğini yitirmiş, kamu yararı kalmamış ve kişiyi sürekli olumsuz etkileyen içerikler için mümkündür (AYM, N.B.B. kararı, B.No: 2013/5653). Ancak her eski haber otomatik kaldırılmaz; haberin güncelliği, kamusal ilgi ve kişinin konumu arasında denge kurulur. Akış: önce arama motoruna başvuru; ret halinde KVKK Kurulu’na şikayet veya doğrudan yargı yolu.
